آبرسانی پایدار به ۵ هزار و ۷۷۲ روستا؛ هدف‌گذاری پوشش ۹۳ درصدی جمعیت روستایی تا پایان برنامه هفتم+ فیلم
باشگاه خبرنگاران؛ کیمیا قلی‌پور - تأمین آب شرب پایدار در مناطق روستایی یکی از محور‌های مهم توسعه زیرساخت‌های کشور به شمار می‌رود؛ موضوعی که علاوه بر تأثیر مستقیم بر سلامت عمومی و کیفیت زندگی خانوارها، در کاهش محرومیت، تثبیت جمعیت روستایی و فراهم کردن زمینه توسعه اقتصادی و اجتماعی این مناطق نیز نقش دارد. در همین راستا، برنامه هفتم، آبرسانی به ۱۰ هزار روستا را هدف‌گذاری کرده است؛ هدفی که بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مدیرعامل آبفای کشور، تاکنون بخش قابل‌توجهی از آن محقق شده است.
هاشم امینی در تشریح روند اجرای برنامه آبرسانی روستایی اظهار کرد: در قانون برنامه هفتم مقرر شده بود به ۱۰ هزار روستا آبرسانی شود و برای هر سال هدف‌گذاری مشخصی صورت گرفته بود. در سال اول برنامه، قرار بود آبرسانی پایدار به ۲ هزار و ۵۰۰ روستا انجام شود که این اقدام برای ۲ هزار و ۴۳۷ روستا محقق شد. در سال دوم نیز آبرسانی به ۲ هزار روستا هدف‌گذاری شده بود که برای ۲ هزار و ۳۵۲ روستا انجام شد.
او ادامه داد: در سال سوم برنامه نیز آبرسانی به ۲ هزار روستا در دستور کار قرار داشت. موضوع آبرسانی به روستا‌ها همواره مورد تأکید رئیس‌جمهور بوده و ایشان این موضوع را از مجموعه وزارت نیرو مطالبه می‌کنند. در سال سوم برنامه، تا تاریخ ۲۵ مهر ۱۴۰۵، آبرسانی پایدار به ۹۸۳ روستا انجام شده است.
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور با اشاره به عملکرد دولت در حوزه آبرسانی روستایی تصریح کرد: مجموع عملکرد در چارچوب برنامه هفتم، یا به عبارتی عملکرد دولت، به ۵ هزار و ۷۷۲ روستا رسیده است. روز پنجشنبه هفته گذشته نیز با حضور معاون اجرایی رئیس‌جمهور در استان آذربایجان شرقی، آبرسانی به هزار و ۵۰ روستا انجام شد. امروز نیز ۱۵۷ روستا به بهره‌برداری رسید که از این تعداد، ۱۱۷ روستا در استان لرستان و ۴۰ روستا در استان زنجان قرار دارند.
امینی با تشریح عملکرد آبرسانی از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون اظهار کرد: در مجموع، آبرسانی به ۸۳ روستا در قالب ۴۰۶ پروژه به بهره‌برداری رسیده و برای ۱۶۷ هزار و ۱۱ خانوار، با جمعیتی بالغ بر ۶۲۲ هزار و ۴۵۱ نفر، تأمین آب پایدار انجام شده است.
او افزود: این اقدامات شامل تأمین ۲ هزار و ۲۳۲ لیتر بر ثانیه آب پایدار از منابع آبی شامل آب‌های سطحی، آب‌های زیرزمینی، چشمه‌ها و قنات‌ها بوده است. همچنین هزار و ۹۳۷ کیلومتر لوله‌گذاری در قالب شبکه‌های توزیع و خطوط انتقال انجام شده، ۴۰ هزار و ۷۶۰ مترمکعب مخزن احداث شده و ۷۰ باب ایستگاه پمپاژ نیز به بهره‌برداری رسیده است. تاکنون ۶ هزار و ۲۶۵ میلیارد تومان اعتبار نیز در این بخش هزینه شده است.
