پایان نهمین جشنواره تلویزیونی مستند/ رئیس رسانه ملی: بازنمایی حقیقت جز با مستندسازی اتفاق نمی‌افتد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ نفیسه خلیلی - نهمین جشنواره تلویزیونی مستند با برگزاری آیین اختتامیه و معرفی و تقدیر از آثار و برگزیدگان، به ایستگاه پایانی رسید.

پیمان جبلی، رئیس رسانه ملی در اختتامیه جشنواره تلویزیونی مستند به نقش خطیر مستندسازان در روایت حقیقت اشاره کرد و گفت: ما اگر روایت حقیقت را وظیفه ذاتی رسانه در نظر بگیریم، غنی‌سازی این روایت اول توسط مستندساز اتفاق می‌افتد. هرچند روایت ساده خبریِ گذرایِ کوتاه، اشرافی ولو سطحی به مخاطب می‌دهد، اما غنی‌سازی روایت با مستند اتفاق می‌افتد. واقعاً شغل مستندسازی جزو حرفه‌ مورد حسادت افراد رسانه‌ای است. چون مستندساز نزدیک‌ترین عنصر رسانه‌ای با حقیقت است؛ نمایش و بازنمایی حقیقت جز با مستندسازی اتفاق نمی‌افتد.

رئیس رسانه ملی با اشاره به افزایش آثار رسیده به جشنواره توضیح داد: ما در این دوره شاهد افزایش آثار رسیده به جشنواره تلویزیونی مستند بوده‌ایم. اگرچه آثار رسیده در سال قبل حدود ۳۰۰۰ اثر بود، امسال بیش از ۴۰۰۰ اثر به جشنواره رسید، که تمام آن‌ها در موضوعات مختلف بود. همانطور که ما در رسانه ملی میزبان مستندسازان بودیم، مستندسازان نیز با تلویزیون هم‌افزایی داشتند، تا اثر خود را به قضاوت و رای عمومی بگذارند.

جبلی ادامه داد: همیشه در تنش‌، جنگ‌ و قلب بحران، مستندساز رشد می‌کند؛ چراکه بهشت مستندسازان در بحران‌ است، اما در همین بحران‌ها شیرینی‌هایی هم به دست می‌آید که حاصل یادگیری مستندساز از شرایط تنش‌زاست. به حرفه‌ای‌ترین مستندسازها نگاه کنید، جایگاه تمامشان در فلسطین، عراق، لبنان و همینطور ایران است. وقوع جنگ‌ تحمیلی اول، دوم و حتی سوم در ایران با تمام همه تلخی‌ها و چالش‌هایی که به همراه داشت، بهترین فرصت برای مستندسازان فراهم کرد. 

وی اعلام کرد که مستندها محدود به قاب تلویزیون نباشد و انواع دیگر قالب‌های رسانه‌ای از تولیدات میکرو تا سینمایی‌های مستند و... در نظر گرفته شود؛ چراکه جنگ و حوادث اخیر فضای بی‌نظیری را برای مستندسازان فراهم کرده است.

رئیس رسانه ملی در بخش دیگر صحبت خود، چالش هوش مصنوعی در عرصه مستندسازی را جدی دانست و هشدار داد: مستندسازان باید از رواج بی‌رویه هوش مصنوعی در تولیدات رسانه‌ای آگاه باشند. ما باید بدانیم که اکنون بزرگترین آفت برای مستند، هوش مصنوعی است؛ چراکه هیچ‌زمان این ابزار نمی‌تواند جایگزین شهود، لمس و درک انسان از میدان باشد.

حسین زارع‌زاده، مدیر شبکه مستند و دبیر نهمین جشنواره تلویزیونی مستند در آیین اختتامیه این رویداد، مستند را فراتر از ثبت صرف رویدادها دانست و گفت: مستند فقط ثبت آنچه رخ داده نیست، بلکه کشف معنای رویدادهاست؛ روایتی انسانی از سرزمینی که هر گوشه آن داستانی برای گفتن دارد.

وی با اشاره به نقش مستندسازان در ثبت وقایع جنگ ۱۲ روزه افزود: در روزهای دشوار این جنگ، عکاسان و مستندسازان با ثبت رنج‌ها، امیدها و غیرت ملی مردم ایران، روایتگر بخشی از واقعیت‌های این روزها بودند. همچنین حضور مردم در آیین تشییع پیکر شهدای مقاومت و دیگر رویدادهای ملی، توسط مستندسازان ثبت شد تا بخشی از حقیقت این روزها برای آیندگان باقی بماند.

دبیر نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، این دوره را گامی تازه در مسیر تحول و بلوغ جشنواره دانست و اظهار کرد: امسال بخش محیط زیست و تنوع زیستی به جشنواره اضافه شد و در کنار آن، حضور جوانانی با نگاه‌های تازه، به این رویداد رنگ و حال متفاوتی بخشید.

زارع‌زاده در ادامه با تأکید بر جایگاه مستند در تلویزیون گفت: تلویزیون بر این باور است که مستند، زنگ بیدارباش جامعه است.

وی همچنین از افزایش جوایز جشنواره خبر داد و افزود: امسال هم از نظر تعداد جوایز و هم مبلغ آن‌ها رشد قابل توجهی داشتیم و رشد ریالی جوایز به بیش از ۱۱۷ درصد رسید. این افزایش صرفاً یک عدد نیست، بلکه بیانگر اعتماد بیشتر به مستند و توجه جدی‌تر به این گونه ارزشمند است.

محسن برمهانی، معاون سیمای رسانه ملی، در آیین اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، با اشاره به رویدادهای مهم و تلخ یک سال گذشته، بر نقش مستندسازان در ثبت و روایت این وقایع تأکید کرد.

وی گفت: امسال سالی را پشت سر می‌گذاریم که شاید هیچ‌گاه یک مستندساز به اندازه امروز، سنگینی مسئولیت و بار روایت را بر دوش خود احساس نکرده باشد. در طول یک سال گذشته، اتفاقات بزرگی رقم خورد که آثار آن بر تاریخ و تمدن ایران ماندگار خواهد بود.

برمهانی با اشاره به شهادت امام شهید و حوادث و جنگ‌های یک سال گذشته افزود: در این مدت، عزیزانی را از دست دادیم و شاهد رخدادهای تلخی بودیم؛ از شهادت بیش از ۱۵۰ کودک در یکی از مراحل این حوادث گرفته تا آزمایش یکی از خطرناک‌ترین محصولات جنایتکارانه آمریکا در شهر لامرد. در شرق تهران نیز یک جنایت جنگی رخ داد و یک محله به طور کامل ویران شد. همچنین ناوشکن دنا مورد اصابت قرار گرفت؛ در حالی که این مجموعه در حال انجام عملیات رزمی نبود و اعضای آن به شهادت رسیدند و عامل این جنایت، آن اقدام را «برای سرگرمی» توصیف کرد.

معاون سیمای رسانه ملی ادامه داد: همه این اتفاقات، سوژه‌هایی هستند که باید از آنها مستند ساخته شود و به تصویر کشیده شوند. گاهی روایت زندگی و شهادت یک کودک می‌تواند به نمادی جهانی تبدیل شود.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد: امیدوارم رسانه ملی و دیگر نهادهای فعال در حوزه تولید فیلم مستند بتوانند وظیفه خود را در قبال ثبت و روایت این روزهای تمدن‌ساز به درستی انجام دهند.