اجتماعی 07:00 - 28 اردیبهشت 1392
- محمد درویش

از هشتم تا دهم اردیبهشت ماه سال جاری به اتفاق دو تن از همکارانم – آقایان دکتر حسن روحی‌پور (استاد بازنشسته فرسایش خاک) و مهندس محمّد فیاض (رییس بخش تحقیقات مرتع) – از مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، مهمان هموطنان عزیزم در دیار خراسان شمالی بودم. برخی از مشاهدات ما در این مأموریت، چنان شگفت‌انگیز و نگران کننده بود که به شهادت اعضای گروه که پیوسته مناطق گوناگون و عرصه‌های منابع طبیعی در 31 استان کشور را رصد می‌کنند، از بعد شدت تغییر کاربری و آسیب‌پذیری انسان‌ساز نسبت به فرسایش خاک بی‌سابقه می‌نمود.

 



همان طور که در این تصاویر می‌بینید، تقریباً هر جایی در هر شیبی و هر ارتفاعی که تراکتور می‌توانسته حرکت کند، زمین شخم خورده شده و مراتع آباد و کم‌نظیر منطقه در طول یکی دو دهه‌ی اخیر کاملاً نابود گشته اند. به ویژه حدفاصل محور بجنورد به اسفراین، در اطراف روستای گریوان و منطقه کوهستانی و ییلاقی پلمیس به شدت آثار تخریب و تغییر ماهیت مرتعی مشهود بود.



افزون بر آن، آثار آبکند (فرسایش خندقی یا gully erosion)، زمین لغزش، سولیفولکسیون و رانش زمین در بسیاری از مناطق استان از جمله: «اسفیدان»، «بدرانلو»، «تاتار»، «خندقلو»، «دراقانلو»، «شعبان»، «مملجه»، «اسطرخی»، «شورک»، «نامانلو»، «هشت مرخ»، «چری»، «پرکار»، «باغ محله»، «ریزه»، «مردکانلو»، «قره گل»، «گرماب»، «برزانلو»، «کتلی»، «طبر» و «گرمک»، «سرچشمه»، «اردوغان»، «گنجدان»، «پرچین»، «قلعه سفید»، «حسن سو»، «قره چای»، «چخماقلو» و ... آشکارا خود را نشان داده است؛ واقعیتی که حدود 4 سال پیش هم نسبت به وقوع آن در منطقه اطلاع‌رسانی کرده بودم.



در این میان، افزایش شمار محسوس رخداد سیل‌های حادثه‌خیز و ویران‌گر در منطقه در طول همین چند روز آغازین سال جاری و نیز چند سال گذشته، خود دلیل دیگری است که نشان می‌دهد این افزایش موقتی محصولات کشاورزی، دارد به چه بهای گزافی برای مردم و طبیعت خراسان شمالی تمام می‌شود.



نگارنده، هفته‌ی گذشته در جریان برگزاری گردهمایی بررسی چشم‌اندازها و چالش‌های منابع طبیعی و محیط زیست کشور، ضمن نمایش همین تصاویر، گزارش مختصری از وضعیت نگران‌کننده استان خراسان شمالی را به دکتر پرویز گرشاسبی، معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور ارایه داد و البته ایشان ابراز تأسف عمیق کردند. امّا حقیقت داستان این است که ابراز تأسف عمیق‌تر را هنگامی باید ابراز داشت که دریابیم اغلب مردم و مسئولین منطقه، عملاً کار چندانی برای بازگرداندن توان خودترمیمی عرصه انجام نداده و روزگار را در انفعال و بی‌تفاوتی محض سپری می‌کنند! چرا؟ آیا وقتی می‌شنویم که مطابق گزارش انجمن علوم خاک ایران، متوسط نرخ فرسایش در ایران به سه برابر قاره آسیا و بالاترین نرخ در جهان رسیده است، آیا نباید مصداق‌هایش را در همین سکوت در برابر تغییر کاربری‌ها و زمین‌خواری‌های مشروع و نامشروع بدانیم؟ از همه دردناک‌تر وقتی است که مدیر جهاد کشاورزی استان خراسان شمالی با افتخار می‌گوید: «در مقایسه با سایر استان‌ها، خراسان شمالی حداقل تغییر کاربری اراضی کشاورزی را دارد!»



