رونمایی بنیاد ملی علم ایران از سه گرنت پژوهشی مرزشکن؛ حمایت ۳۰ میلیارد تومانی از هر طرح
باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی- هرمزی‌نژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران در گفت‌و‌گو باخبرنگار علمی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به برنامه‌های این بنیاد در پی بررسی و واکاوی پیام اخیر رهبر معظم انقلاب در حوزه علم و پژوهش اظهار کرد: پس از برگزاری جلسات متعدد با معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، هشت محور مأموریتی مرتبط با حوزه معاونت علمی استخراج شد که بخش مهمی از آن به مأموریت‌های بنیاد ملی علم ایران، به‌ویژه حمایت از علوم پایه، پژوهش‌های مرزشکن و طرح‌های تحول‌آفرین اختصاص دارد.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در نظام حمایت از پژوهش افزود: حمایت‌های معمول و گرنت‌های جاری بنیاد همچنان ادامه خواهند داشت، اما برای دستیابی به دستاورد‌های بزرگ علمی، باید سازوکار‌های حمایتی جدیدی طراحی شود که از نظر میزان اعتبار، مدت‌زمان حمایت و پذیرش ریسک، تفاوت جدی با حمایت‌های متعارف داشته باشند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با بیان اینکه پژوهش‌های اثرگذار به حمایت‌های مستمر، بلندمدت و فاخر نیاز دارند، تصریح کرد: تجربه بنیاد‌های علمی معتبر جهان نشان می‌دهد بسیاری از دستاورد‌های بزرگ علمی، از جمله پژوهش‌های منتهی به جوایز نوبل، حاصل حمایت‌های چندین‌ساله بوده‌اند. بررسی نمونه‌هایی از این پژوهش‌ها نشان می‌دهد فاصله زمانی دریافت حمایت تا دستیابی به نتایج برجسته علمی در مواردی به بیش از ۳۰ سال رسیده است.
هرمزی‌نژاد ادامه داد: اگر انتظار داریم پژوهش به دستاورد‌های بنیادین و تحول‌آفرین منجر شود، باید حاکمیت نیز بخشی از ریسک این مسیر را بپذیرد. در الگوی جدید، به‌جای آنکه تمام مسئولیت شکست احتمالی یک طرح بر عهده پژوهشگر باشد، بنیاد سهم بیشتری از ریسک را می‌پذیرد تا محققان بتوانند با آزادی عمل و اطمینان بیشتری ایده‌های بلندپروازانه علمی خود را دنبال کنند.
سه گرنت جدید برای حمایت از پژوهش‌های مرزشکن
وی با اعلام طراحی سه گرنت ویژه در بنیاد ملی علم ایران گفت: در معماری جدید حمایتی بنیاد، سه برنامه با عناوین «گرنت پژوهش‌های اکتشافی»، «گرنت پژوهش‌های تحول‌آفرین» و «گرنت مهرآفرین یا رویای علمی ایران» پیش‌بینی شده است که قرار است به‌عنوان لایه جدیدی به برنامه‌های حمایتی بنیاد اضافه شوند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به اینکه این برنامه‌ها با دستور و حمایت معاون علمی رئیس‌جمهور طراحی شده‌اند، اظهار کرد: این گرنت‌ها با هدف حمایت از پژوهش‌های بنیادین، کنجکاوی‌محور، پرریسک و در عین حال دارای ظرفیت بالای اثرگذاری تدوین شده‌اند. در این الگو، انگیزه اصلی پژوهشگر باید کشف علمی و دستیابی به درک عمیق‌تر از پدیده‌ها باشد، نه صرفاً تولید مقاله یا تحقق خروجی‌های کوتاه‌مدت.
هرمزی‌نژاد درباره تفاوت ساختار و نحوه حمایت از این سه برنامه توضیح داد: گرنت پژوهش‌های اکتشافی به‌صورت فردمحور طراحی شده و در مرحله نخست، پنج طرح در سال با حمایت پنج میلیارد تومانی برای هر طرح مورد پشتیبانی قرار می‌گیرند. این برنامه با هدف حمایت از ایده‌های اصیل، نوظهور و پرریسکی اجرا می‌شود که هنوز امکان جذب گرنت‌های بنیاد را ندارند، اما ظرفیت ایجاد پیشرفت‌های علمی تحول‌آفرین را دارند.
