سهم پایین راه‌آهن از حمل‌ونقل کشور؛ ضرورت تغییر رویکرد از جاده به ریل لید: رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با بیان
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - محمود مهرداد شکریه، رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران، در نوزدهمین همایش حمل و نقل ریلی با اشاره به مقایسه وضعیت حمل‌ونقل ریلی ایران و ترکیه اظهار کرد: سالانه حدود ۴۵ تا ۵۰ میلیون تن بار در کشور جابه‌جا می‌شود، در حالی که این رقم در ترکیه حدود ۳۰ تا ۳۵ میلیون تن کمتر از ایران است. با این حال، ترکیه سالانه حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون مسافر ریلی جابه‌جا می‌کند، در حالی که این رقم در ایران حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون نفر است.
وی افزود: سهم حمل‌ونقل ریلی در جابه‌جایی بار و مسافر کشور حدود ۸ تا ۱۰ درصد برآورد می‌شود که البته ممکن است آمار واقعی اندکی متفاوت باشد. این سهم در ترکیه حدود یک تا ۲ درصد است. همچنین میزان ترانزیت ریلی ایران حدود ۲ میلیون تن است.
شکریه با اشاره به موقعیت ارتباطی ایران در شبکه ریلی منطقه بیان کرد: کشور ما به شبکه‌های ریلی ترکیه، ترکمنستان، آذربایجان و افغانستان متصل است و اتصال شلمچه به بصره نیز در حال توسعه است. این ظرفیت‌ها در کنار امکان ارتباط با مسیرهای منتهی به اروپا، گرجستان، آذربایجان و سوریه، موقعیت مناسبی برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی فراهم می‌کند.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران ادامه داد: در مجموع، ایران از شبکه ریلی نسبتاً گسترده و ظرفیت قابل توجهی در حوزه ترانزیت برخوردار است، در حالی که ترکیه شبکه مسافری قدرتمندی دارد. مقایسه این شرایط نشان می‌دهد که کشور ما هم فرصت‌های قابل توجهی برای توسعه حمل‌ونقل ریلی دارد و هم با شکاف‌هایی مواجه است که باید برای رفع آنها برنامه‌ریزی شود.
وی با تأکید بر ضرورت افزایش سهم راه‌آهن در جابه‌جایی بار تصریح کرد: همچنان بخش قابل توجهی از حمل‌ونقل کشور از طریق جاده انجام می‌شود، در حالی که در مسیرهای طولانی، حمل‌ونقل ریلی می‌تواند از نظر اقتصادی و بهره‌وری گزینه مناسب‌تری باشد. بنابراین باید تمرکز جدی‌تری بر توسعه این بخش صورت گیرد؛ چراکه علاوه بر مزیت‌های اقتصادی، حمل‌ونقل ریلی در کاهش مصرف انرژی و آلایندگی نیز نقش مهمی دارد.
شکریه تکمیل کریدورهای ریلی، دوخطه کردن مسیرهای پرتردد، نوسازی ناوگان با استفاده از فناوری‌های جدید، افزایش سرعت قطارها، تسهیل ارتباطات مرزی و ارتقای کیفیت خدمات را از جمله الزامات توسعه این صنعت برشمرد و گفت: تحقق این اقدامات می‌تواند زمینه حضور مؤثرتر ایران در همکاری‌های بین‌المللی و شبکه ترانزیت منطقه‌ای را فراهم کند.
وی با بیان اینکه موفقیت یک کریدور ریلی صرفاً به وجود خطوط و ایستگاه‌ها محدود نمی‌شود، اظهار کرد: زمان‌بندی منظم و شفاف حرکت قطارها، دسترسی به اطلاعات، تسهیل تشریفات و ارتباطات مرزی، تعرفه‌های قابل پیش‌بینی برای طرف‌های مقابل و ایجاد اعتماد میان بازیگران منطقه‌ای، از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت کریدورهای بین‌المللی هستند.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره به اهمیت برگزاری نشست‌های تخصصی در حوزه حمل‌ونقل ریلی گفت: چنین همایش‌هایی فرصتی برای گفت‌وگوی صریح میان سیاست‌گذاران، فعالان صنعت، سرمایه‌گذاران، پژوهشگران و دانشگاه‌هاست. انتظار می‌رود در این نشست‌ها علاوه بر شناسایی چالش‌ها، راهکارهای عملی برای رفع آنها نیز ارائه شود؛ چراکه صرف بیان مشکلات نمی‌تواند به توسعه این صنعت کمک کند.
شکریه با تأکید بر ضرورت بررسی آینده حمل‌ونقل ریلی منطقه افزود: توسعه کریدورهای بین‌المللی، دیجیتالی‌سازی، افزایش ظرفیت شبکه‌های ریلی، نوسازی ناوگان، حمل‌ونقل ترکیبی و ایجاد یک نظام لجستیکی پایدار از موضوعاتی است که باید با جدیت دنبال شود. این مسائل نه‌تنها برای صنعت حمل‌ونقل، بلکه برای اقتصاد کشور نیز اهمیت اساسی دارد.
وی ادامه داد: دیدگاه صنعتگران، سرمایه‌گذاران، فعالان اقتصادی و مدیران دولتی درباره چالش‌های موجود و راهکارهای پیشنهادی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه دانشگاه‌ها می‌توانند بر اساس این نیازها، موضوعات پژوهشی خود را تعریف کرده و تحقیقات کاربردی را در مسیر حل مسائل واقعی صنعت قرار دهند.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران همچنین با اشاره به اهمیت حمل‌ونقل ترکیبی گفت: این مفهوم فراتر از جابه‌جایی کالا بوده و ارتباط میان تولید، توزیع، تجارت و حمل‌ونقل را در بر می‌گیرد. در اقتصاد امروز، سرعت، هزینه جابه‌جایی و اطمینان‌پذیری از عوامل اصلی رقابت‌پذیری هستند و هماهنگی میان شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل نقش مهمی در تحقق اهداف توسعه‌ای دارد.
شکریه با اشاره به اهمیت حمل‌ونقل ریلی در زندگی روزمره شهروندان نیز اظهار کرد: قطارهای حومه‌ای می‌توانند ارتباط میان شهرهای اصلی و مراکز پیرامونی را تقویت کنند، فشار ترافیکی جاده‌ها را کاهش دهند و به‌عنوان گزینه‌ای قابل اتکا برای سفرهای روزانه مورد استفاده قرار گیرند.
وی افزود: گسترش خدمات قطارهای حومه‌ای می‌تواند دسترسی شهروندان به فرصت‌های شغلی، آموزشی و رفاهی را بهبود ببخشد و امکان جابه‌جایی منظم‌تر و آسان‌تر میان شهرها و مناطق پیرامونی را فراهم کند.
رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران در پایان ابراز امیدواری کرد که مباحث و نشست‌های تخصصی این همایش به ارائه پیشنهادها و راهکارهای اجرایی منجر شود و زمینه نقش‌آفرینی بیشتر دانشگاه‌ها در توسعه فناوری، نوسازی ناوگان و حل چالش‌های حمل‌ونقل ریلی کشور را فراهم کند.