اگر اینگونه است، پس چرا مدیرکل منابع طبیعی استان از کاشت هزار هکتار علوفه در دیمزارهای پرشیب و کم بازده استان خبر می‌دهد تا بلکه بتوان اندکی از درد و جراحت‌های وارد بر مراتع منطقه را کاست و خاک را تقویت و تثبیت کرد؟

به گفته‌ی حسین آبسالان، مدیرکل محیط زیست استان خراسان شمالی که در این سفر، گروه را همراهی می‌کرد، عمده‌ترین محصولی که در این دیم‌زارهای پرشیب کشت می‌شود، حبوباتی چون عدس است که البته به دلیل فقر مواد غذایی خاک و عمق کم آن، بعد از چند سال، عملاً دیگر اصرار بر ادامه کاشت، بازده اقتصادی نداشته و فقط به بهانه تملک زمین، همچنان هر سال آن را شخم می‌زنند تا در نهایت سنگ بستر آشکار شود و ضریب هرزآب به یک نزدیک شود.



جان کلام آن که وضعیت ناپایداری بوم‌شناختی و بدهکاری اکولوژیکی در استان خراسان شمالی، بسیار نگران‌کننده است و هر چه زودتر باید با تقویت تشکل‌های مردم‌نهاد، ساخت برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی هشداردهنده و جذاب و نیز قاطعیت بیشتر نهادهای متولی طبیعت، مردم را ترغیب کرد تا چون یک محیط بان یا جنگلبان، خود در صف مقدم پاسداری از اندوخته‌های طبیعی زادبوم‌شان قرار گیرند. مردم باید بدانند که پاسداری از زیست بوم‌شان، به کیفیت زندگی و عیار رفاه آنها خواهد افزود و تنها در آن هنگام است که میل به زمین‌خواری و تغییر کاربری اراضی به کمینه خواهد رسید.

*عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور

47234

 

پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار اجتماعی

اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رییس مرکز مدیریت پیوند و امور بیماری‌های وزارت بهداشت از انجام ۶۶ پیوند قلب در کشور در شش ماهه نخست امسال خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» بررسی‌ کارشناسان سازمان جهانی بهداشت در حوزه اروپا نشان می‌دهد که ۶۰ درصد از تمامی بیماری‌های بشر منشاء حیوانی دارد.
اجتماعی
رییس کمیسیون شهرسازی شورای شهر تهران عنوان کرد
«خبرگزاری ایسنا» رییس کمیسیون شهرسازی شورای شهر تهران گفت: احداث شبکه فاضلاب شهر تهران از حدود یک دهه پیش آغاز شده و تا کنون 60 تا 70 درصد آن ساخته شده است اما متاسفانه به دلیل عدم اتخاذ راهکارهای لازم برای استفاده از پساب‌های فاضلاب، کلیه پساب‌ها به سمت جن...
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» مرکز سنجش آموزش‌وپرورش برنامه امتحانات نهایی کلیه رشته‌های تحصیلی دوره‌های متوسطه (نظری، فنی و حرفه‌ای) و پیش‌دانشگاهی و پایه دوازدهم دوره دوم متوسطه دی‌ماه سال تحصیلی ۹۸-۱۳۹۷ را منتشر کرد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» معاون مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی تهران بزرگ، از دستگیری جوانی معتاد خبر داد که چند روز پیش به خاطر نرفتن به کمپ ترک اعتیاد اقدام به ارتکاب جنایت کرده بود.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» در راستای اجرای سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، ابلاغ شیوه‌نامه «تأمین و استقرار روحانی در مدارس و مراکز آموزشی و تربیتی» صورت گرفت.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رئیس مرکز کنترل ترافیک و راهور ناجا محدودیت‌های ترافیکی تا جمعه ۲۵ آبان ماه را تشریح کرد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» رئیس مرکز آموزش و نگهداری سگ‌های زنده‌یاب سازمان امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر با اعلام برگزاری نخستین تمرین مشترک تیم آنست هلال‌احمر ایران با صلیب‌سرخ آلمان، گفت: بر این اساس ۸٠ مربی تیم آنست به همراه سگ‌های جست‌وجو و نجات خود برای ارائه خد...
اجتماعی
تخصیص۳۰ هزار حلقه لاستیک برای ۱۰ شهر؛
«خبرگزاری ایسنا» مدیرعامل اتحادیه تاکسیرانی شهری کشور از آغاز توزیع لاستیک به قیمت مصوب دولتی به رانندگان تاکسی در کشور با نرخ مصوب از هفته آتی خبر داد.
اجتماعی
«خبرگزاری ایسنا» طبق آمار سازمان بهداشت جهانی، بیماری‌های پنوموکوکی (عفونت ریه یا ذات الریه) بخش مهمی از عفونت‌های تنفسی و اولین بیماری عفونی کشنده در سراسر دنیا هستند؛ به گونه‌ای که سالانه بیش از یک میلیون کودک زیر پنج سال بر اثر ابتلا به این بیماری‌ها جان...

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

تبلیغات متنی (ویژه)

صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است