وی ادامه داد: در گرنت پژوهش‌های تحول‌آفرین، حمایت‌ها در قالب خوشه‌های پژوهشی و با مشارکت حداکثر ۱۵ نفر طراحی شده است. در این برنامه، سالانه سه خوشه پژوهشی با حمایت ۱۰ میلیارد تومانی برای هر خوشه تشکیل می‌شود تا پژوهشگران بتوانند با همکاری‌های میان‌رشته‌ای، مفاهیم، نظریه‌ها، فناوری‌ها و روش‌های موجود را متحول کرده و زمینه شکل‌گیری محصولات نوآورانه آینده را فراهم کنند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به برنامه مهرآفرین یا رویای علمی ایران نیز گفت: این گرنت با هدف حمایت از ایده‌های بلندپروازانه و غیرمتعارف برای حل کلان‌چالش‌های کشور طراحی شده و ساختار آن می‌تواند تا ۱۰۰ نفر را در قالب یک برنامه پژوهشی گرد هم آورد. بر اساس برنامه پیش‌بینی‌شده، سالانه دو طرح مهرآفرین با حمایت ۳۰ میلیارد تومانی برای هر طرح اجرا خواهد شد.
وی افزود: تفاوت این سه برنامه صرفاً در میزان اعتبار نیست، بلکه نوع مسئله، ساختار تیم پژوهشی، میزان ریسک‌پذیری و خروجی مورد انتظار نیز در آنها متفاوت است؛ به‌طوری که گرنت اکتشافی به دنبال تولید نظریه‌ها و ایده‌های علمی جدید، گرنت تحول‌آفرین در پی تبدیل دانش به محصولات نوآورانه و دارایی‌های پایدار و برنامه مهرآفرین به دنبال ایجاد اثر ملی از طریق تدوین اسناد سیاستی و برنامه‌های اقدام است.
هرمزی‌نژاد با بیان اینکه دوره حمایت از این پژوهش‌ها متناسب با ماهیت هر برنامه تعیین شده است، تصریح کرد: افق زمانی گرنت‌های اکتشافی حدود سه سال، گرنت‌های تحول‌آفرین سه تا پنج سال و برنامه مهرآفرین پنج سال در نظر گرفته شده است تا پژوهشگران فرصت کافی برای پیشبرد پروژه‌های بزرگ و پیچیده را داشته باشند.
وی درباره معیارهای ارزیابی این طرح‌ها بیان کرد: میزان نوآوری، ظرفیت تغییر پارادایم علمی، اصالت ایده، شایستگی علمی پژوهشگر، قابلیت اجرا، ساختار تیم پژوهشی و امکان تأمین مالی از جمله شاخص‌های ارزیابی خواهند بود. انتشار مقاله همچنان اهمیت دارد، اما در این برنامه‌ها، انتشار آثار در نشریات علمی تراز اول بین‌المللی و دستیابی به نوآوری‌های بنیادین مورد توجه ویژه قرار می‌گیرد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران تأکید کرد: هدف این نیست که صرفاً مبلغ بیشتری در اختیار پژوهشگر قرار گیرد، بلکه قرار است نوع نگاه به پژوهش تغییر کند؛ به این معنا که بنیاد برای حمایت از ایده‌های جسورانه علمی، صبر بیشتری داشته باشد و ریسک شکست احتمالی پروژه‌ها را نیز بپذیرد.
هرمزی‌نژاد همچنین از برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای متقاضیان و داوران این گرنت‌ها خبر داد و گفت: با توجه به تفاوت ماهیت این حمایت‌ها با گرنت‌های متعارف، لازم است پژوهشگران با ویژگی‌ها و الزامات تدوین پروپوزال‌های تحول‌آفرین آشنا شوند. همچنین داوران باید آموزش ببینند تا بتوانند این طرح‌ها را بر اساس شاخص‌های متناسب با پژوهش‌های پرریسک و بنیادین ارزیابی کنند.
وی افزود: فراخوان این حمایت‌ها طی هفته‌های آینده در درگاه بنیاد ملی علم ایران اعلام خواهد شد و تلاش می‌کنیم تا پیش از پایان سال، از این برنامه‌های جدید رونمایی کنیم.
اختصاص بیش از ۲.۷ همت به برنامه عملیاتی بنیاد در سال ۱۴۰۵
رئیس بنیاد ملی علم ایران در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو با اشاره به محدودیت منابع مالی پژوهش در دانشگاه‌های کشور اظهار کرد: بودجه بنیاد ملی علم ایران در حال حاضر حدود ۱۵۶ میلیارد تومان است و روشن است که با چنین اعتباری نمی‌توان تمام نیاز‌های پژوهشی کشور را پوشش داد. به همین دلیل، با حمایت معاون علمی رئیس‌جمهور، منابع قابل توجهی فراتر از بودجه جاری بنیاد برای توسعه فعالیت‌های پژوهشی اختصاص یافته است.
