بورس از فروشندگان شنبه انتقام گرفت

بورس در هفته معاملاتی از ۴ تا ۸ مهر، افت سنگین آغاز هفته را با چهار روز صعود جبران کرد؛ شاخص کل حدود ۷ درصد بالا رفت و ورود خالص ۵٫۶ هزار میلیارد تومان پول حقیقی، پایان متفاوتی برای بازار رقم زد.

گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ بازار سهام هفته را با فشار فروش آغاز کرد؛ شاخص کل عقب نشست و خروج بیش از ۶ هزار میلیارد تومان پول حقیقی، معاملات شنبه را تحت‌تأثیر قرار داد.

بااین‌حال، این وضعیت ادامه پیدا نکرد. از یکشنبه، مسیر شاخص‌ها و جریان نقدینگی تغییر کرد و بازار تا پایان چهارشنبه، چهار جلسه متوالی رشد را پشت سر گذاشت؛ حرکتی که افت ابتدای هفته را جبران کرد و بازده هفتگی قابل‌توجهی ساخت.

ویژگی این هفته، همراهی رشد قیمت‌ها با تغییر رفتار خریداران بود. معاملات خرد در مجموع به بیش از ۱۹۲ هزار میلیارد تومان رسید، تراز هفتگی پول حقیقی مثبت شد و سرانه خرید در پایان هفته افزایش یافت.

با وجود این، تفاوت عملکرد شرکت‌های بزرگ و کوچک، نوسان شدت ورود پول و جذب نقدینگی در صندوق‌های درآمد ثابت نشان می‌دهد که این صعود، جزئیاتی فراتر از سبزپوشی شاخص‌ها دارد.

شاخص کل در پایان شنبه ۴ مهر، با افت حدود ۱۰۴ هزار واحدی به ۷ میلیون و ۱۵۳ هزار و ۸۸ واحد رسید. سپس در یکشنبه به ۷ میلیون و ۲۷۴ هزار و ۱۳۲ واحد، دوشنبه به ۷ میلیون و ۴۶۳ هزار و ۲۶۷ واحد و سه‌شنبه به ۷ میلیون و ۵۹۴ هزار و ۹۵۲ واحد افزایش یافت.

پایان چهارشنبه، تراز شاخص به ۷ میلیون و ۷۶۶ هزار و ۵۴۰ واحد رسید. بر مبنای تراز پیش از آغاز هفته که از اطلاعات شنبه قابل استخراج است، حاصل این حرکت، رشد حدود ۵۰۹ هزار و ۴۹۷ واحدی، معادل ۷٫۰۲ درصد بود.

شاخص هم‌وزن نیز از یک میلیون و ۹۲۹ هزار و ۸۲۳ واحد در پایان شنبه، به‌ترتیب به یک میلیون و ۹۶۱ هزار و ۷۷ واحد، ۲ میلیون و ۵ هزار و ۸۷۲ واحد و ۲ میلیون و ۳۰ هزار و ۱۴۸ واحد رسید و هفته را در ارتفاع ۲ میلیون و ۶۶ هزار و ۶۸۸ واحد به پایان برد.

بازده هفتگی این شاخص حدود ۶٫۵۸ درصد و افزایش آن نزدیک به ۱۲۷ هزار و ۶۶۷ واحد بود. شاخص کل فرابورس نیز در پایان چهارشنبه به ۶۱ هزار و ۸۶۱ واحد رسید.

فاصله حدود ۰٫۴۴ واحد درصدی بازده شاخص کل و هم‌وزن، از برتری محدود شاخص وزنی حکایت دارد؛ اما رشد قابل‌توجه هم‌وزن نشان می‌دهد که حرکت بازار به چند سهم بزرگ محدود نمانده است.

در عین حال، هم‌وزن نماینده سهام با وزن برابر است و رشد آن به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام صنایع یا همه شرکت‌های کوچک، عملکرد مشابهی داشته‌اند.

ارزش کل معاملات در پنج روز معاملاتی به ۶۴۶ هزار و ۸۷۵ میلیارد تومان رسید. از این رقم، ۱۹۲ هزار و ۶۵۹ میلیارد تومان به معاملات خرد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی اختصاص داشت؛ یعنی حدود ۲۹٫۸ درصد کل معاملات.

