گوناگون 10:58 - 23 مرداد 1397

علوم انسانی و اجتماعی اسلامی در ابتدای راه و در حال پیشرفت است

به گزارش خبرگزاری مهر، سید سعید زاهد، دانشیار جامعه شناسی و عضو پژوهشکده‌ی تحول در علوم انسانی- اجتماعی دانشگاه شیراز جوابیه ای به سخنان اخیر رسول جعفریان درباره علم دینی به نگارش درآورده است.

رسول جعفریان در یادداشتی که در کانال شخصی اش در تلگرام و سایتهای مختلف دیگر منتشر شد، گفت: پارادایم حاکم بر این سی چهل سال، همین است که علوم انسانی دینی درست کنیم. این که کسی شغلش همین بوده، نباید غیر از این از او انتظار داشت. مثلا در جایی به نام دفتر همکاری حوزه دانشگاه یا مثلا پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. حالا خروجیش چه بوده؟ کدام معضل علم انسانی را حل کرده؟ نمی دانیم. باید دست از کلی گویی برداریم و گزاره گزاره در تک تک علومی که زیر نام کلی علوم انسانی است، بحث کنیم.  

پاسخ سید سعید زاهد زاهدانی را در ادامه بخوانید:

جناب آقای رسول جعفریان در یادداشتی، مانند برخی از نوشته های قبلی خود، سخن گفتن از علوم انسانی اسلامی و وجود آن را کلی گوئی دانسته و از دست اندرکاران این رشته، که به خصوص بعد از انقلاب اسلامی بسیار فعال تر شده است، مطالبه نموده اند که اگر مدعی علوم انسانی اسلامی هستید پس کجاست و چه دست آوردهائی داشته است.

در این یادداشت ایشان به سه دوره تاریخی یعنی قرون سوم و چهارم هجری قمری، صدر مشروطه و دوران انقلاب اسلامی اشاره کرده اند و در هر یک نشانه هائی برای نفی علوم انسانی اسلامی پیدا کرده اند علوم انسانی با ادعای اسلامی را در قرن دوم و سوم هجری قمری متعلق به یونان، در صدر مشروطه متعلق به علوم سیاسی غرب و در دوران انقلاب اسلامی نیز متعلق به تمدن مدرن تلقی کرده اند و استقبال برخی از علما از برخی مفاهیم علوم انسانی و اجتماعی غربی و سکوت عده ای دیگر در مقابل برخی از این مفاهیم را دلیلی بر منتفی بودن ادعای علوم انسانی و اجتماعی اسلامی قلمداد نموده اند، اما در نهایت فرموده اند "مشکل اصلی همین کلی‌گوئی‌ها، نوعی ترس از غرب، گسترده کردن دایره آنچه به اسم اسلام است، و مشکلاتی از این دست است که باید روی آن ها تأمل کرد و این قدر این بحث ها را سیاسی نکرد. بحث ها را جدی گرفت، در حوزه هایی که به تفکر ارزش می نهند، مطرحشان کرد."  

در پاسخ، این قلم هم می خواهد ایشان را به جمع بندی خودشان دعوت کند و بخواهد که به جای کلی‌گوئی و اصل گرفتن آن چه در تمدن مدرن شکل گرفته است و قیاس بی وجه کردن و سطحی و سیاسی نگری، در حوزه های فکری مدعی علوم انسانی و اجتماعی اسلامی حضور یابند و با ملاحظه ای علمی و منصفانه به این تلاش های بنگرند تا ببینند که نه تنها این علوم وجود دارند بلکه دست آوردهای مفیدی هر بر آنان مترتب است.  

شما، با توجه به این که خود را علاقه مند به تاریخ می دانید و تألیفاتی هم در این زمینه دارید، به سه دوره‌ی تاریخی مورد مقایسه در یادداشتتان، بسیار سطحی نگریسته اید.  هر عمل تاریخی در زمینه‌ی خودش قابل تفسیر است.  اگر فلسفه‌ی یونانی در جامعه اسلامی قرن سوم و چهارم قوت گرفت به خواست بنی امیه و بنی عباس بود که برای توجیه رفتار های سلطانی خود از این علوم استفاده کردند و تلاش های امثال فارابی و بعد از او ابن سینا و دیگران بود که به آن رنگ و بوی اسلامی داد.

اگر در صدر مشروطه از علوم انسانی غرب استفاده شد، قانون اساسی آنچنانی نوشته شد و پارلمان به سبک اروپا تشکیل شد، به خاطر ضعف علوم انسانی اسلامی بود.  نتیجه‌ی آن هم روی کار آمدن رضاخان و تبدیل استبداد سنتی به استبداد سازمان یافته و بسیار قهارتر از گذشته شد.  این که در جمهوری اسلامی برخی مفاهیم علوم انسانی و اجتماعی غرب مورد استفاده قرار گرفته است، مانند قانون اساسی، تا حدی که جنبه‌ی اسلامی یافته موجب قوت و در وجهی که چهره‌ی غیر اسلامی خود را نشان داده است موجب زحمت شده.  

