رفع موانع حقوقی، مالی و زیرساختی، لازمه توسعه کسب‌وکار‌های خلاق بانوان است

باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی - سید صادق پژمان مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، در رویداد تجلیل از کسب و کار‌های حامی بانوان با اشاره به برنامه‌های ابلاغی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه‌های عدالت فرهنگی و مردمی‌سازی فرهنگ گفت: یکی از اصلی‌ترین برنامه‌های دوره جدید، پیگیری اقتصاد فرهنگ و هنر است و مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر به‌عنوان بازوی وزارت در این حوزه ایفای نقش می‌کند.

وی با اشاره به مطالعات و پژوهش‌های صورت‌گرفته، زیست‌بوم فرهنگ و هنر کشور را در چند بخش دچار اختلال دانست و مهم‌ترین چالش‌ها را برشمرد.

پژمان در خصوص زیرساخت‌های حقوقی با اشاره به جایگاه مالکیت فکری به‌عنوان رکن مهم کسب‌وکار‌های صنایع خلاق در جهان گفت: در نظام حقوقی کشور، جایگاه دقیقی برای مالکیت فکری تعریف نشده و کسب‌وکار‌ها همچنان ناچار به استفاده از قوانین دهه چهل و پنجاه، یعنی قانون سال ۱۳۴۸ مؤلفین و اصلاحیه کوچک بعدی آن هستند.

 وی افزود: در آینده نزدیک، با ورود فناوری‌های جدید، به‌ویژه هوش مصنوعی، در حوزه مالکیت فکری دچار تعارضات حقوقی خواهیم شد و قانون باید از کسب‌وکار‌ها پشتیبانی کند.

مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر در خصوص زیرساخت مالی با اشاره به عدم تناسب نظام مالی و بانکی کشور با دارایی‌های حوزه فرهنگ و هنر اظهار داشت: در اقتصاد سنتی، دارایی‌ها شامل ماشین‌آلات، ملک و کارخانه است، اما در حوزه فرهنگ و هنر، دارایی‌ها عبارت‌اند از مالکیت فکری، برند، کاراکتر و دانش. این دارایی‌ها در جهان به رسمیت شناخته می‌شوند و مبنای تأمین مالی قرار می‌گیرند.

 پژمان بیان کرد: در شش ماه گذشته، با همکاری نظام بانکی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بانک مرکزی، موضوع پادار کردن دارایی نامشهود و امکان توثیق آن در نظام بانکی فراهم شده و به‌صورت پایلوت از حوزه تجسمی آغاز شده است. این روند در حوزه‌های انیمیشن، بازی‌های دیجیتال و سایر بخش‌ها توسعه خواهد یافت. 

وی همچنین از تشکیل صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر ذیل این مؤسسه خبر داد و گفت: در حوزه تأمین مالی جمعی، پذیرش ریسک و صدور ضمانت‌نامه فعالیت می‌کند.

پژمان در خصوص زیرساخت اطلاعاتی با اشاره به فقدان اطلاعات دقیق از وضعیت کسب‌وکار‌های این حوزه گفت:در هر بخشی که مراجعه کنیم، اطلاعات پایه درباره ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها، نمونه‌ها و تعداد شاغلان در دست نیست. در قانون برنامه هفتم توسعه، اهداف کمی خوبی تعیین شده است؛ از جمله تولید ۷۳۰۰ ساعت انیمیشن و تصاحب ۶۰ درصد بازار بازی‌های داخلی، اما بدون آمار مبنا، امکان برنامه‌ریزی دقیق وجود ندارد. وی بر نیازمند بودن کشور به داشبورد آمار و اطلاعات برای کاهش اطلاعات نامتقارن تأکید کرد و از تلاش مؤسسه برای ایجاد این داشبورد خبر داد.

وی در خصوص تولید ادبیات و تغییر رویکرد با انتقاد از عدم دیده شدن ظرفیت‌های اقتصاد فرهنگ و هنر در سیاست‌گذاری و اجرای کشور گفت:بسیاری همچنان توسعه را در اقتصاد صنعتی می‌بینند؛ ساخت پالایشگاه، پتروشیمی و کارخانه. در حالی که تولید یک انیمیشن، بازی یا صنایع دستی نیز می‌تواند مسیر توسعه باشد. 

