ماجرای عکس هیتلر و هدیه به پهلوی

باشگاه خبرنگاران جوان - هیتلر یک پرتره امضا شده‌اش را به رضاشاه اهدا کرده بود. این عکس در حال حاضر در مجموعه کاخ صاحبقرانیه، در داخل مجموعه کاخ نیاوران است. عکس امضا شده در قاب اصلی خود قرار دارد که بر روی قاب آن نشان صلیب شکسته (سواستیکا) و علامت شخصی آدولف هیتلر (AH)  دیده می‌شود.

 

در پایین عکس، یک تقدیرنامه به زبان آلمانی نوشته شده است. ترجمه فارسی آن به این شرح است: به پیشگاه والای اعلیحضرت همایونی - رضا شاه پهلوی - شاهنشاه ایران - همراه با بهترین آرزو‌ها - برلین ۱۲ مارس ۱۹۳۶ - آدولف هیتلر.

 

این هدیه در سفر تاج‌الملوک (همسر رضاشاه) به همراه دو دخترش، اشرف و شمس، به آلمان و دیدار با هیتلر دریافت شد. هدیه خانواده شاه، دو تخته فرش نفیس برای هیتلر بود که روی یکی از آنها عکس خود هیتلر و روی دیگری نشان صلیب شکسته (سواستیکا) نقش بسته بود. هیتلر  سه عکس امضا شده از خود در مقابل به آنها هدیه داد و عذرخواهی کرد که مانند شاه ایران ثروتمند نیست و نمی‌تواند هدیه گران‌قیمت‌تری بدهد. با این حال این عکس‌ها برای رضاشاه بسیار ارزشمند بود، چون در این زمان، شیفته رویکرد فاشیستی هیتلر شده بود.

 

وابستگی رضاشاه به انگلیس نه‌تنها مانع، بلکه بسترساز اولیه ارتباط با آلمان بود، زیرا این ارتباط با تأیید و حتی تشویق لندن و در راستای مهار شوروی شکل گرفته بود. این روابط پس از آن تقویت شد که آلمان پس از شکست در جنگ جهانی اول، با بدهی‌های سنگین و بحران بیکاری دست و پنجه نرم می‌کرد.

 

بزرگ‌ترین نگرانی بریتانیا در آن مقطع، نفوذ کمونیسم و توسعه طلبی شوروی بود و نگران بود که این بحران، آلمان را به آغوش کمونیسم سوق دهد. از این رو، توسعه روابط اقتصادی آلمان با کشور‌هایی مانند ایران، به معنای بهبود اقتصاد آلمان و دور ماندن آن از کمونیسم تلقی می‌شد.

 

از طرفی در مقطع این دیدار یعنی ۲۲ اسفند ۱۳۱۴، بریتانیا درگیر یک بحران نادر بود. جرج پنجم پادشاه بریتانیا که از اردیبهشت سال ۱۲۸۹  پادشاه بریتانیا بود و کودتای رضاخان در دوره او طراحی شده بود، در ۳۰ دی ۱۳۱۴ جان باخت. در این تاریخ ولیعهد، ادوارد هشتم درگیر حواشی زندگی شخصی بود که در نهایت منجر به استعفای زودهنگام او در ۲۰ آذر ۱۳۱۵ شد. اگرچه این دوره با پادشاهی برادرش جرج ششم در کمتر از یکسال پایان یافت، اما دیدار همسر رضاشاه با هیتلر در میانه آن بود.

 

اما با آغاز جنگ جهانی دوم و به ویژه پس از حمله آلمان به شوروی در ۳۱ خرداد ۱۳۲۰، معادلات به کلی تغییر کرد. ایران به دلیل موقعیت استراتژیک و منابع نفت، به شاهراه حیاتی برای کمک‌های غرب به شوروی تبدیل شد و «پل پیروزی» لقب گرفت، با بهانه کردن همین ارتباط که برساخته لندن بود، رضاشاه خلع شد تا متفقین با دست بازتری به مداخله در امور داخلی ایران به نفع جنگ با هیتلر بپردازند.

 

منبع: تسنیم