مثال دیگر، در بانکداری که وجه غیر اسلامی آن قالب است، می بینید که چه بلائی سر مردم و کشور آورده و تا اسلامی نشود همین روال نا مطلوب ادامه دارد. اداره‌ی جنگ تحمیلی که به روشی اسلامی صورت گرفت موجب پیروزی شد و این که جمهوری اسلامی ایران مدت چهل سال است در مقابل انواع فشار های جهانی سرِپای خود ایستاده و روز به روز بر اقتدار و رونق خود افزوده است نتیجه‌ی به کارگیری علوم انسانی اسلامی است.  این که روز به روز نفوذ آمریکا در منطقه‌ی غرب آسیا کمتر شده و ایران اسلامی تنها رقیب او در این منطقه است، دست آورد به کارگیری علوم انسانی اسلامی است.  

البته علوم انسانی و اجتماعی اسلامی که در دوران انقلاب اسلامی به طور جدی به آن پرداخته شده است، هنوز در ابتدای راه خود و در حال پیشرفت است.  وقت، تعداد نفرات و امکانات در اختیار رشد و گسترش علوم انسانی و اجتماعی تمدن مدرن را با زمان، تعداد نفرات و امکانات در اختیار دست اندرکاران علوم انسانی و اجتماعی اسلامی مقایسه کنید و منصفانه توقع خود را تنظیم نمائید؛ و البته می دانید و می دانیم که العاقبه للمتقین.

 

پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار گوناگون

گوناگون
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، پیش از ظهر چهارشنبه پیکر مرحوم حجت الاسلام مصطفی جان نثاری، از خطبای مطرح تهران با حضور، علما، اساتید، خطبا و مردم ولایتمدار تهران و شمیرانات از مقابل حسینیه محبان سیدالشهدا(ع) به سوی مسجد حجت واقع در میدان سرآسیاب و سپس به سمت ...
گوناگون
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی به همت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران جلسه رونمایی از کتاب «خرد و توسعه» نوشته رضا داوری اردکانی برگزار می شود. دراین نشست بیژن عبدالکریمی، حسین کلباسی اشتری و محمد زارع شیرین کندی حضور دارند ...
گوناگون
«خبرگزاری ایسنا» عضو هیات‌مدیره و معاون فناوری اطلاعات و شبکه ارتباطات بانک ملی ایران با تاکید بر اینکه این بانک نخستین تجربه کاربرد رمز یکبار مصرف در محیط اینترنت‌بانک را در میان شبکه بانکی داراست، گفت: با رمز یکبار مصرف ضمن حفظ محرمانگی رمز کارت و ‌افزایش...
گوناگون
در همایش تراکنش ایران (ITE ۲۰۱۸)
«خبرگزاری ایسنا» دکتر مجید قاسمی مدیرعامل بانک‌پاسارگاد، در جشنواره‌ی چهره‌های ماندگار در صنعت بانکداری و پرداخت ایران، به‌عنوان چهره‌ ماندگار و تأثیرگذار در صنعت بانکداری کشور انتخاب شد.
گوناگون
ناصر ایمانی:
«خبرگزاری ایسنا» اساسا جامعه روی چه شخصیت سیاسی اتفاق نظر دارد و او را نماد و شاخص خط امامی بودن می‌داند؟
گوناگون
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، جلسه نقد و بررسی کتاب «شادی و نشاط در اسلام» نوشته فردین احمدی برگزار می شود. در این نشست علاوه بر نویسنده اثر، مرضیه اسرافیلی و زهرا سالاری به عنوان منتقد حضور دارند. فردین احمدی، فارع التحصیل رشته علوم قرآن و حدیث ، نویسنده و...
گوناگون
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، آئین رونمایی از سه اثر اندیشکده مهاجر در آمفی تئاتر مرکزی دانشگاه شریف با عنوان آموزش، تکنولوژی و توسعه؛ چالشی صدساله برگزار شد. در ابتدای این مراسم حجت الاسلام پارسانیا عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در سخنان...
گوناگون
«خبرگزاری ایسنا» یادمان باشد چیزی که دو ماه بعد در جام ملت‌ها درو خواهیم کرد، چیزی است که الان می‌کاریم.
گوناگون
«خبرگزاری ایسنا» شاید ظریف ٩٩درصد اشتباه کرده باشد و یک درصد درست گفته باشد. فشار وارد کردن به او برای عقب‌نشینی و تلاش برای ساکت کردنش به چه کسی کمک خواهد کرد؟ فرض کنیم در اینجا سالم‌ترین و پاک‌ترین سیستم مالی برقرار است اما حتی اگر یک مورد پولشویی در کشور...
گوناگون
«خبرگزاری ایسنا» می‌گوید یک شبه سلطان سکه شدم و به اینجا رسیدم. برای خودم اسم و رسمی دارم کسی نیست که در صنف ما من را نشناسد.

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

تبلیغات متنی (ویژه)

صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است