گوناگون 04:07 - 11 آبان 1392
از قرون اولیه تاریخ اسلام، گردآوری کلمات حضرت امیر به ویژه خطبه‌های آن بزرگوار، مورد توجه بوده است.


چنان چه مسعودی (م 346 ق) می‌گوید:

و الذی حفظ الناس عنه ـ علیه السلام ـ من خطبه فی سائر مقاماته اربعمأه خطبه و نیف و ثمانون خطبه یوردها علی البدیهه و تداول الناس عنه قولاً و عملاً.[1]

برخی از کسانی که در کتب فهارس به عنوان جامع و گردآورنده خطب و قضاوتهای حضرت امیر ـ علیه السلام ـ معرفی شده‌اند، از این قرار است:

1. عبیدالله بن ابی رافع: شیخ طوسی در فهرست گفته است:

عبیدالله بن رافع (رض) کاتب امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ له کتاب قضایا امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ .[2]

2. زید بن وهب جهنی: شیخ طوسی در فهرست نوشته است:

زید بن وهب له کتاب خطب امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ علی المنابر فی الجمع و الاعیاد و غیرها.[3]

3. محمد بن قیس بجلی: شیخ الطائفه درباره‌اش گفته است:

محمد بن قیس البجلی له کتاب قضایا امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ .[4]

4. اصبغ بن نباته: در فهرست شیخ آمده است:

الاصبغ بن نباته کان من خاصه امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ و عمر بعده و روی عهد مالک الاشتر الذی عهد الیه امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ لما ولاه مصر وروی وصیه امیر المؤمنین الی ابنه محمد بن الحنفیه.[5]

5. اسماعیل بن مهران: شیخ طوسی درباره‌اش گفته:

لقی الرضا ـ علیه السلام ـ و روی عنه و صنف مصنفات کثیره منها خطب امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ .[6]

6. ابواسحاق ابراهیم بن هاشم قمی: شیخ در فهرست گوید:

انه لقی الرضا ـ علیه السلام ـ و الذی اعرف من کتبه النوادر و کتاب قضایا امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ .[7]

7. صالح بن ابی حماد رازی: نجاشی درباره‌اش گوید:

لقی ابا الحسن العسکری ـ علیه السلام ـ له کتب منها کتاب خطب امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ .[8]

7. هشام کلبی (م 206 ق): نجاشی گوید:

کان یختص بمذهبنا... و له کتب کثیره منها کتاب الخطب.[9]

ابن ندیم در الفهرست تصریح کرده که وی جامع خطب امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ بود.[10]

9. ابراهیم بن نهمی: شیخ و نجاشی گفته‌اند: له کتب منها کتاب الخطب.[11]

10. ابوالحسن علی بن محمد مدائنی (م 225 ق): صاحب روضات درباره‌اش گفته است:

ابوالحسن المدائنی الاخباری صاحب کتاب الاخبار و التواریخ الکثیره التی تزید علی مأتی کتاب منها کتاب خطب امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ .[12]

11. عبدالعزیز جلودی: نجاشی در رجال گوید:

له کتب قد ذکرها الناس منها کتاب مسند امیر المؤمنین ... کتاب خطبه، کتاب شعره، کتاب قضاء علی، کتاب رسائل علی، کتاب مواعظه، کتاب الدعاء عنه.[13]

12. عبدالعظیم حسنی: نجاشی گفته است:

له کتاب خطب امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ .[14]

13. ابراهیم ثقفی (م 283 ق): نجاشی می‌گوید:

و له تصنیفات کثیره انتهی الینا، منها کتاب رسائل امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ و اخباره ... کتاب الخطب السائره.[15]

14. محمد بن خالد برقی: در رجال نجاشی آمده:

له کتب منها کتاب الخطب.[16]

15. محمد بن احمد کوفی صابونی: نجاشی درباره‌اش گوید:

له کتب منها کتاب الخطب.[17]

16. محمد بن عیسی اشعری: درباره‌اش گفته‌اند:

دخل علی الرضا ـ علیه السلام ـ و سمع منه و روی عن ابی جعفر الثانی، له کتاب الخطب.[18]

17. جاحظ (م 255 ق) صد کلمه از کلمات قصار حضرت را گردآورده با عنوان «مطلوب کل طالب من کلام امیر المؤمنین علی بن ابیطالب» و گفته است:

کل کلمه منه تفیء بالف من محاسن کلام العرب.

