آبخوانداری در ۴۵۰ هزار هکتار از اراضی کشور
رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری با اشاره به ظرفیت ۱۰ میلیون هکتاری کشور برای اجرای عملیات آبخوانداری گفت: «تاکنون حدود ۴۴۰ تا ۴۵۰ هزار هکتار از عرصه‌های کشور زیر پوشش این عملیات قرار گرفته است؛ ظرفیتی که توسعه آن می‌تواند در مدیریت منابع آب و مقابله با کم‌آبی نقش مؤثری داشته باشد.
به گزارش خبرگزاری فارس، عطاالله ابراهیمی در گفتوگو با خبرنگار ایانا با بیان این‌که آبخوانداری یکی از دانش‌های بومی ایران در مدیریت منابع آب است، اظهار داشت: «این دانش با فعالیت‌های زنده‌یاد دکتر آهنگ کوثر در منطقه شیراز آغاز شد و سپس در ۳۷ آبخوان دیگر ادامه یافت. پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری نیز در توسعه فعالیت‌های پژوهشی و اجرای طرح‌های الگویی در این حوزه نقش داشته است.»
او افزود: «در چارچوب فعالیت‌های پژوهشی، حدود ۶۳ هزار هکتار از عرصه‌ها به آبخوانداری اختصاص یافته که بخش عمده آن عملیاتی شده است. طی ۳۰ سال گذشته، حدود چهار میلیارد مترمکعب آب در این عرصه‌ها آبگیری شده و نزدیک به ۲.۹ میلیارد مترمکعب آن به سفره‌های آب زیرزمینی نفوذ کرده است.»
رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری ادامه داد: «در سال آبی گذشته نیز حدود ۱۰۳ میلیون مترمکعب آب در عرصه‌های پخش سیلاب آبگیری شد که از این میزان، حدود ۷۰.۳ میلیون مترمکعب به سفره‌های آب زیرزمینی تزریق شد.»
ابراهیمی با اشاره به فعالیت‌های اجرایی آبخوانداری در کشور بیان کرد: «در بخش اجرا نیز حدود ۴۰۰ هزار هکتار از اراضی تحت پوشش این عملیات قرار گرفته است و با احتساب فعالیت‌های پژوهشی، مجموع سطح عملیات آبخوانداری کشور به حدود ۴۴۰ تا ۴۵۰ هزار هکتار می‌رسد.»
او با تأکید بر فاصله قابل توجه میان سطح فعلی عملیات و ظرفیت بالقوه کشور افزود: «ظرفیت آبخوانداری ایران حدود ۱۰ میلیون هکتار برآورد می‌شود و بهره‌گیری از این ظرفیت، به حمایت دولت و دستگاه‌های اجرایی و مشارکت مردم نیاز دارد.
از احیای زیست‌بوم تا مهار کانون‌های گردوغبار
رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری با اشاره به طرح‌های الگویی اجراشده در این مجموعه گفت: «آبخوانداری، سامانه‌های سطوح آبگیر باران، احیای زیست‌بوم مناطق بالادست شهرها و نواحی صنعتی و مهار کانون‌های گردوغبار از جمله محورهای فعالیت پژوهشکده است.»
ابراهیمی افزود: «در برخی مناطق، عملیات پخش سیلاب با هدف مدیریت رواناب و تثبیت کانون‌های گردوغبار اجرا شده است. این اقدامات، نمونه‌هایی از طرح‌های پژوهشی و الگویی هستند که قابلیت توسعه در عرصه‌های مستعد کشور را دارند.»
نفوذ آب و تقویت سفره‌های زیرزمینی؛ معیار ارزیابی آبخوانداری
او درباره شاخص‌های ارزیابی اثربخشی این طرح‌ها توضیح داد: «معیارهای ارزیابی با توجه به ماهیت هر طرح متفاوت است. در عملیات آبخوانداری، میزان آبگیری، نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی و تأثیر اقدامات بر تقویت این سفره‌ها از شاخص‌های اصلی به شمار می‌روند.»
ابراهیمی ادامه داد: «در طرح‌های مرتبط با مناطق بالادست نیز احیای زیست‌بوم، کاهش و کنترل سیلاب و بهبود وضعیت خاک از جمله شاخص‌های ارزیابی عملکرد هستند.»
توسعه راهکارهای بومی برای عبور از چالش کم‌آبی
رئیس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری با اشاره به قرار گرفتن ایران در منطقه خشک و نیمه‌خشک جهان تأکید کرد: «شرایط اقلیمی کشور ضرورت سازگاری با کم‌آبی، افزایش تاب‌آوری و استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود را دوچندان می‌کند.»
او توسعه همکاری با دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های دانش‌بنیان را از مسیرهای گسترش این فعالیت‌ها دانست و گفت: «پژوهشکده طرح‌های الگویی مناسبی در زمینه مدیریت منابع آب و حفاظت خاک دارد و حمایت بخش اجرایی می‌تواند زمینه عملیاتی شدن این الگوها را در سطح گسترده‌تری فراهم کند.»
ابراهیمی ابراز امیدواری کرد با تقویت همکاری‌های اجرایی و بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، اقدامات مؤثرتری برای مدیریت منابع آب و کاهش آثار کم‌آبی در کشور انجام شود.
#آبخونداری #کشاورزی #اراضی #آب #خاک #آبخیزداری
