به‌روزرسانی بانک اهداف نفتی ایران در منطقه

افزایش دوباره قیمت نفت، توجه‌ها را به زیرساخت‌هایی جلب کرده که انرژی مورد نیاز اقتصاد جهان را تأمین می‌کنند. تأسیساتی در عربستان، امارات، قطر، کویت و بحرین که اختلال در آن‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد.

گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ زمانی که مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی فاتح بیرول گفت «جهان با بزرگ‌ترین تهدید امنیت انرژی در تاریخ مواجه است» فقط حدود یک ماه از جنگ بین ایران و آمریکا گذشته بود.

قیمت نفت تا ۱۱۳ دلار بالا رفته بود و ۴۰ تأسیسات نفتی در منطقه آسیب دیده بودند‌.

از آن زمان و بعد از آتش‌بس بارها ترامپ تلاش کرد با استفاده از ذخایر و ترفند رسانه‌ای قیمت نفت را کاهش دهد و در برخی روزها هم به زیر ۹۰ دلار در هر بشکه رسید.

حالا هرچند جنگ بین یمن و عربستان با شدت ادامه دارد و تنگه هرمز بسته است اما جنگ مستقیم بین ایران و آمریکا جریان ندارد و تاسیسات امارات، قطر، کویت و بحرین زیر ضرب نیستند با این حال قیمت نفت بار دیگر به ۱۱۳ دلار رسیده است.

این بازگشت نفت به ۱۱۳ دلار نشان داد که نفت خلیج فارس تا چه اندازه برای اقتصاد جهان حیاتی است و هر اختلال در زیرساخت‌های انرژی این منطقه می‌تواند همچون بمبی در قلب بازار جهانی نفت منفجر شود.

بخش مهمی از زیرساخت‌هایی که جریان انرژی در بازارهای جهانی را تأمین می‌کنند، در پنج کشور عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین متمرکز شده‌اند.

از میدان‌های عظیم نفتی و مجتمع‌های فرآورش گاز گرفته تا پالایشگاه‌ها، خطوط انتقال و پایانه‌های صادراتی که علاوه بر تأمین بخش مهمی از درآمد این کشورها، در تداوم عرضه نفت خام و گاز طبیعی به بازارهای جهانی نقشی تعیین‌کننده دارد.

پایانه نفتی فجیره در ساحل دریای عمان و در خارج از تنگه هرمز واقع شده و به عنوان یک مرکز حیاتی برای ذخیره‌سازی، صادرات و سوخت‌رسانی به کشتی‌ها در منطقه شناخته می‌شود.

این پایانه از طریق خط لوله حبشان-فجیره به میادین نفتی ابوظبی متصل است و به امارات متحده عربی این امکان را می‌دهد تا بخش قابل توجهی از نفت خام خود را بدون عبور از تنگه هرمز به بازارهای جهانی صادر کند.

فجیره به دلیل برخورداری از اسکله‌های متعدد و بزرگ، به بزرگترین مرکز سوخت‌رسانی در منطقه خلیج فارس نیز تبدیل شده است.

خط لوله حبشان-فجیره (که با نام خط لوله نفت خام ابوظبی یا ADCOP نیز شناخته می‌شود) یک خط لوله استراتژیک به طول تقریبی ۳۶۰ تا ۴۰۶ کیلومتر است که نفت خام را از میادین نفتی حبشان در ابوظبی به پایانه صادراتی فجیره در دریای عمان منتقل می‌کند.

این خط لوله که در سال ۲۰۱۲ به بهره‌برداری رسید، ظرفیت انتقال روزانه ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون بشکه نفت را دارد و هدف اصلی آن دور زدن تنگه هرمز و تضمین امنیت صادرات نفت امارات است. برنامه‌هایی برای افزایش ظرفیت این خط لوله تا سال ۲۰۲۷ به حدود دو برابر ظرفیت فعلی وجود دارد.

میادین نفتی امارات متحده عربی، به ویژه میادین مستقر در منطقه حبشان در ابوظبی، قلب تولید نفت این کشور را تشکیل می‌دهند.

نفت خام تولید شده در این میادین از طریق خط لوله حبشان-فجیره به ساحل شرقی این کشور منتقل می‌شود تا از آنجا به بازارهای جهانی صادر گردد. این میادین نقش کلیدی در استراتژی انرژی امارات برای افزایش ظرفیت تولید و صادرات نفت خود ایفا می‌کنند.

تأسیسات نفتی ابقیق (بقیق) در شرق عربستان سعودی واقع شده و یکی از مهم‌ترین مراکز فرآورش و پردازش نفت خام در جهان است.

این تأسیسات به عنوان نقطه شروع خط لوله استراتژیک شرق-غرب (پترولاین) عمل می‌کند و نفت خام را برای انتقال به پایانه ینبع در دریای سرخ و همچنین پایانه‌های خلیج فارس آماده‌سازی می‌کند.

ابقیق به دلیل تمرکز بالای زیرساخت‌های نفتی، همواره یک هدف حیاتی و استراتژیک برای امنیت انرژی عربستان به شمار می‌رود.

پترولاین (خط لوله شرق-غرب عربستان) یک خط لوله راهبردی به طول حدود ۱۲۰۰ کیلومتر است که نفت خام را از تأسیسات ابقیق در شرق عربستان به پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند.