این صد کلمه با سه شرح از ابن میثم، رشید وطواط و عبدالوهاب به چاپ رسیده است.[19]

هم چنین علامه تهرانی در الذریعه تعداد قابل توجهی، از اصول، که حاوی خطب حضرت امیر بودند را فهرست کرده است.[20]

این نمونه‌ای بود از معرفی کسانی که درصدد جمع خطب و رسائل حضرت امیر برآمدند، و به اجمال دانسته می‌شد که گردآوری خطب، رسائل، کلمات قصار و قضایای امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ از دوره‌های نخست مورد توجه بوده است و نویسندگان بسیاری بر آن همت گماشته‌اند.

این امر پس از سید رضی نیز متداول بوده است:

1. عبدالواحد بن محمد تمیمی آمدی (م 510 ق) در کتاب غرر الحکم یازده هزار و پنجاه کلمه از کلمات قصار حضرت را گرد آورد.

2. ابو عبدالله قضاعی (م 454 ق) در کتاب دستور معالم الحکم و ماثور مکارم الشیم قسمتی از کلمات حضرت را در نُه باب جمع کرد.[21]

3. طبرسی (م 548 ق) نیز کتاب نثر اللئالی را نگاشت و سخنان حضرت را به ترتیب حروف الفبا گرد آورد.[22]

4. ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه 1000 سخن از کلمات قصار حضرت را گردآورده است.[23]

سید رضی با دسترسی به منابع پیشینیان که تعدادی از آنها شمارش شد، و تا حمله طغرل بیگ به بغداد و آتش زدن کتابخانه‌ها، موجود بود، با ذوق سرشار ادبی خویش و وسعت اطلاعات بخشی از آن را گزینش کرد. بدین جهت در مقدمه می‌گوید: ... با این همه ادعا نمی‌کنم که همه سخنان امام را فراهم آورده‌ام و آنچه در این سو و آن سو بوده جمع کرده و چیزی از دست نداده‌ام. بلکه دور نیست که آنچه به دستم نیامده، بیش از این باشد که به من رسیده و آنچه در کمند جستجو افتاده کمتر از آن باشد که رمیده.[24]

[1] . مروج الذهب، ج 2، ص 19.

[2] . الفهرست، ص 107، ش 456.

[3] . همان، ص 72، ش 291؛ رجال النجاشی، ص 236.

[4] . الفهرست، ص 131، ش 579.

[5] . همان، ص 37.

[6] . همان، ص 11، 32.

[7] . همان، ص 4، ش 3.

[8] . رجال النجاشی، ص 140.

[9] . همان، ص 306.

[10] . الفهرست للندیم، ص 108.

[11] . الفهرست، ص 6، ش 8؛ رجال النجاشی، ص 14.

[12] . روضات الجنات، ج 5، ص 199.

[13] . رجال النجاشی، ص 167 ـ 168.

[14] . رجال العلامه الحلی، ص 130.

[15] . رجال النجاشی، ص 13 ـ 14.

[16] . همان، ص 236.

[17] . همان، ص 265.

[18] . رجال النجاشی، ص 239.

[19] . این مجموعه با تصحیح و تحقیق محدث ارموی، در 1390 ق، 1349 ش توسط سازمان چاپ دانشگاه به چاپ رسید.

[20] . الذریعه، ج 7، ص 187؛ ج 14، ص 111 ـ 112.

[21] . این کتاب توسط مکتبه المفید در قم از روی چاپ مصر افست شده است.