مدیرعامل آبفای کشور با اشاره به گستردگی نیازهای آبرسانی در مناطق روستایی گفت: حدود ۱۳ هزار روستای زیر ۲۰ خانوار در کشور داریم که برخی از آنها صعب‌العبور هستند. برنامه ما آبرسانی به روستا‌های بالای ۲۰ خانوار است. حتی روستا‌هایی با ۵ خانوار داریم که با تانکر آبرسانی می‌شوند.
او با بیان اینکه تاکنون ۸۷ درصد جمعیت روستایی کشور از آب تأمین‌شده برخوردار شده‌اند، افزود: این شاخص خوبی است و برنامه‌ریزی ما این است که این عدد تا پایان برنامه هفتم به ۹۳ درصد برسد. شاخص کل آبرسانی کل کشور نیز ۹۴ درصد است.
از منظر کارشناسی، توسعه آبرسانی روستایی را نمی‌توان صرفاً در تعداد روستا‌های برخوردار از پروژه‌های جدید یا میزان لوله‌گذاری و احداث مخازن خلاصه کرد. اهمیت اصلی این برنامه در آن است که خانوار‌های روستایی بتوانند در تمام طول سال به آب سالم و کافی دسترسی داشته باشند؛ دسترسی‌ای که مستقیماً با سلامت عمومی، بهداشت، امنیت غذایی، فعالیت‌های اقتصادی و کیفیت زندگی ارتباط دارد.
توسعه آبرسانی روستایی؛ فراتر از احداث شبکه و تأسیسات
در مناطق روستایی، نبود آب پایدار می‌تواند هزینه‌های تأمین آب خانوارها را افزایش دهد، زمان زیادی از اعضای خانواده را صرف تهیه آب کند و بر فعالیت‌های کشاورزی، دامداری و سایر مشاغل محلی اثر بگذارد. از این رو، توسعه زیرساخت‌های آبرسانی علاوه بر تأمین یک نیاز اساسی، می‌تواند به کاهش نابرابری میان مناطق شهری و روستایی و تقویت ماندگاری جمعیت در روستا‌ها کمک کند.
در عین حال، پراکندگی سکونتگاه‌ها، دشواری دسترسی به روستا‌های صعب‌العبور، محدودیت منابع آب و هزینه بالای اجرای خطوط انتقال در مناطق کم‌جمعیت، از جمله موانع توسعه این زیرساخت‌ها به شمار می‌روند. وجود حدود ۱۳ هزار روستای زیر ۲۰ خانوار، ضرورت اتخاذ راهکار‌های متناسب با شرایط جغرافیایی و جمعیتی این مناطق را نشان می‌دهد؛ چراکه اجرای شبکه‌های متعارف انتقال و توزیع آب در همه این سکونتگاه‌ها لزوماً از نظر فنی و اقتصادی یکسان نیست.
در چنین شرایطی، استفاده از راهکار‌های متناسب با هر منطقه، از جمله سامانه‌های محلی تأمین آب، بهسازی و حفاظت از چشمه‌ها، ذخیره‌سازی مناسب و در موارد ضروری تأمین آب سیار، می‌تواند در کنار توسعه شبکه‌های متعارف مورد توجه قرار گیرد. البته تأمین آب با تانکر، به‌ویژه در روستا‌های کم‌جمعیت، باید با رعایت استاندارد‌های بهداشتی و به‌عنوان راهکاری متناسب با شرایط منطقه مدیریت شود و در صورت امکان، مسیر دستیابی به راه‌حل پایدارتر نیز بررسی شود.
در مجموع، آبرسانی به ۱۰ هزار روستا در برنامه هفتم، علاوه بر یک هدف زیرساختی، بخشی از تلاش برای ارتقای عدالت در دسترسی به خدمات عمومی است. تداوم اجرای پروژه‌ها، تأمین منابع مالی، مدیریت پایدار منابع آب و توجه به کیفیت و استمرار خدمت‌رسانی می‌تواند زمینه دستیابی به پوشش گسترده‌تر جمعیت روستایی را فراهم کند؛ هدفی که تحقق آن نه‌تنها به افزایش تعداد روستا‌های برخوردار، بلکه به اطمینان از دسترسی مستمر و قابل اتکای خانوارها به آب سالم وابسته است.
