صنایع فرهنگی باید به یک زیست‌بوم کامل تبدیل شود

باشگاه خبرنگاران جوان؛الهام‌ قبادی - سعید حسینی، مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی، در نشست خبری تشریح اهداف و رویکرد‌های این شبکه، با تأکید بر جایگاه صنایع فرهنگی در اقتصاد و فرهنگ، گفت: صنایع فرهنگی بخشی از فرهنگ است که در مسیر اقتصاد، صنعت و بازار حرکت می‌کند و حوزه‌هایی مانند تولید محتوای تصویری، انیمیشن، سینما، اسباب‌بازی، نوشت‌افزار، پوشاک، گردشگری و خدمات فرهنگی را دربرمی‌گیرد.

وی با بیان اینکه صنایع فرهنگی در بسیاری از کشور‌ها علاوه بر کارکرد فرهنگی، به عنوان یک بخش اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است، افزود: این حوزه در شاخص‌هایی مانند اشتغال، تولید ناخالص داخلی و صادرات نیز نقش دارد و برخی کشور‌ها با برنامه‌ریزی ملی توانسته‌اند از ظرفیت صنایع فرهنگی برای توسعه اقتصادی و فرهنگی خود استفاده کنند.

حسینی، کره جنوبی را یکی از نمونه‌های قابل توجه در این زمینه دانست و گفت: این کشور از اوایل دهه ۲۰۰۰ به شکل جدی وارد این عرصه شد و طی حدود دو دهه توانست جریان گسترده‌ای در حوزه صنایع فرهنگی ایجاد کند که آثار اقتصادی و فرهنگی آن در سطح بین‌المللی قابل مشاهده است.

مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با اشاره به وضعیت ایران تصریح کرد: در کشور ما توجه به صنایع فرهنگی با تأخیر شکل گرفته و بخش قابل توجهی از موفقیت‌های موجود حاصل فعالیت کسب‌وکار‌های مردمی و خصوصی بوده است.

وی ادامه داد: در حوزه‌هایی مانند انیمیشن، نوشت‌افزار و اسباب‌بازی، نمونه‌های موفقی شکل گرفته و برخی کسب‌وکار‌ها توانسته‌اند به سوددهی، مخاطب قابل توجه و تکرارپذیری در تولید دست پیدا کنند؛ اما برای تبدیل این نمونه‌ها به یک زیست‌بوم کامل، همچنان نیازمند اقدامات جدی در سطح حکمرانی هستیم.

حسینی با تأکید بر ضرورت ایجاد نگاه جامع به صنایع فرهنگی گفت: اگر امروز در برخی حوزه‌ها از جمله کودک و نوجوان با ضعف در تولید و عرضه الگو‌ها و کاراکتر‌های داخلی یا سهم بالای محتوای خارجی مواجه هستیم، بخشی از این وضعیت به عقب‌ماندگی در توسعه صنایع فرهنگی بازمی‌گردد.

وی افزود: توسعه این بخش تنها با افزایش فعالیت‌های فرهنگی محقق نمی‌شود و باید اجزای مختلف این زیست‌بوم از جمله حکمرانی، کسب‌وکارها، نهاد‌های تأمین مالی، تشکل‌ها و زیرساخت‌های اقتصادی در کنار یکدیگر فعالیت کنند.

مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی همچنین از شکل‌گیری این شبکه با حضور بیش از ۱۵ انجمن تخصصی خبر داد و گفت: انجمن‌های فعال در حوزه‌هایی مانند اسباب‌بازی، انیمیشن، محصولات آیینی، نوشت‌افزار، پوشاک و حجاب، فروشگاه‌های محصولات فرهنگی و ناشران کودک و نوجوان در این شبکه حضور دارند.

وی با بیان اینکه مجموع اعضای این انجمن‌ها بیش از ۲ هزار نفر است، اظهار کرد: هدف این شبکه آن است که انجمن‌های تخصصی در کنار فعالیت‌های صنفی خود، برای توسعه کل زیست‌بوم صنایع فرهنگی نیز نقش‌آفرینی کنند.

حسینی، ایجاد گفتمان ملی درباره اهمیت صنایع فرهنگی، پیگیری مطالبات فعالان این حوزه و ایجاد تقسیم کار میان دستگاه‌های مختلف را از اهداف شبکه عنوان کرد و گفت: باید مشخص شود مجلس، دستگاه‌های اجرایی، نهاد‌های پولی و بانکی، مجموعه‌های تأمین مالی و خود کسب‌وکار‌های فرهنگی هر کدام چه نقشی در توسعه این بخش دارند.

