وزیر فرهنگ: ایران ظرفیت نامتناهی برای روایتگری دارد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی -سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی  در مراسم نخستین دوره «جایزه جهانی دیپلماسی فرهنگی و عمومی» با هدف شناسایی، معرفی و حمایت از روایتگران مؤثر ایران در عرصه بین‌الملل گفت: ایران سرزمین تمدن است و از تمدن‌های کهن تاریخ به شمار می‌رود. کشورمان در حوزه میراث جهانی در زمره ۱۰ کشور نخست جهان قرار دارد و در حوزه میراث فرهنگی ناملموس نیز جایگاه چهارم جهان را داراست.



وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به تنوع اقلیمی ایران گفت: ایران سرزمین طبیعت زیباست و از تنوع اقلیمی قابل توجهی برخوردار است. این تنوع، فرصت ارزشمندی برای معرفی ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری کشور فراهم کرده است.ایران در طول هزاران سال تاریخ خود، تمدن را با علم و فناوری ساخته است. از شهر سوخته و شیوه‌های کهن استحصال آب تا قنات گناباد، دانشگاه جندی‌شاپور و ربع رشیدی، همگی نشان‌دهنده پیوند عمیق علم، فناوری و تمدن در ایران هستند.

وی با اشاره به پیشرفت‌های علمی ایران در دوران معاصر اظهار کرد: ایران پیش از انقلاب در رتبه‌های پایین‌تر علمی جهان قرار داشت، اما امروز در رتبه‌های برتر علمی جهان قرار گرفته و در برخی حوزه‌های فناوری، از جمله نانوفناوری، جایگاه تک‌رقمی دارد.



وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: ایران در طول تاریخ سرزمین فلسفه و حکمت بوده است؛ از حکمت خسروانی تا مکتب‌های فلسفی ابن‌سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا. ایران در دوره پیش از اسلام و پس از آن، همواره یکی از کانون‌های مهم عرفان و معنویت بوده است.

وی با اشاره به جایگاه شعر در فرهنگ ایرانی افزود: شعر در ایران پیشینه‌ای طولانی دارد و پس از اسلام به یکی از رسانه‌های عمومی و تخصصی جامعه ایرانی تبدیل شد. اگر بخواهیم ۱۰ شاعر برجسته جهانی را نام ببریم، بدون تردید فردوسی، خیام، سعدی، حافظ و مولوی در میان آنان قرار دارند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین با اشاره به تنوع هنری ایران اظهار کرد: تنوع اقلیمی، قومی و تداوم تاریخی و تمدنی، زمینه‌ساز شکل‌گیری تنوع گسترده هنری در ایران شده است و ردیف موسیقی ایرانی، تعزیه، موسیقی بخشی، نقالی، نگارگری و خوشنویسی تنها بخشی از این میراث ارزشمند هستند.



صالحی با اشاره به نقش ایرانیان در تمدن اسلامی گفت: خدمات ایرانیان به اسلام در میان ملت‌های جهان ممتاز است. ایرانیان پس از پذیرش اسلام، با تمام وجود به آن روی آوردند و در طول تاریخ نقش مهمی در گسترش دانش و فرهنگ اسلامی ایفا کردند.تنوع قومی، دینی و مذهبی در ایران در طول تاریخ کم‌نظیر بوده و این ظرفیت می‌تواند بخشی از روایت ایران معاصر باشد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار کرد: ایران در طول تاریخ در برابر بیگانگان تسلیم نشده است. این روحیه تاریخی و فرهنگی یکی از ویژگی‌های مهم جامعه ایرانی است.ایران در سال‌های اخیر نیز این روحیه مقاومت را به نمایش گذاشته است و این واقعیت بخشی از روایت امروز ایران است.

وی تأکید کرد: ایران ظرفیت روایتگری و تصویرگری گسترده‌ای دارد و آنچه تاکنون در این زمینه انجام شده، تنها بخشی از این ظرفیت عظیم است.دشمنان ایران تلاش می‌کنند کشور را به انزوا ببرند و صدای ایران را در سپهر عمومی جهان محو کنند، اما ایران ظرفیت نامتناهی برای روایت درابعاد مختلف دارد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن قدردانی از تلاش‌های سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و فعالان حوزه فرهنگی در داخل و خارج از کشور اظهار کرد: با وجود تلاش‌های استکبار جهانی و صهیونیسم برای محو صدای ایران، فعالان فرهنگی و رسانه‌ای کشور توانسته‌اند این صدا را رساتر کنند. نخستین دوره جایزه دیپلماسی فرهنگی و عمومی زمینه‌ساز تصویرسازی‌هایی بهتر، جذاب‌تر و مؤثرتر از ایران باشد و از همه افرادی که طی سال‌های اخیر در مسیر روایتگری و تصویرسازی از ایران تلاش کرده‌اند، قدردانی کرد.