پژمان تغییر پارادایم در رسانه، دانشگاه و سیاست‌گذاری را ضروری دانست و تولید ادبیات، تولید دانش و تغییر دیدگاه را موضوعی مهم خواند.

مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر در خصوص جایگاه بانوان در اقتصاد فرهنگ و هنر با اشاره به مطالعات مربوط به اتفاقات پس از جنگ در برخی کشور‌ها گفت: بزرگ‌ترین ضربه به کسب‌وکار‌های حوزه زنان وارد شده است؛ بنابراین باید مراقبت کنیم که در ایام جنگ یا پس از آن، اولین ریسک متوجه بانوان کارآفرین نباشد. 

وی با اشاره به برگزاری این رویداد با حمایت صندوق پژوهش و فناوری صنایع خلاق، دانشگاه و مجموعه فرهنگ تصریح کرد:تلاش مؤسسه این است که حوزه کسب‌وکار‌های زنان در مدیریت، مالکیت و منابع، سهم قابل قبولی داشته باشد؛ هم منابع کافی برای اقدامات آینده دریافت کنند و هم سهم آنان از مالکیت تثبیت شود.

وی با اشاره به حضور گسترده بانوان در بخش‌هایی که مدیریت به آنان سپرده نشده است، خاطرنشان کرد: بانوان کارآمد و بهینه‌تر عمل می‌کنند و باید زیرساخت این امر فراهم شود.

پژمان با استناد به آخرین پیمایش پژوهشگاه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه ارزش‌ها و نگرش‌ها گفت: پذیرش گسترده بالای ۷۰ درصدی برای حضور بانوان در فعالیت‌های اجتماعی و کارآفرینی وجود دارد، مشروط بر اینکه هویت و نقش‌های دیگر آنان از دست نرود. 

وی بر لزوم برداشتن موانع فعالیت بانوان، ارائه آموزش‌های لازم، اصلاح نگرش عمومی و قائل شدن تبعیض مثبت در موارد لازم تأکید کرد.

در ادامه رویداد تجلیل از کسب‌وکار‌های حامی بانوان، محمدحسین ایمانی خوشخو، رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و سرپرست پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی، با تأکید بر لزوم افزایش تاب‌آوری جامعه در شرایط دشوار کشور اظهار داشت : کشور در یک پیچ تاریخی قرار دارد و شاید در این چهل‌وچند سال بعد از انقلاب اسلامی، چنین دوران سختی را تجربه نکرده است. حتی در جنگ هشت‌ساله نیز چنین شرایطی وجود نداشت. مسئله مهم در این دوران این است که در اثر این فشارها، تاب‌آوری جامعه را بیشتر کنیم تا امید به عبور موفقیت‌آمیز از این پیچ افزایش یابد.

خوشخو یکی از مؤلفه‌های افزایش تاب‌آوری را حضور فعال بانوان دانست و افزود : زمانی فقط توانمندی‌های عاطفی و محوریت خانه مطرح بود، ولی نشان داده شد که بانوان در عرصه و میدان نیز از آقایان جلو زدند. در حال حاضر در دانشگاه علم و فرهنگ، اکثر دانشجویان دختر هستند و در پیشرفت‌های تحصیلی نیز جلوتر هستند.

رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به لزوم افزایش میدان دادن به بانوان در عرصه‌های مختلف گفت : نیمی از جمعیت جامعه را بانوان تشکیل می‌دهند و اگر از این نیمی از ظرفیت، حتی یک‌دوم استفاده شود، بسیار جلوتر خواهیم بود. وقتی بانوان وارد بازار کار می‌شوند، درآمد خانوار‌ها و جامعه بیشتر می‌شود و نکته مهم‌تر اینکه کیفیت زندگی نیز بالاتر می‌رود.