این خط لوله که ظرفیت اسمی انتقال حدود ۵ تا ۷ میلیون بشکه در روز را دارد، مهم‌ترین مسیر جایگزین عربستان برای صادرات نفت در صورت مسدود شدن تنگه هرمز است و به این کشور اجازه می‌دهد نفت خود را از طریق دریای سرخ به بازارهای اروپا و آسیا برساند.

پایانه نفتی ینبع در ساحل دریای سرخ عربستان سعودی واقع شده و به عنوان دروازه اصلی صادرات نفت این کشور به سمت غرب و بازارهای اروپایی شناخته می‌شود.

این پایانه از طریق خط لوله پترولاین با تأسیسات ابقیق در شرق کشور مرتبط است و ظرفیت بارگیری آن حدود ۴.۵ میلیون بشکه نفت خام در روز گزارش شده است.

ینبع به عنوان یک مسیر جایگزین استراتژیک، به عربستان اجازه می‌دهد تا در شرایط بحرانی که تنگه هرمز غیرقابل استفاده است، صادرات نفت خود را ادامه دهد.

پایانه راس تنوره در خلیج فارس، بزرگترین مرکز بارگیری دریایی نفت در جهان و پایانه اصلی صادرات نفت عربستان سعودی است.

این مجتمع عظیم که شامل تأسیسات بارگیری فراساحلی نیز می‌شود، ظرفیت صادراتی در حدود ۶ میلیون بشکه در روز دارد و بخش عمده‌ای از نفت خام عربستان از این مسیر و از طریق تنگه هرمز به بازارهای جهانی ارسال می‌شود. راس تنوره همچنین میزبان یکی از بزرگترین پالایشگاه‌های این کشور است.

پایانه اصلی صادرات نفت خام کویت، پایانه مینا الاحمدی است که با برخورداری از اسکله‌های عمیق و ظرفیت بالا، به عنوان مرکز اصلی بارگیری نفت خام این کشور به بازارهای جهانی عمل می‌کند.

کویت برای صادرات نفت خود به شدت به مسیر دریایی تنگه هرمز وابسته است و در حال حاضر هیچ خط لوله جایگزین فعالی برای دور زدن این تنگه ندارد، موضوعی که آسیب‌پذیری صادرات انرژی این کشور را در شرایط تنش‌های منطقه‌ای نشان می‌دهد.

پایانه نفتی اصلی بحرین، پایانه ستره (Sitra) است که عمدتاً برای صادرات فرآورده‌های پالایشی فعالیت می‌کند. این پایانه به پالایشگاه BAPCO در ستره متصل است که تنها مجتمع پالایش نفت این کشور محسوب می‌شود.

بحرین نیز مانند کویت برای صادرات محصولات نفتی خود کاملاً به مسیر دریایی تنگه هرمز وابسته است و فاقد زیرساخت خط لوله جایگزین برای دور زدن این تنگه است.

قطر به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان انرژی جهان، دارای چندین پایانه تخصصی برای صادرات نفت خام، میعانات گازی و فرآورده‌های نفتی است.

پایانه اصلی صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی این کشور، بندر مسعید (Umm Said/Mesaieed) در ۴۰ کیلومتری جنوب دوحه است که از سال ۱۹۴۹ صادرات نفت خام را آغاز کرده و امروزه با ۳۰ اسکله، ضمن صادرات نفت خام و گاز مایع (LPG)، میزبان صنایع پتروشیمی و پالایشی بزرگ است.

همچنین جزیره حلول (Halul Island) به عنوان پایانه صادرات نفت خام دریایی قطر (Qatar Marine Crude) عمل می‌کند و نفت تولیدی از میادین فراساحلی را با ظرفیت بارگیری بیش از ۱۰۰,۰۰۰ بشکه در ساعت و امکان صادرات روزانه بیش از ۲.۵ میلیون بشکه، به بازارهای جهانی می‌رساند.

پایانه راس لفان (Ras Laffan) واقع در نوک شمال شرقی قطر و در فاصله ۶۷ کیلومتری از میدان گازی عظیم الشمال (North Field)، مهم‌ترین و بزرگترین مرکز صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) در جهان است. این بندر عمیق که در سال ۱۹۹۶ تأسیس شده و مساحتی بالغ بر ۵۶ کیلومتر مربع دارد، به عنوان بزرگترین بندر مصنوعی جهان شناخته می‌شود و تمام زیرساخت‌های فرآورش و صادرات LNG قطر در آن متمرکز است.

راس لفان با برخورداری از شش اسکله مخصوص LNG، شش اسکله برای محصولات مایع، یک اسکله گوگرد و شش اسکله بار خشک، نه تنها صادرات LNG، بلکه صادرات گاز مایع (LPG)، میعانات گازی، فرآورده‌های نفتی و گوگرد را نیز انجام می‌دهد و قطر را به عنوان یک تأمین‌کننده اصلی انرژی در سطح جهان تثبیت کرده است.

ظرفیت اسمی تولید LNG قطر که عمدتاً از این پایانه صادر می‌شود، حدود ۷۷.۵ میلیون تن در سال است و بخش عمده‌ای از آن به بازارهای آسیا و اروپا ارسال می‌گردد.

#تاسیسات_نفت

#خط_لوله

#فجیره

#ینبع