میانگین روزانه معاملات خرد نیز ۳۸ هزار و ۵۳۲ میلیارد تومان بود. ارقام روزانه معاملات خرد از شنبه تا چهارشنبه به‌ترتیب ۴۴ هزار و ۷۰۷، ۳۲ هزار و ۴۹۳، ۳۰ هزار و ۷۷۱، ۴۳ هزار و ۲۹۳ و ۴۱ هزار و ۳۹۵ میلیارد تومان ثبت شد.

بیشترین ارزش معاملات خرد هفته به شنبه تعلق داشت؛ همان روزی که بازار با افت شاخص و خروج سنگین پول حقیقی مواجه بود. بنابراین، بالا بودن ارزش معاملات به‌تنهایی نشانه رونق خرید نیست و می‌تواند بازتاب فشار فروش و جابه‌جایی گسترده مالکیت باشد.

در مقابل، دوشنبه با کمترین ارزش معاملات خرد هفته، ورود قابل‌توجه پول حقیقی و رشد پرقدرت شاخص همراه شد. این ترکیب با کاهش تمایل به فروش سازگار است، هرچند برای تشخیص محدودیت عرضه، اطلاعات صف‌ها و عمق سفارش‌ها نیز لازم است.

بازگشت معاملات خرد به بالای ۴۰ هزار میلیارد تومان در دو روز پایانی، نشانه مهم‌تری از ادامه گردش نقدینگی در قیمت‌های بالاتر بود.

همچنین افزایش سهم معاملات خرد از حدود ۱۵ درصد در دوشنبه به نزدیک ۴۸ درصد در چهارشنبه، صرفاً به معنای جهش تقاضای سهام نیست؛ کاهش ارزش سایر معاملات نیز در تغییر این نسبت نقش دارد. به همین دلیل، ارزش کل معاملات و معاملات خرد باید جداگانه تحلیل شوند.

بازار شنبه با ۶ هزار و ۳۴۶ میلیارد تومان خروج پول حقیقی روبه‌رو شد، اما در چهار روز مجموع ورود به ۱۱ هزار و ۹۸۵ میلیارد تومان رسید و تراز هفته را به ۵ هزار و ۶۳۹ میلیارد تومان ورود خالص رساند. از این خالص ورود، ۴ هزار و ۴۷۲ میلیارد تومان به گروه نمادهای با ارزش بازار کمتر از ۴۰ هزار میلیارد تومان و هزار و ۱۶۷ میلیارد تومان به گروه بزرگ‌تر اختصاص داشت؛ بنابراین حدود ۷۹ درصد خالص ورود هفتگی، سهم گروه کوچک‌تر بود.

این نسبت درباره خالص جریان پول است، نه سهم این شرکت‌ها از کل خریدها.

سرانه خرید هر نماد از ۶۷٫۳ میلیون تومان در شنبه به ۱۱۵٫۳ میلیون تومان در چهارشنبه رسید، درحالی‌که سرانه فروش از ۷۹٫۶ به ۷۰٫۴ میلیون تومان کاهش یافت. نسبت این دو سرانه از حدود ۰٫۸۵ به ۱٫۶۴ تغییر کرد؛ نشانه‌ای از تقویت اندازه متوسط خرید نسبت به فروش در این معیار.

در سنجه جداگانه «سرانه هر کد، میانگین نمادها» نیز سرانه خرید از ۷۱٫۱ به ۱۰۱٫۲ میلیون تومان رسید و سرانه فروش تقریباً ثابت ماند؛ از ۴۶٫۱ به ۴۶٫۲ میلیون تومان. میانگین ساده روزانه این سنجه در هفته، برای خرید ۸۶٫۶ و برای فروش ۵۱٫۱ میلیون تومان بود؛ این ارقام نباید با سرانه تجمیعی کل هفته اشتباه گرفته شوند.

