بازار لوازم خانگی در دوراهی تولید و واردات/ از موجودی ۷ میلیون قطعه‌ای تا چالش قاچاق و قدرت خرید مردم + فیلم

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - پوردهقان، عضو کمیسیون صنایع مجلس، با اشاره به سیاست‌های مربوط به واردات و حمایت از تولید داخلی گفت: محدود کردن واردات لزوماً به معنای حمایت از تولید داخل نیست، چراکه حذف رقابت از بازار می‌تواند انگیزه تولیدکنندگان برای ارتقای کیفیت را نیز کاهش دهد.

وی افزود: اگر به تولیدکننده خودرو یا لوازم خانگی گفته شود که رقیبی در بازار ندارد، ممکن است در بلندمدت انگیزه لازم برای افزایش کیفیت و بهبود محصولات خود را از دست بدهد. تولیدکنندگان داخلی از نظر کیفیت در مقایسه با بسیاری از تولیدکنندگان منطقه وضعیت قابل قبولی دارند، اما در مقایسه با بازار جهانی همچنان در حوزه قیمت با چالش مواجه هستند و همین مسئله می‌تواند به افزایش قیمت کالا برای مصرف‌کننده منجر شود.

عضو کمیسیون صنایع مجلس ادامه داد: از سوی دیگر، وقتی واردات رسمی محدود می‌شود اما کالا از مسیرهای غیررسمی و قاچاق وارد کشور می‌شود، دولت درآمدهای ناشی از واردات رسمی و دریافت حقوق و عوارض گمرکی را از دست می‌دهد. همچنین مشخص نیست ارز مورد استفاده برای واردات غیررسمی کالاها در چه ابعادی از کشور خارج می‌شود و این موضوع می‌تواند بر بازار ارز نیز اثرگذار باشد.

پوردهقان درباره بازگشت واردات نیز گفت: آنچه اخیراً در حوزه واردات مطرح شده، بیشتر به معنای ساماندهی واردات است و نباید آن را به معنای ورود گسترده کالاهای نهایی یا قطعات به بازار تلقی کرد. به‌عنوان نمونه در حوزه لوازم خانگی انتظار نمی‌رود با این تصمیم، تغییر بسیار گسترده‌ای در میزان عرضه کالا ایجاد شود.

وی تأکید کرد: سیاست‌گذاری باید از رویکردهای انحصاری فاصله بگیرد و زمینه رقابت واقعی در بازار فراهم شود تا تولیدکننده داخلی نیز برای حفظ سهم خود در بازار، کیفیت و بهره‌وری را افزایش دهد.

در ادامه، پازوکی، رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی، با بیان اینکه هیچ‌کس با تولید داخلی، توسعه صنعت و ایجاد اشتغال مخالف نیست، اظهار کرد: مسئله اصلی این است که قیمت کالاهای تولید داخل به چه سطحی رسیده و آیا مردم توان خرید این کالاها را دارند یا خیر.

وی افزود: باید توجه داشت که تولیدکننده برای تأمین مواد اولیه خود باید از بورس خرید انجام دهد و این موضوع هزینه‌های تولید را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اگر کشور در شرایط جنگی و بحرانی قرار دارد، باید شرایطی برای تولیدکنندگان فراهم شود تا بتوانند هزینه‌های خود را بهتر مدیریت کنند و فشار کمتری به تولید و مصرف‌کننده وارد شود.

پازوکی با تأکید بر اینکه با واردات غیرقانونی موافق نیست، گفت: ما با واردات قانونی مخالفتی نداریم، اما از سال ۱۳۹۷ با موضوع قاچاق کالا مواجه هستیم و این مسئله به یکی از مشکلات جدی بازار لوازم خانگی تبدیل شده است.

رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی ادامه داد: کالاهایی که از مبادی مرزی و به شکل غیررسمی وارد کشور می‌شوند، گاهی مسیری حدود ۲ هزار کیلومتر را طی می‌کنند تا در نهایت به بازارهایی مانند تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، کاشان و تبریز برسند. کالاهای بزرگ لوازم خانگی از جمله یخچال، فریزر، سایدبای‌ساید، ماشین لباسشویی و ماشین ظرفشویی نیز پس از ورود، از شبکه‌های مختلف توزیع عبور می‌کنند و در نهایت به مصرف‌کننده می‌رسند.

وی با اشاره به پیامدهای ورود کالاهای غیررسمی گفت: مشکل اصلی این کالاها فقط ورود آنها به بازار نیست، بلکه مسئله ضمانت و خدمات پس از فروش آنها نیز مطرح است. کالاهایی که از مسیر قاچاق وارد می‌شوند، معمولاً فاقد ضمانت و خدمات پس از فروش معتبر هستند و مصرف‌کننده در صورت بروز مشکل نمی‌داند باید به چه مرجعی مراجعه کند.

پازوکی اضافه کرد: باید مشخص شود چه میزان از واردات غیررسمی جایگزین واردات رسمی شده و این روند تا چه اندازه بر تولید داخل اثر گذاشته است. همچنین باید مشخص شود کالاهایی که از مسیرهای غیررسمی وارد می‌شوند، چه میزان ارز از کشور خارج می‌کنند و اساساً چه کالاهایی جایگزین واردات رسمی شده‌اند.

