خالی‌فروشی ۲۰۰ هزار موردی مربوط به «زرپاد» بود؛ پلتفرمی که مدت‌هاست فعالیتی ندارد

بررسی‌های انجام شده درباره اظهارات اخیر معاون پلیس فتا درباره جمع‌آوری یک پلتفرم خرید و فروش آنلاین طلا به دلیل مواردی از خالی‌فروشی، نشان می‌دهد که پرونده مورد اشاره مربوط به پلتفرم زرپاد است که مدت‌هاست فعالیت آن متوقف شده و ارتباطی با وضعیت فعلی پلتفرم‌های قانونی و فعال بازار ندارد.

معاون پلیس فتا اخیراً از جمع‌آوری یک پلتفرم به دلیل حدود ۲۰۰ هزار مورد خالی‌فروشی و ناتوانی در ایفای تعهدات مالی خبر داده است. بررسی جزئیات این اظهارات نشان می‌دهد پلتفرم مورد اشاره «زرپاد» بوده؛ مجموعه‌ای که فعالیت آن متوقف شده و مدت‌هاست در بازار خرید و فروش آنلاین طلا حضور ندارد. بنابراین، عدد اعلام‌شده در این اظهارات مربوط به یک پرونده مشخص و مربوط به گذشته است و نمی‌توان آن را به عملکرد یا وضعیت فعلی سایر پلتفرم‌های فعال تعمیم داد.

این تفکیک از آن جهت اهمیت دارد که بازنشر تیترهایی مانند «خالی‌فروشی ۲۰۰ هزار موردی یک پلتفرم طلا» بدون اشاره به هویت پلتفرم و وضعیت فعلی آن، می‌تواند این برداشت را در میان کاربران ایجاد کند که چنین تخلفی در حال حاضر میان پلتفرم‌های فعال و دارای مجوز نیز در جریان است؛ برداشتی که از متن اظهارات مطرح‌شده قابل استنباط نیست.

پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین طلا در سال‌های اخیر تحت مجموعه‌ای از الزامات نظارتی و امنیتی فعالیت کرده‌اند و با توسعه چارچوب‌های جدید تنظیم‌گری، موضوعاتی مانند احراز هویت کاربران، نظارت بر معاملات، جلوگیری از خالی‌فروشی، اطمینان از وجود دارایی و توان ایفای تعهدات، بیش از گذشته در فرآیند فعالیت این کسب‌وکارها مورد توجه قرار گرفته است.

اتفاقاً یکی از مهم‌ترین اهداف ایجاد سامانه‌های نظارتی و سازوکارهای جدید در این بازار، افزایش امکان نظارت بر فعالیت پلتفرم‌ها و جلوگیری از شکل‌گیری مواردی مشابه پرونده‌های گذشته است. به همین دلیل، ارزیابی وضعیت امروز بازار باید بر اساس وضعیت پلتفرم‌های فعال، مجوزهای آنها و سازوکارهای نظارتی موجود انجام شود، نه با تعمیم یک پرونده قدیمی به کل بازار.

از سوی دیگر، خود اظهارات معاون پلیس فتا نیز نشان می‌دهد که موضوع مطرح‌شده ناظر بر یک پرونده مشخص است. او در توضیحات خود از ۵۰۸پرونده کلاهبرداری مرتبط با پلتفرم‌های آنلاین طلا در یک بازه سه‌ساله سخن گفته و در عین حال تأکید کرده که بخش قابل توجهی از این موارد با احراز هویت دقیق و استفاده از سامانه‌های تشخیص تقلب قابل پیشگیری است. همچنین درباره حملات سایبری به برخی پلتفرم‌ها و الزامات امنیتی این کسب‌وکارها توضیحاتی ارائه شده است.

در همین چارچوب، طرح الزامات امنیتی و نظارتی برای پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین طلا موضوعی مستقل از پرونده «زرپاد» است و می‌تواند به افزایش شفافیت و اعتماد کاربران کمک کند. انتشار عمومی سطح امنیت پلتفرم‌ها و ارزیابی دوره‌ای آنها نیز، در صورت اجرای شفاف و یکسان، می‌تواند به کاربران در انتخاب آگاهانه‌تر کمک کند.

بنابراین، پرونده خالی‌فروشی مطرح‌شده در اظهارات اخیر پلیس فتا را باید در چارچوب همان پرونده مشخص تحلیل کرد: یک پلتفرم مشخص، با فعالیتی که متوقف شده و مربوط به گذشته است. تعمیم این پرونده به پلتفرم‌های فعال و قانونی بازار، بدون ارائه مستندات جداگانه برای هر پلتفرم، می‌تواند موجب ایجاد نگرانی بی‌مورد در میان کاربران شود.

بازار خرید و فروش آنلاین طلا مانند هر بازار دیگری نیازمند نظارت دقیق، شفافیت و سازوکارهای مؤثر برای جلوگیری از تخلف است؛ اما در کنار این ضرورت، تفکیک میان پرونده‌های مشخص و وضعیت عمومی بازار نیز اهمیت دارد. آنچه امروز باید مبنای قضاوت قرار گیرد، عملکرد پلتفرم‌های فعال و میزان انطباق آنها با الزامات قانونی و نظارتی جاری است.