صندوق‌های درآمد ثابت نیز در مجموع هفته ۲ هزار و ۲۹۲ میلیارد تومان خروج پول حقیقی داشتند، اما مسیر روزانه آنها یکدست نبود. چهارشنبه، هم‌زمان با ورود پول به سهام، ۲ هزار و ۵۴۳ میلیارد تومان نیز وارد درآمد ثابت شد.

این هم‌زمانی نشان می‌دهد که تقاضای دارایی‌های کم‌ریسک همچنان برقرار بوده است؛ همچنین از کنار هم گذاشتن جریان پول این دو بازار نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام پول خارج‌شده از درآمد ثابت، مستقیماً به سهام منتقل شده است.

در محدوده داده‌های همین هفته، ساختار کوتاه‌مدت شاخص کل صعودی شده است: پس از افت شنبه، چهار تراز پایانی بالاتر ثبت شد و شاخص در چهارشنبه نزدیک بالاترین سطح همان روز بسته شد.

محدوده ۷٫۷۷ میلیون واحد، سقف مشاهده‌شده در داده‌های ارسالی است و عبور پایدار از آن می‌تواند مسیر حرکت به سمت مرز روانی ۸ میلیون واحد را باز نگه دارد. بااین‌حال، عدد ۸ میلیون یک مرز روانی است و بدون سابقه بلندتر نمودار نمی‌توان آن را مقاومت تاریخی قطعی دانست.

در صورت عقب‌نشینی، محدوده‌های حدود ۷٫۵۷ تا ۷٫۶۱ میلیون و سپس ۷٫۴۲ تا ۷٫۴۶ میلیون واحد، نواحی نزدیک برای بررسی واکنش تقاضا هستند؛ این محدوده‌ها از دامنه معاملات روزهای سه‌شنبه و دوشنبه استخراج شده‌اند و هنوز حمایت‌های تأییدشده محسوب نمی‌شوند.

برای هم‌وزن نیز حفظ محدوده ۲٫۰۳ میلیون واحد و سپس مرز ۲ میلیون واحد، در ارزیابی دوام حرکت اهمیت دارد. داده‌های پنج روز برای محاسبه معتبر شاخص‌هایی مانند RSI و میانگین‌های متحرک میان‌مدت کافی نیست؛ بنابراین این تحلیل به رفتار قیمت در همین بازه محدود است.

رشد حدود ۷ درصدی شاخص کل، به معنای افزایش مشابه سود شرکت‌ها در یک هفته نیست. اگر انتظارات سودآوری تغییری نکرده باشد، افزایش قیمت سهام به بالا رفتن نسبت قیمت به سود منجر می‌شود؛ اما اگر برآورد سود آینده تقویت شده باشد، بخشی از رشد قیمت می‌تواند پشتوانه بنیادی پیدا کند.

داده‌های معاملات این هفته، تغییر در تقاضای سهام را نشان می‌دهند، ولی برای اثبات ارزندگی بازار باید صورت‌های مالی، گزارش‌های فروش و نسبت‌های ارزش‌گذاری نیز بررسی شوند.

در شرکت‌های صادراتی، اثر تغییر نرخ تسعیر ارز باید در کنار حجم صادرات، وصول درآمد و هزینه تولید سنجیده شود. در بنگاه‌های داخلی نیز افزایش نرخ فروش، زمانی به بهبود پایدار سود منجر می‌شود که هزینه مواد اولیه، دستمزد و تأمین مالی آن را خنثی نکند.

از این منظر، رشد هم‌زمان شاخص‌ها فرصت تفکیک شرکت‌هایی را مهم‌تر می‌کند که توان افزایش سود عملیاتی دارند؛ زیرا همراهی یک سهم با موج عمومی تقاضا، به‌تنهایی نشانه بهبود کسب‌وکار آن نیست.

شنبه، خروج پول حقیقی عمدتاً در گروه بزرگ‌تر متمرکز بود؛ ۵ هزار و ۲۶۷ میلیارد تومان از مجموع خروج آن روز به این گروه تعلق داشت. در چهار جلسه بعد، هر دو گروه بزرگ و کوچک با ورود پول روبه‌رو شدند.