[22] . الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج 24، ص 53.

[23] . شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 4، ص 530 ـ 573.

[24] . مقدمه سید رضی بر نهج البلاغه.
به اشتراک بگذارید
 


پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار گوناگون

گوناگون
سفر دکتر روحانی به سیستان و بلوچستان
«همشهری آنلاین» رئیس‌جمهور در دومین روز سفر خود به استان سیستان و بلوچستان، امروز (چهارشنبه) به زابل سفر می‌کند و با مردم این شهرستان دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد.
گوناگون
«جام نیوز» جالب است که سیگارچی خود را ایرانی می‌داند درحالی که وی جز وطن فروشی و خیانت به ایران و ایرانی کار دیگری بلد نیست و کل درآمد و زندگیش از ایران فروشی و خیانت به این مرز و بوم وی تامین می‌شود.
گوناگون
سردار دهقان:
«همشهری آنلاین» وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با تاکید بر اینکه موشکهای ایران هیچگاه قابل مذاکره نخواهد بود، گفت: توان موشکی به ما مربوط می‌شود و ما هم مداخله هیچکس را نمی‌پذیریم.
گوناگون
«جام نیوز» آل شیخ که چند روز پیش از بیمارستان مرخص شده و در منزل از وی پرستاری می شود، ضبط یکی از برنامه هایش به عنوان "نور علی درب" (نوری در مسیر) که به وسیله رادیو قرآن عربستان پخش می شود را از سر گرفت.
گوناگون
«العالم» با شنیدن نام کویر همیشه انسان به منطقه ای خشک و بدون آب فکر میکند. ولی در جنوب صحرای نامیبیا، شن های کویری ساحل اقیانوس اطلس را تشکیل میدهند.
گوناگون
«همشهری آنلاین» فرمانده مرزبانی کشور با اعلام اینکه مرزهای شرقی کشور با استفاده از بالن به صورت آنلاین رصد می‌شود، گفت: خودروهای گشت مرزی به سیستم ضدگلوله مجهز شدند.
گوناگون
«جام نیوز» برادر کوچکتر اکبر هاشمی رفسنجانی گفت: اندیشه کارگزاران که برگرفته از اندیشه های آقای هاشمی است امروز در کشور حاکمیت دارد.
گوناگون
«خبرگزاری ایسنا» آیت‌الله سیستانی در پاسخ پرسش جمعی از مومنین درباره نحوه ورود به شبکه‌های اجتماعی، مانند اینترنت ضمن بیان حدود شرعی ورود به این شبکه‌ها، توصیه‌هایی را به کاربران مسلمان داشت.
گوناگون
«جام نیوز» ولید اسماعیل موسس ائتلاف سلفی "صحابه و آل" در سخنانی اعلام کرد، صدور مجوز قانونی حسینیه ای متعلق به شیعیان در مسیر شهر های "طنطا- المحله " مصر در مراحل پایانی است. وی افزود: ائتلاف ما به صورت منظم با مسئولان مرتبط در تماس است تا در مورد تم...
گوناگون
«العالم» در آغاز دور تازه‌ی فضاسازی علیه فعالیت دیپلمات‌های کشورمان در قاهره، وزارت امورخارجه مصر، امروز سه شنبه "مجتبی امانی" رئیس دفتر حفظ منافع جمهوری اسلامی ایران در قاهره را برای برخی "تذکرات" احضار کرد.

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

تبلیغات متنی
ماهیانه فقط 30 هزار تومان
info@parsinews.ir

پاتوقی برای منتظران مولا بقیه الله با محوریت زمینه سازی ظهور امام عصر(عج)

پرتال جامع مهدویت، دشمن شناسی و جنگ نرم با محوریت زمینه سازی ظهور امام عصر(عج)

صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | عضویت | ورود | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

طراحی و پیاده سازی توسط شرکت دانش بنیان وبسامان کویر یزد

کلیه حقوق محفوظ است