صرفه‌جویی آب پول‌ساز می‌شود؟
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - تشدید چالش‌های آبی کشور و ضرورت استفاده بهینه از منابع موجود، توجه به ابزار‌های اقتصادی را به یکی از محور‌های مهم مدیریت منابع آب تبدیل کرده است. در این میان، گواهی صرفه‌جویی آب به‌عنوان یکی از سازوکار‌های پیش‌بینی‌شده برای ایجاد انگیزه اقتصادی در اجرای طرح‌های صرفه‌جویی، می‌تواند زمینه مشارکت شهروندان، شرکت‌ها و فعالان اقتصادی را در کاهش هدررفت آب فراهم کند.
بر اساس اظهارات مسئولان وزارت نیرو و بورس انرژی ایران، فرآیند تدوین و بررسی آیین‌نامه این طرح انجام شده و موضوع در مسیر تصویب در هیئت وزیران قرار دارد؛ از سوی دیگر، بورس انرژی نیز اعلام کرده است که برای میزبانی معاملات این گواهی آمادگی دارد.
آخرین وضعیت گواهی صرفه‌جویی آب؛ آیین‌نامه در مسیر تصویب
عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره آخرین وضعیت گواهی صرفه‌جویی آب اظهار کرد: این طرح پشتوانه‌های حقوقی و قانونی دارد و در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ نیز به آن پرداخته شده است.
او افزود: وزارت نیرو اقدامات مربوط به تهیه آیین‌نامه را انجام داده و پیشنهاد خود را ارائه کرده است. آیین‌نامه مربوط به کارور در کمیسیون فرعی برنامه و بودجه دولت بررسی و درباره آن جمع‌بندی شده است. سپس موضوع وارد کمیسیون اصلی شده و پرسش‌ها و ابهاماتی درباره آن مطرح شده که بررسی آنها در هفته‌های اخیر ادامه داشته است.
سخنگوی صنعت آب کشور ادامه داد: پس از اتمام بررسی در کمیسیون اصلی، آیین‌نامه وارد صحن هیئت وزیران خواهد شد و در صورت تصویب، مسیر ابلاغ و عملیاتی شدن را طی می‌کند بنابراین، این موضوع معطل امضای وزیر نیرو نیست، بلکه در مسیر تصویب در هیئت وزیران قرار دارد.
سخنگوی صنعت آب کشور درباره اهمیت اجرای این طرح گفت: هدف آن است که برای نخستین بار، صرفه‌جویی و بهره‌وری آب علاوه بر ارزش فرهنگی و مسئولیت اجتماعی، به یک فعالیت اقتصادی سودآور تبدیل شود.
او توضیح داد: بر اساس سازوکار پیش‌بینی‌شده، شهروندان، شرکت‌ها و کاروران می‌توانند پروژه‌هایی را در چارچوب ضوابط تعریف‌شده اجرا کنند که به صرفه‌جویی یا افزایش بهره‌وری آب منجر شود و در صورت اثبات میزان صرفه‌جویی و تأیید آن، از مشوق‌ها و مزایای اقتصادی مربوط بهره‌مند شوند.
بزرگ‌زاده برای تشریح این سازوکار به نمونه‌ای از اجرای پروژه‌های صرفه‌جویی در شبکه آب شهری اشاره کرد و گفت: برای مثال، یک شرکت می‌تواند با اجرای پروژه نوسازی شبکه آب شهری در مناطق قدیمی تهران، از نشت و هدررفت آب جلوگیری کند و در صورت احراز شرایط آیین‌نامه، از مزایای اقتصادی آن بهره‌مند شود استفاده از ابزار‌های اقتصادی برای تشویق شهروندان و فعالان اقتصادی به صرفه‌جویی و افزایش بهره‌وری آب، یکی از راهکار‌های مهم برای مدیریت منابع آبی کشور است.
آمادگی بورس انرژی برای آغاز معاملات گواهی صرفه‌جویی آب
در همین زمینه، نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، نیز پیش‌تر در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره آمادگی این بورس برای راه‌اندازی معاملات گواهی صرفه‌جویی آب گفته بود: سرعت عملیات در بورس انرژی بسیار بالاست و در صورت تکمیل فرآیند‌های مربوط، معطلی برای پذیرش و عرضه وجود نخواهد داشت؛ همان‌طور که پیش‌تر نیز اعلام شده، بورس انرژی آمادگی میزبانی معاملات این گواهی را دارد.
مدیرعامل بورس انرژی ایران با بیان اینکه این مجموعه از سال گذشته پیگیر راه‌اندازی معاملات گواهی صرفه‌جویی آب بوده است، اظهار کرد: گواهی صرفه‌جویی آب بر آب‌های جاری متمرکز است و آب‌هایی را شامل می‌شود که در چارچوب دستورالعمل آب‌های نامتعارف قرار نمی‌گیرند.
او ادامه داد: این بخش از صنعت آب کشور تاکنون تجربه‌ای در زمینه استفاده از سازوکار‌های بازار نداشته و راه‌اندازی معاملات گواهی صرفه‌جویی آب، نخستین تجربه در این زمینه خواهد بود؛ از این جهت نیز با سایر گواهی‌های صرفه‌جویی و حتی دیگر بخش‌های بازار آب در بورس انرژی تفاوت‌هایی دارد.
نظیفی ابراز امیدواری کرد که فرآیند‌های مربوط هرچه سریع‌تر انجام شود تا معاملات گواهی صرفه‌جویی آب در بورس انرژی آغاز شود و گفت: امیدواریم این اتفاق هرچه سریع‌تر رخ دهد و شاهد شروع معاملات این گواهی باشیم.
تبدیل صرفه‌جویی آب به فعالیتی اقتصادی و سودآور
از منظر کارشناسی، یکی از مهمترین مزایای گواهی صرفه‌جویی آب، ایجاد پیوند میان کاهش مصرف و منافع اقتصادی است. در شرایطی که صرفه‌جویی در بسیاری از موارد به توصیه‌های عمومی و اقدامات داوطلبانه محدود می‌شود، طراحی یک سازوکار اقتصادی می‌تواند انگیزه لازم را برای سرمایه‌گذاری در پروژه‌های کاهش هدررفت و افزایش بهره‌وری فراهم کند.
در این سازوکار، صرفه‌جویی آب می‌تواند به نتیجه‌ای قابل اندازه‌گیری و قابل ارزیابی تبدیل شود؛ به این معنا که اجرای پروژه‌هایی مانند نوسازی شبکه‌های فرسوده، کاهش نشت آب و بهبود بهره‌وری در مصرف، در صورت تأیید میزان صرفه‌جویی و احراز شرایط تعیین‌شده، امکان برخورداری از منافع اقتصادی را ایجاد می‌کند.
از دیگر مزایای بالقوه این طرح می‌توان به افزایش مشارکت بخش خصوصی، ایجاد فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری در صنعت آب، هدایت منابع مالی به سمت پروژه‌های اثربخش و تقویت شفافیت در ارزیابی نتایج اقدامات صرفه‌جویی اشاره کرد. همچنین، در صورت طراحی دقیق سازوکار معاملاتی، امکان شکل‌گیری انگیزه‌های اقتصادی برای اجرای پروژه‌هایی فراهم می‌شود که در نبود چنین مشوق‌هایی ممکن است از نظر مالی جذابیت کافی نداشته باشند.