این تغییر با فروکش‌کردن فشار فروش و بازگشت تمایل به پذیرش ریسک سازگار است؛ بااین‌حال، اطلاعات تجمیعی مشخص نمی‌کند که خریداران روزهای بعد، همان فروشندگان شنبه بوده‌اند یا سرمایه‌گذاران دیگری وارد شده‌اند.

نکته دیگر، نوسان شدت خرید بود. سه‌شنبه با وجود معاملات خرد بالای ۴۳ هزار میلیارد تومان، خالص ورود پول به کمتر از هزار میلیارد تومان محدود شد؛ در نتیجه، گردش زیاد معاملات همراه با عرضه قابل‌توجه حقیقی‌ها بوده است.

چهارشنبه، تقویت دوباره ورود پول و سرانه خرید، از بهبود تقاضا حکایت داشت. بازار در این هفته توانست فشار فروش را جذب کند، اما تداوم این رفتار به آن وابسته است که افزایش عرضه در قیمت‌های بالاتر نیز با تقاضای مؤثر روبه‌رو شود.

مجتبی دانشی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس در پاسخ به این پرسش درباره خطای رایج سرمایه‌گذاران در هفته‌های صعودی گفت: یکی از خطاها این است که تعداد نمادهای سبد را معادل تنوع بدانیم. ممکن است سرمایه‌گذار چندین سهم داشته باشد، اما همه آنها به یک عامل مشترک، مانند قیمت یک محصول یا وضعیت یک زنجیره تولید، وابسته باشند. در این حالت، تعداد دارایی‌ها زیاد است ولی ریسک اقتصادی سبد همچنان متمرکز باقی می‌ماند.

وی درباره استفاده از اعتبار معاملاتی ادامه داد: رشد بازار می‌تواند تحمل ذهنی سرمایه‌گذار برای بدهی را افزایش دهد، درحالی‌که تعهد بازپرداخت با تغییر جهت بازار از بین نمی‌رود. مسئله فقط میزان اعتبار نیست؛ هماهنگی سررسید بدهی با نقدشوندگی دارایی اهمیت دارد. سرمایه‌گذاری که ممکن است برای ایفای تعهدات خود ناچار به فروش شود، حتی با انتخاب یک شرکت مناسب نیز در معرض فروش در زمان نامناسب قرار دارد.

این کارشناس بازار سرمایه، موضوع دیگر را سنجش عملکرد دانست و افزود: در یک بازار صعودی، مثبت بودن بازده برای ارزیابی کیفیت تصمیم کافی نیست. سرمایه‌گذار باید بداند چه مقدار ریسک پذیرفته، چه هزینه‌ای بابت معاملات پرداخته و عملکردش در مقایسه با معیار مرتبط چگونه بوده است. ثبت دلیل خرید و شرایط بازبینی تصمیم، کمک می‌کند نتیجه مطلوب یک معامله به‌اشتباه به مهارت دائمی نسبت داده نشود.

هفته ۴ تا ۸ مهر با تغییر محسوس مسیر بازار همراه بود. افت ابتدای هفته جای خود را به چهار جلسه صعود داد، هر دو شاخص اصلی بازده قابل‌توجهی ثبت کردند و خروج اولیه پول حقیقی جبران شد.

حضور معاملات خرد بالای ۴۰ هزار میلیارد تومان در دو روز پایانی نیز نشان داد که حرکت صعودی با ادامه دادوستد در سطوح بالاتر همراه بوده است.

بااین‌حال، پیام این هفته صرفاً افزایش قیمت‌ها نیست. تمرکز بخش عمده خالص ورود هفتگی در گروه کوچک‌تر، تقویت سرانه خرید و تداوم تقاضا برای صندوق‌های درآمد ثابت، تصویری چندوجهی از انتخاب سرمایه‌گذاران ارائه می‌کند.

بازار با تقاضای قوی‌تری به پایان هفته رسید؛ دوام این وضعیت به ظرفیت جذب عرضه و میزان همراهی سودآوری شرکت‌ها با قیمت‌های جدید وابسته خواهد بود.

بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.

#بورس

#بازار_سرمایه

#بازگشایی_بورس

#دامنه_نوسان

#معاملات_خرد

#پول_حقیقی