آب‌شیرین‌کن‌ها؛ راهکار تأمین پایدار آب در استان‌های ساحلی زیرسایه قانون برنامه هفتم
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - با توجه به محدودیت منابع آب شیرین و افزایش تنش آبی در مناطق مختلف کشور، توسعه آب‌شیرین‌کن‌ها به یکی از راهکار‌های تأمین پایدار آب شرب، به‌ویژه در استان‌های ساحلی، تبدیل شده است؛ به‌طوری که اکنون روزانه حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب آب از طریق این تأسیسات تولید می‌شود و قرار است عملیات اجرایی پنج طرح دیگر نیز تا پایان امسال به اتمام برسد.
هاشم امینی، مدیرعامل آبفای کشور، در پاسخ به سؤال خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به ظرفیت تولید آب از طریق تأسیسات آب‌شیرین‌کن در کشور گفت: در حال حاضر حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب آب در شبانه‌روز در سطح کشور، به‌ویژه در استان‌های سیستان و بلوچستان، بوشهر، هرمزگان و خوزستان و به‌صورت پراکنده در برخی دیگر از استان‌ها، از طریق تأسیسات آب‌شیرین‌کن تولید می‌شود.
او افزود: با توجه به اینکه این تأسیسات با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی احداث شده‌اند، تمام تلاش ما این است که موضوع خرید تضمینی آب تولیدی این تأسیسات را که از محل منابع عمومی کشور تأمین می‌شود، تعیین تکلیف کنیم تا خللی در تأمین آب شرب و بهداشت مردم در سواحل اتفاق نیفتد.
امینی ادامه داد: حدود ۳۰ آب‌شیرین‌کن نیز در سطح کشور در حال احداث است که برنامه داریم عملیات اجرایی حدود پنج طرح آب‌شیرین‌کن را تا پایان امسال به اتمام برسانیم و این طرح‌ها را به مردم شهر‌ها هدیه کنیم.
توسعه آب‌شیرین‌کن‌ها در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت
بر اساس بند «چ» ماده ۴۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت، وزارت نیرو مجاز است از طریق بخش خصوصی، تا پایان اجرای برنامه، تمهیدات لازم را برای تأمین، طراحی و ساخت حداقل ۸۰ درصد آب‌شیرین‌کن‌های مورد نیاز استان‌های ساحلی خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر فراهم کند.
طبق این قانون، تأمین آب‌شیرین‌کن‌ها از طریق خرید تضمینی آب شیرین‌شده و همچنین مدیریت هوشمند و تجمیع خرید آب‌شیرین‌کن‌ها از طریق انتقال فناوری به داخل کشور، از جمله با مشارکت جهاد دانشگاهی، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی دنبال می‌شود.
آب‌شیرین‌کن‌ها؛ راهکاری برای تقویت امنیت آبی کشور
توسعه تأسیسات آب‌شیرین‌کن در مناطق ساحلی کشور، به‌ویژه در استان‌های جنوبی، می‌تواند نقش مهمی در تأمین پایدار آب شرب و بهداشت مردم ایفا کند. با توجه به محدودیت منابع آب شیرین، کاهش بارندگی‌ها و افزایش فشار بر منابع آب سطحی و زیرزمینی، استفاده از ظرفیت آب دریا از طریق فناوری شیرین‌سازی، یکی از راهکار‌های تأمین آب در مناطق دارای تنش آبی به شمار می‌رود.
از منظر کارشناسی، آب‌شیرین‌کن‌ها با ایجاد امکان استفاده از منابع آبی جایگزین، می‌توانند وابستگی شهر‌های ساحلی به منابع آب شیرین داخلی را کاهش دهند و در شرایط خشکسالی یا افت منابع آب، به پایداری تأمین آب کمک کنند. همچنین، توسعه این تأسیسات در کنار مدیریت مصرف، کاهش هدررفت شبکه توزیع و استفاده بهینه از منابع آب موجود، می‌تواند بخشی از نیاز آبی مناطق ساحلی را پوشش دهد.
با این حال، پایداری فعالیت آب‌شیرین‌کن‌ها به تأمین منابع مالی، استمرار سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، تعیین تکلیف قرارداد‌های خرید تضمینی آب، تأمین انرژی مورد نیاز و مدیریت پیامد‌های زیست‌محیطی تخلیه شورابه وابسته است. از این رو، تعیین تکلیف خرید آب تولیدی تأسیسات موجود و تکمیل طرح‌های در دست احداث، در کنار اجرای تکالیف برنامه هفتم پیشرفت، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
در مجموع، افزایش ظرفیت تولید آب از طریق آب‌شیرین‌کن‌ها، علاوه بر کمک به تأمین آب شرب مناطق ساحلی، می‌تواند بخشی از راهبرد کشور برای افزایش تاب‌آوری در برابر خشکسالی و تقویت امنیت آبی باشد؛ راهبردی که تحقق آن نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، تأمین مالی پایدار و توجه همزمان به ملاحظات اقتصادی و زیست‌محیطی است.