وی به حضور فعال و موفق بانوان در کسب‌وکار‌های خانگی اشاره کرد و بیان داشت : این تجربه در چین بسیار موفق بوده است. بسیاری تصور می‌کنند محصولات وارداتی از چین توسط مؤسسات بزرگ تولید می‌شود، اما اکثر آنها در خانه‌ها و با مدیریت حساب‌شده و نقش اصلی بانوان تولید می‌شوند. این تجربه می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. سازمان‌هایی که در سطوح مدیریتی از بانوان استفاده می‌کنند، نمونه‌های موفقی دارند.

زنان توانمند صنایع خلاق باید امکان حضور در بازار‌های بین‌المللی را داشته باشند

زهرا بختیاری، مدیر انجمن شرکت‌های دانش‌بنیان، با اشاره به ظرفیت زنان در ساخت آینده گفت :دنیا دیگر به دنبال نام یا جنسیت نیست و تشنه ایده است. صنایع خلاق و زیست‌بوم نوآوری، بزرگ‌ترین و مهربان‌ترین دری را باز کرده‌اند که یک بانوی ایرانی بتواند با اعتمادبه‌نفس از آن عبور کند و اثرگذاری خود را به تمام جهان نشان دهد.

وی بیان کرد: نقش زنان می‌تواند بسیار فراتر از حضور باشد. زنان فقط استفاده‌کنندگان از فناوری نیستند، بلکه سازندگان آینده‌اند. فناوری بسیاری از مرز‌هایی را که در گذشته برای حضور اقتصادی زنان وجود داشت، تغییر داده است. امروز یک ایده می‌تواند از داخل یک خانه متولد شود، در یک تیم کوچک توسعه پیدا کند، با یک شبکه حرفه‌ای رشد کند و به بازاری در آن سوی جهان برسد.

بختیاری با اشاره به ظرفیت حوزه اصناف در مشاغل خرد، کوچک و خانگی گفت : سه‌ونیم میلیون واحد صنفی در کشور وجود دارد که ۱۵ درصد آن در استان تهران متمرکز است و ۲۰ درصد نیز تولیدی هستند. رویکرد خلاق و نوآورانه می‌تواند این ظرفیت را در زیست‌بوم خلاق و نوآوری کشور قرار دهد. آینده فقط توسط مهندسان و برنامه‌نویسان ساخته نمی‌شود، بلکه کسانی آن را می‌سازند که فناوری را با نیاز‌های واقعی انسان پیوند می‌زنند و این نقطه‌ای است که صنایع خلاق اهمیت پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: امروز سه نسل در کنار هم زندگی می‌کنند؛ مادربزرگ‌هایی با حکمت ریشه‌دار، مادرانی با تجربه و صبر بی‌پایان و دخترانی با سرعتی خیره‌کننده در یادگیری. فرصت طلایی اینجاست که این سه نسل در یک زنجیره ارزش قرار گیرند. نسل اول حامل تجربه و سرمایه فرهنگی است، نسل دوم حلقه اتصال و ترجمه است و نسل سوم حامل سرعت، جسارت و زبان جدید فناوری است.

مدیر انجمن شرکت‌های دانش‌بنیان با تأکید بر ضرورت پیوند اقتصاد سنتی و فناوری گفت : قرار نیست اقتصاد سنتی از بین برود، بلکه این دو باید در کنار هم یکدیگر را کامل کنند و به توسعه کشور کمک کنند. مادران می‌توانند مهم‌ترین حلقه اتصال باشند و تجربه را به دانش، دانش را به مهارت و مهارت را به آینده تبدیل کنند. فناوری آمده است تا ما را به نسخه بهتری از خودمان در خانه تبدیل کند. نباید بین سنت و فناوری یکی را انتخاب کنیم، بلکه باید ریشه‌های خود را با ابزار‌های آینده پیوند بزنیم.

وی گفت :صنایع خلاق از این منظر مزیت ویژه‌ای دارند، زیرا سرمایه اصلی در این حوزه همیشه ساختمان و تجهیزات نیست. گاهی سرمایه اصلی یک ایده، یک روایت، یک مهارت، یک استعداد، یک تجربه زیسته و یک نگاه متفاوت به جهان است. این ویژگی باعث می‌شود صنایع خلاق یکی از مهم‌ترین بستر‌های حضور و اثرگذاری بانوان باشند.