وی با انتقاد از محدود بودن ظرفیت‌های تأمین مالی برای صنایع فرهنگی خاطرنشان کرد: در کشور برای فعالیت‌های فرهنگی هزینه‌های قابل توجهی انجام می‌شود، اما زیرساخت‌های سرمایه‌گذاری و تأمین مالی تخصصی برای کسب‌وکار‌های فرهنگی بسیار محدود است.

مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی افزود: در بسیاری از کشور‌ها صندوق‌ها و ساختار‌های تخصصی برای تأمین مالی صنایع فرهنگی ایجاد شده، در حالی که این زیرساخت در ایران هنوز به شکل جدی و متناسب با ظرفیت این بخش توسعه پیدا نکرده است.

حسینی در پایان ابراز امیدواری کرد با همکاری انجمن‌های تخصصی و ایجاد تقسیم کار میان بخش‌های مختلف، زمینه برای شتاب گرفتن توسعه صنایع فرهنگی و افزایش سهم این بخش در اقتصاد داخلی و صادرات فرهنگی کشور فراهم شود.

 ایجاد چرخه پایدار فرهنگی، ماموریت شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی است

مرتضی علایی، مدیرعامل مجموعه فرهنگی ماهد و رئیس هیئت مدیره انجمن محصولات آیینی، گفت: هدف ما صرفاً تأمین مالی موقت یا برای یک فعالیت خاص نیست؛ بلکه ایجاد یک چرخه پایدار در حوزه فرهنگی است. یکی از مسیر‌های تحقق این هدف، مشارکت مردم در تأمین مالی جمعی کسب‌وکار‌های مختلف است.

وی با اشاره به بسترسازی برای چرخه تأمین مالی افزود: ایجاد امنیت در چرخه تأمین مالی و سرمایه‌گذاری فرهنگی، هم در سرمایه در گردش کوتاه‌مدت، هم در خریدوفروش سهام شرکت‌ها و هم در سرمایه‌گذاری خطرپذیر، از مسائل جدی در دستور کار شبکه است.

علایی، مرجعیت علمی را از دیگر ماموریت‌های شبکه خواند و گفت: هر کشوری متناسب با زیست‌بوم خود، ادبیات کسب‌وکار خاص خود را دارد. ما با توجه به پیشینه بلندمدت ایران اسلامی، با مسائلی مواجه هستیم که می‌تواند تفاوت‌هایی در مدیریت کسب‌وکار‌های ما نسبت به مدل‌های متعارف ایجاد کند. انتقال تجربه‌های موفق کسب‌وکار‌هایی که با مبانی متمایز و بومی به موفقیت رسیدند، یکی از کار‌هایی است که در شبکه دنبال می‌کنیم.

تأکید بر شکل‌گیری زیست‌بوم‌های تخصصی

حامد تاملی، نائب رئیس انجمن صنفی تولیدکنندگان اسباب‌بازی و نماینده حوزه اسباب‌بازی در شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی، با اشاره به نگاه زیست‌بومی به صنایع فرهنگی گفت: دغدغه فعالان حوزه اسباب‌بازی با نوشت‌افزار و پوشاک متفاوت است؛ بنابراین لازم است ابتدا در هر دسته از صنایع فرهنگی، زیست‌بوم آن صنعت پشتیبانی و راه‌اندازی شود.

وی شکل‌گیری زیست‌بوم‌های خرد را از اهداف شبکه دانست و افزود: در بسیاری از این زیست‌بوم‌ها، تشکل‌هایی وجود دارند که لزوماً به کل زیست‌بوم توجه نمی‌کنند. لازم است تشکل‌ها و نهاد‌های مردمی ساماندهی شوند تا به رشد صنعت فرهنگی مربوط به آن حوزه کمک کنند.

تاملی با اشاره به هم‌افزایی میان زیست‌بوم‌ها اظهار کرد: وقتی درباره بازارپردازی حول یک کاراکتر صحبت می‌کنیم، هم‌افزایی میان چند زیست‌بوم مانند اسباب‌بازی، پوشاک و نوشت‌افزار می‌تواند ارزش ویژه‌ای خلق کند. شبکه باید بتواند تشکل‌ها را در کنار یکدیگر قرار دهد.

وی خاطر نشان کرد:هرچه شبکه را بیشتر توسعه دهیم و مطالبات را تجمیع کنیم، می‌توانیم مطالبه ویژه‌ای از حاکمیت و دولت داشته باشیم و تعامل محکم‌تر و مؤثرتری ایجاد کنیم.