دیپلماسی فرهنگی باید به دیپلماسی اجتماعی تبدیل شود

در ادامه مراسم، حسین سیمایی صراف وزیر علوم، تحقیقات و فناوری  با بیان اینکه در شرایط دشوار، دیپلماسی فرهنگی باید به دیپلماسی اجتماعی تبدیل شود، گفت: در گذشته دیپلماسی فرهنگی تا حد زیادی بر نمایش داشته‌های یک کشور استوار بود؛ اینکه چه شاعران، نویسندگان، تمدن، میراث و کتاب‌هایی داریم، اما تجربه نهاد‌های پیشرو در روابط فرهنگی نشان می‌دهد اثر پایدارتر نه در نمایش میراث، بلکه در ایجاد رابطه، اعتماد و تعامل متقابل شکل می‌گیرد.

سیمایی ادامه داد: اگر یک استاد ایرانی و یک استاد خارجی چند سال با یکدیگر ارتباط کاری داشته باشند، دانشجو تربیت کنند، مقاله بنویسند و پروژه مشترک انجام دهند، چیزی بسیار عمیق‌تر از یک برنامه فرهنگی ساخته می‌شود و آن «اعتماد» است؛ اعتمادی که مهم‌ترین زیرساخت دیپلماسی در روز‌های دشوار است. باید ببینیم در طول یک سال چند رابطه پایدار ساخته‌ایم؛ چند استاد، هنرمند، روزنامه‌نگار، دانشجو، کارآفرین و شخصیت اجتماعی در جامعه میزبان به ایران متصل شده‌اند و چند نفر در جامعه میزبان پیدا کرده‌ایم که وقتی درباره ایران صحبت می‌شود، ایران را به درستی می‌شناسند.

وزیر علوم با تأکید بر ضرورت ارتباط با ایرانیان خارج از کشور اظهار کرد: پیش از آنکه بخواهیم با جهان رابطه بسازیم، باید بتوانیم با جامعه ایرانی خودمان ارتباط برقرار کنیم؛ به‌ویژه با آن دسته از ایرانیانی که می‌توان از آنان به عنوان «ایرانیان خاکستری» یاد کرد.

وی افزود: ممکن است این افراد منتقد باشند، از سیاست رسمی ناراضی باشند، تجربه مهاجرت تلخی داشته باشند یا با بخش‌هایی از نظام سیاسی اختلاف نظر داشته باشند، اما با ایران دشمن نشده‌اند. همه این ایرانیان، ایرانی هستند و باید عزیزشان داشت.

سیمایی تصریح کرد: تفکیک میان تعلق ملی و تعلقات سیاسی بسیار مهم است. اگر هر منتقد را دشمن و هر فرد فاصله‌گرفته را بیگانه تلقی کنیم، بخش بزرگی از سرمایه انسانی و عاطفی ایران را از دایره «ما ایرانیان» خارج کرده‌ایم.بسیاری از ایرانیانی که می‌توانند نقش پل را ایفا کنند، باید احساس کنند فضای امن و محترمانه‌ای برای این نقش وجود دارد.

وزیر علوم در ادامه با تشریح مفهوم دیپلماسی اجتماعی گفت: دیپلماسی سنتی دولت با دولت است، دیپلماسی عمومی دولت با جامعه است، اما دیپلماسی اجتماعی یک گام جلوتر می‌رود و بر ارتباط جامعه با جامعه تأکید دارد؛ دانشگاه ایرانی با دانشگاه خارجی، هنرمند ایرانی با هنرمند خارجی و جوان ایرانی با جوان خارجی.در این الگو، دولت قرار نیست صاحب تمام ارتباطات باشد، بلکه باید زیرساخت این ارتباطات را فراهم کند.

وی سه سرمایه اصلی مورد نیاز رایزنان فرهنگی را «شناخت، اعتماد و رابطه» عنوان کرد و گفت: شناخت یعنی دیگران ایران را درست‌تر بشناسند؛ بنابراین باید روایتگر درست باشیم. اعتماد یعنی هنگام اختلاف، رابطه را قطع نکنیم و رابطه نیز یعنی هنگامی که سیاست رسمی با دشواری مواجه شد، هنوز پل‌هایی وجود داشته باشد که بتوان از طریق آنها عبور کرد.

وزیر علوم خاطرنشان کرد: هنر دیپلماسی فرهنگی این است که وقتی دو طرف با یکدیگر اختلاف دارند، پل همچنان سر جای خود باقی بماند. مأموریت نسل جدید رایزنان فرهنگی این است که ایران را فقط به جهان معرفی نکنند، بلکه ایرانیان را دوباره به یکدیگر و ایران را دوباره به جهان متصل کنند.

سیمایی با اشاره به همکاری میان سفرا، رایزنان علمی و فرهنگی گفت: ارتباط و تعامل میان مجموعه سفرا و رایزنان فرهنگی بسیار مهم است و در جا‌هایی که رایزن علمی حضور ندارد، رایزن فرهنگی می‌تواند بخشی از این نقش را ایفا کند. در مواردی رایزنان فرهنگی توانسته‌اند به عنوان پل ارتباطی میان جوانان و دانشجویان خارجی با دانشگاهیان ایرانی عمل کنند و این ارتباطات را با صمیمیت و دلسوزی شکل دهند.