وی درباره ورود کالا از مسیرهای موسوم به کولبری نیز گفت: اگر کالایی در قالب حمل غیررسمی و بدون مجوز وارد کشور شود، از نظر قانونی نمی‌توان آن را واردات رسمی محسوب کرد. کالاهایی که به شکل غیررسمی و حتی در قالب حمل با کیسه و بارهای کوچک وارد می‌شوند، در نهایت وارد بازار مصرف می‌شوند و باید برای ساماندهی این وضعیت راهکار مشخصی وجود داشته باشد.

رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی پیشنهاد کرد: دولت می‌تواند برای کالاهایی که به هر شکل وارد بازار می‌شوند، سازوکار مشخصی برای دریافت مالیات و حقوق و عوارض در نظر بگیرد و گمرک نیز عوارض مربوطه را دریافت کند. همچنین می‌توان با افزایش حقوق و عوارض قانونی واردات، شرایطی ایجاد کرد که مصرف‌کننده‌ای که توان خرید کالای خارجی را دارد، از مسیر قانونی اقدام کند و افرادی که توان خرید کالای خارجی را ندارند، به سمت خرید کالای ایرانی هدایت شوند.

پازوکی با اشاره به ورود برخی برندهای خارجی به بازار گفت: کالاهای خارجی و حتی برخی برندهای کره‌ای و سایر برندها از مسیرهای غیررسمی وارد بازار می‌شوند و به دلیل نبود نظارت کافی، به‌راحتی به فروش می‌رسند.

وی افزود: اتحادیه از سال ۱۴۰۴ پیگیر این موضوع بوده که برای هر محصول یک شناسه یکتا و کد رهگیری مشخص ایجاد شود تا کالا از زمان ورود تا زمان عرضه و فروش، در «سامانه جامع تجارت» قابل رصد باشد. با اجرای چنین سازوکاری می‌توان مشخص کرد یک کالا از چه مسیری وارد بازار شده و چه کسی آن را عرضه کرده است.

پازوکی تأکید کرد: باید درباره میزان ارز خارج‌شده از کشور در نتیجه ورود کالاهای غیررسمی نیز شفاف‌سازی شود و مشخص باشد چه کالاهایی با این ارز وارد کشور شده‌اند. در حال حاضر برای بسیاری از کالاهای غیررسمی، هیچ مجموعه مشخصی مسئولیت ضمانت و خدمات پس از فروش را بر عهده نمی‌گیرد و این مسئله در نهایت مصرف‌کننده را با مشکل مواجه می‌کند.

در ادامه، رضوانی، عضو هیئت‌مدیره انجمن صنایع لوازم خانگی، با اشاره به وضعیت تولید و اشتغال در این صنعت گفت: رشد اشتغال در صنعت لوازم خانگی موجب شده نرخ بیکاری در برخی مناطق صنعتی کاهش پیدا کند و ظرفیت اشتغال این صنعت افزایش یابد.

وی افزود: بر اساس اطلاعات مربوط به برنامه تولید و نیاز بازار که در «سامانه جامعه بهینه‌یاب» ثبت شده است، نیاز داخلی در حوزه لوازم خانگی توسط تولیدکنندگان تأمین می‌شود و ظرفیت تولید برای پاسخگویی به نیاز بازار وجود دارد.

رضوانی با اشاره به موجودی انبار تولیدکنندگان گفت: در زمان حاضر، براساس اطلاعات «سامانه جامعه تجارت»، نزدیک به ۷ میلیون قطعه لوازم خانگی در انبارهای اصلی تولیدکنندگان وجود دارد.

عضو هیئت‌مدیره انجمن صنایع لوازم خانگی ادامه داد: با برنامه‌ریزی مناسب، انتظار نمی‌رود تا پایان سال جاری با کمبود لوازم خانگی در بازار مواجه شویم و ظرفیت تولید کشور می‌تواند نیاز بازار را به شکل مناسبی پوشش دهد.

وی تأکید کرد: بنابراین در شرایط فعلی، موضوع اصلی تنها میزان تولید نیست، بلکه باید درباره نحوه تنظیم بازار، قدرت خرید مصرف‌کننده، هزینه‌های تولید، مسیر واردات و مقابله با ورود کالاهای غیررسمی نیز تصمیم‌گیری شود.

به این ترتیب، فعالان بازار لوازم خانگی ضمن تأکید بر اهمیت حمایت از تولید داخلی، بر ضرورت ساماندهی واردات، مقابله با قاچاق، ایجاد امکان رقابت، کنترل هزینه‌های تولید و توجه به قدرت خرید مصرف‌کنندگان تأکید دارند؛ در حالی که طبق اظهارات رضوانی، موجودی قابل توجهی از کالا در انبار تولیدکنندگان وجود دارد و طبق گفته پازوکی، بخش مهمی از چالش بازار به نحوه ورود کالا و نبود ضمانت و خدمات پس از فروش برای کالاهای غیررسمی مربوط می‌شود.