بختیاری ادامه داد: برای بالفعل شدن این ظرفیت، باید اکوسیستم متناسب با آن طراحی و توسعه یابد. اگر می‌خواهیم زنان در زیست‌بوم نوآوری نقش‌آفرین باشند، باید چند زیرساخت همزمان تقویت شود. نخست، زیرساخت اشتغال و کار انعطاف‌پذیر.

مدیر انجمن شرکت‌های دانش‌بنیان درباره حضور بین‌المللی زنان فعال در صنایع خلاق گفت : آنان باید بتوانند در نمایشگاه‌ها، رویداد‌ها و شبکه‌های بین‌المللی بدون موانع حقوقی حضور اثرگذار داشته باشند. این موضوع برای حوزه ورزشکاران حل شده است و انتظار می‌رود برای فعالان زیست‌بوم نوآوری و فناوری نیز محقق شود.

بختیاری با اشاره به اهمیت زیرساخت‌های حقوقی افزود : در شرایط نوسانات ارزی و افزایش هزینه‌های لجستیکی، سواد حقوقی و قراردادی اهمیت بسیار زیادی دارد. زیرساخت بعدی، شبکه‌سازی است، زیرا نوآوری در تنهایی اتفاق نمی‌افتد. ایده‌ها در شبکه رشد می‌کنند، سرمایه در شبکه پیدا می‌شود، بازار در شبکه شکل می‌گیرد و دانش و تجربه در شبکه منتقل می‌شود؛ بنابراین باید شبکه‌های حرفه‌ای زنان تقویت شود؛ نه صرفاً برای گفت‌و‌گو، بلکه برای همکاری، بازارسازی، سرمایه‌گذاری، انتقال تجربه و حضور بین‌المللی.

مدیر انجمن شرکت‌های دانش‌بنیان تأکید کرد : قانون نیز باید همراه نوآوری حرکت کند. در مسیر توسعه زیست‌بوم نوآوری، به گفت‌وگویی جدی میان زنان، فعالان اقتصادی و نظام تقنینی نیاز است. هرجا مقرراتی با واقعیت اقتصاد جدید سازگار نیست، باید شناسایی، مستند و برای اصلاح آن گفت‌و‌گو شود. این موضوع یک مانع نیست، بلکه بخشی از فرایند ساختن زیست‌بوم آینده است. باید نظام مسائل تقنینی بانوان در زیست‌بوم نوآوری دقیقاً شناسایی شود. قانون خوب، قانونی است که بتواند با سرعت تحول جامعه و فناوری حرکت کند.

بختیاری افزود :به آینده حضور زنان در صنایع خلاق و زیست‌بوم نوآوری خوشبین است، نه به این دلیل که این مسیر ساده است، بلکه به این دلیل که ظرفیت بسیار بزرگی در زنان سرزمین وجود دارد و فناوری امروز امکان بهره‌گیری از این ظرفیت را بیش از گذشته فراهم کرده است.

در ادامه برنامه از کسب‌وکار‌های خلاق بانوان تجلیل شد.

در بخش برگزیده، یکتا اکرم‌ثانی در محور نوآوری، الهام اسدی در محور نوآوری، زهرا جابر در محور اشتغال‌آفرینی، محبوبه فضایلی در محور نوآوری اجتماعی، ملیحه ذوالفقاریان در محور توانمندسازی، ناهید زراعتی در محور تاب‌آوری در شرایط بحران و پسابحران و عارفه سادات نقی‌نژاد در محور تاب‌آوری در شرایط بحران و پسابحران مورد تقدیر قرار گرفتند.

همچنین در بخش شایسته تقدیر، زهرا عسگری در محور اشتغال‌آفرینی، سیمین ابراهیمی در محور توانمندسازی، کوثر کریمی در محور توانمندسازی و مرضیه تجویدی در محور تاب‌آوری در شرایط بحران و پسابحران تجلیل شدند.