راز صف‌های یک‌ماهه کامیون‌ها در مرز ریمدان
توقف چندروزه و حتی یک‌ماهه کامیون‌ها در مرز ریمدان، در حالی تجارت ایران و پاکستان را تحت فشار قرار داده که افزایش تردد، ضعف زیرساخت و تعدد نهادهای تصمیم‌گیر در گبد، این گذرگاه را به گلوگاه تبدیل کرده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ مرز ریمدان در جنوب شرق سیستان‌وبلوچستان طی سال‌های گذشته به تدریج از یک گذرگاه مرزی کم تردد فاصله گرفته و به یکی از گذرگاه‌های مهم تجارت ایران و پاکستان تبدیل شده است.
این مرز در سال 1387 رسما به عنوان گذرگاه تجاری شناخته شد و 12 سال پس از آن افتتاح و به بهره‌برداری رسید. پایانه ریمدان در سال ۱۳۹۹ از بازارچه به مرز رسمی ارتقا یافت و امکان انجام رویه‌های گمرکی در آن فراهم شد.
ریمدان در ۱۲۰ کیلومتری چابهار قرار دارد و حدود ۷۰ کیلومتر نیز با گوادر فاصله دارد. همین موقعیت جغرافیایی، این مرز را به نقطه‌ای مهم برای ارتباط زمینی ایران با بنادر و شبکه لجستیک پاکستان و بازارهای این کشور تبدیل کرده است.
آخرین وضعیت عبور ناوگان از مرز ریمدان-گبد
در شرایطی که مسائل امنیتی در برخی نقاط مرزی ایران و پاکستان موجب کاهش فعالیت یا محدودیت در سایر مرزهای دو کشور شده، ریمدان به پرحجم‌ترین مرز فعال دو کشور تبدیل شده است. براساس آخرین از سوی مسئولان میزان تردد از این مرز به حدود 1200 دستگاه در روز رسیده است.
شایان ذکر است تنش میان افغانستان و پاکستان، بسته شدن مرز دو کشور به روی دیگر و انتقال بخشی از تجارت این دو کشور به مسیر ایران نیز به افزایش تردد از این مرز منجر شده است.
به همین دلیل، صف کامیون‌ها، توقف‌های چندروزه و حتی چند هفته‌ای در ریمدان شکل گرفته که برخی از دلایل آن در طرف پاکستانی این مرز، مرز گبد، نهفته است.
گره ساختاری و لجستیکی در مرز گبد عامل توقف ناوگان
حکمرانی مرز گبد، ساختار چندنهادی دارد؛ به‌طوری‌که نهادهایی از دولت فدرال و ارتش پاکستان، در رویه‌ها تاثیرگذار هستند. از گمرگ پاکستان که ذیل هیئت درآمد پاکستان (FBR) قرار دارد، تا نیروهای امنیتی مستقر در مرز و حتی شرکت لجستیکی NLC که به گفته فعالان ارتش پاکستان بر آن نظارت دارد، در این مرز مستقر و اثرگذار هستند.
این ساختار چندنهادی، خود به یکی از عوامل اصلی کندی و پیچیدگی رویه‌ها در گذرگاه گبد و ازدحام کامیون‌ها و معطلی‌های بعضا یک‌ماهه تبدیل شده است.
با این حال، مشکلات طرف ایران نیز بر توقف طولانی‌مدت ناوگان پشن مرز اثرگذار است.سازمان راهداری از آغاز اجرای طرح جامع ریمدان خبر داده و بر ضرورت احداث هرچه سریع‌تر پس‌کرانه لجستیکی منطقه آزاد منفصله چابهار تأکید کرده است.
منطقه آزاد چابهار نیز همزمان از آغاز ۳۰ طرح سرمایه‌گذاری در ریمدان خبر داده که ۱۱ طرح در حوزه تولید، ۱۱ طرح در بخش خدمات و ۸ طرح در حوزه پشتیبانی و فعالیت‌های مرتبط تعریف شده‌اند .
راهکارهای باز شدن گره ترافیکی در مرز ریمدان
راه‌اندازی سامانه هوشمند مدیریت بار و تردد از اقداماتی است که برای کنترل صف کامیون‌ها در حال اجراست. قرار است بار از مبدأ وارد فرآیندی مشخص شود و تا نقطه خروج به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده هدایت شود که می‌تواند بخشی از زمان توقف ناوگان را کاهش دهد.
با این حال، مسئله ریمدان فراتر از کاهش صف‌های طولانی فعلی است. با بسته شدن یا محدود شدن فعالیت در مرزهای دیگر ایران و پاکستان، ریمدان عملاً به یکی از اصلی‌ترین دروازه‌های تجارت زمینی دو کشور تبدیل شده است.
تداوم این نقش نیازمند توسعه همزمان مجموعه‌ای از خدمات شامل پایانه‌های لجستیکی، انبار، مراکز تخلیه و بارگیری، خدمات ناوگان، گمرک، اقامت رانندگان و سایر زیرساخت‌های پشتیبان است.
با وجود افزایش تردد، زیرساخت‌های اولیه در مرز ریمدان متناسب با این حجم توسعه نیافته است. نبود امکانات مناسب برای توقف و خدمات‌رسانی به رانندگان، در شرایطی که برخی کامیون‌ها چندین روز و حتی هفته‌ها در صف می‌مانند، فشار قابل‌توجهی بر رانندگان و ظرفیت عملیاتی مرز وارد کرده است.
بنابراین، توسعه زیرساخت‌های موردنیاز باید در صدر اقدامات فوری برای بهبود شرایط و افزایش ظرفیت عملیاتی ریمدان قرار گیرد.
با این حال، توسعه زیرساخت‌ها نباید به‌صورت پراکنده و صرفاً برای رفع صف‌های فعلی انجام شود.
با توجه به هدف‌گذاری افزایش تجارت ایران و پاکستان از حدود ۳ میلیارد دلار به ۱۰ میلیارد دلار و ضرورت فعال‌سازی مسیرهای جایگزین در شرایط اختلال در مسیرهای دریایی، ابتدا باید نقشه‌راه مطلوب توسعه ریمدان تدوین شود تا نقش این مرز، حجم و نوع جریان کالا و نیازهای لجستیکی آن در افق آینده مشخص شود.
پس از آن، توسعه زیرساخت‌های مرز از جمله ایجاد محوطه‌های لجستیکی، انبارها، مخازن و مراکز تخلیه و بارگیری با مشارکت حداکثری بخش غیردولتی، می‌تواند در دستور کار قرار گیرد. هدف از این توسعه باید ایجاد ظرفیت لازم برای انتقال بخشی از عملیات لجستیکی به داخل خاک ایران و افزایش ظرفیت واقعی تجارت از این مرز باشد.
به‌منظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه نرم‌افزار خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دریافت و نصب کنید.
#حمل‌ونقل_جاده‌ای
#مرز_ریمدان
#پاکستان