وی با اشاره به برنامه عملیاتی بنیاد در سال ۱۴۰۵ گفت: مجموع بودجه برنامه‌های عملیاتی بنیاد در این سال حدود دو هزار و ۷۳۲ میلیارد تومان پیش‌بینی شده است که از این میزان، یک‌هزار و ۱۴۸ میلیارد تومان به برنامه‌های حمایتی مصوب، یک‌هزار میلیارد تومان به برنامه جهش و ۵۸۴ میلیارد تومان به سایر هزینه‌های جاری، تعهدات مالی مصوب سال‌های قبل، غربالگری، داوری و نظارت اختصاص دارد.
هرمزی‌نژاد با اشاره به اجرای برنامه «جهش علمی» گفت: در این برنامه، یک همت اعتبار برای حمایت از ۲۰ دانشگاه برتر کشور اختصاص یافته است و روند ارزیابی و نظارت بر اجرای طرح‌ها نیز در حال انجام است. انتخاب این دانشگاه‌ها بر اساس رتبه‌بندی بین‌المللی مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) در سال ۲۰۲۴ صورت گرفت.
وی توضیح داد: این ۲۰ دانشگاه در مجموع حدود ۸۰ درصد تولیدات علمی کشور در یک دهه اخیر را به خود اختصاص داده‌اند. در انتخاب آنها تلاش شد ترکیبی متوازن از دانشگاه‌های زیرمجموعه وزارت علوم و وزارت بهداشت در نظر گرفته شود؛ به‌طوری که ۱۱ دانشگاه از وزارت علوم و ۹ دانشگاه از وزارت بهداشت در این فهرست قرار گرفتند.
وی با اشاره به درخواست برای گسترش این برنامه به دانشگاه‌های بیشتر بیان کرد: رئیس‌جمهور و معاون علمی رئیس‌جمهور بر توسعه برنامه جهش و افزایش دامنه دانشگاه‌های تحت پوشش تأکید کرده‌اند. بر همین اساس، برنامه‌ریزی برای اجرای فاز دوم و حمایت از دانشگاه‌های بیشتری، به‌ویژه دانشگاه‌های مناطق کمتر برخوردار که ظرفیت و عملکرد پژوهشی مناسبی دارند، انجام شده است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران افزود: پیشنهاد بودجه مورد نیاز برای سال آینده به مراجع مربوط ارائه شده و امیدواریم با تأمین منابع پیش‌بینی‌شده، امکان اجرای فاز دوم برنامه جهش و توسعه برنامه‌های خیزش علمی فراهم شود. پیشنهاد بنیاد برای بودجه سال آینده در این بخش، حدود پنج همت است.
تزریق دو همت برای تقویت زیرساخت‌های آزمایشگاهی کشور
هرمزی‌نژاد با تأکید بر اینکه حمایت مالی از پژوهش بدون فراهم کردن زیرساخت‌های لازم اثربخشی محدودی خواهد داشت، گفت: در کنار حمایت از پژوهشگران، برنامه‌ای با همکاری معاونت علمی و سازمان برنامه و بودجه برای تقویت زیرساخت‌های پژوهشی و تجهیزات آزمایشگاهی در نظر گرفته شده که در مرحله نخست، حدود دو همت اعتبار به آن اختصاص یافته است.
وی ادامه داد: قرار است بخشی از این منابع برای حمایت از آزمایشگاه‌های ملی و مراکز آزمایشگاهی مورد تأیید وزارت علوم و معاونت علمی هزینه شود. با توجه به تعدد درخواست‌ها و محدودیت منابع، اجرای این برنامه به‌صورت مرحله‌ای خواهد بود و در فاز نخست، تعدادی از مراکز واجد شرایط مورد حمایت قرار می‌گیرند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با بیان اینکه میزان خدمات‌رسانی آزمایشگاه‌ها به جامعه علمی کشور یکی از معیارهای ارزیابی آنها خواهد بود، تصریح کرد: آزمایشگاه‌های ملی باید بتوانند به پژوهشگران سراسر کشور، از جمله محققان دانشگاه‌های خارج از پایتخت، خدمات ارائه دهند. بنابراین، میزان دسترسی و بهره‌مندی پژوهشگران از امکانات این مراکز در ارزیابی عملکرد آنها برای دریافت حمایت‌های بعدی لحاظ خواهد شد.
هرمزی‌نژاد با اشاره به افزایش هزینه تجهیزات و مواد اولیه پژوهشی در شرایط تورمی و محدودیت‌های بین‌المللی اظهار کرد: اعتبار‌های ریالی به‌سرعت تحت تأثیر تورم ارزش خود را از دست می‌دهند. به همین دلیل، برای تأمین تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی باید به سازوکار‌های مالی متناسب با قیمت‌های جهانی توجه شود.
وی افزود: حمایت از تولید تجهیزات در داخل کشور اقدامی ارزشمند است و می‌تواند به تربیت نیرو‌های متخصص و توسعه فناوری‌های بومی منجر شود، اما نباید تصور کرد که تمام نیاز‌های آزمایشگاهی کشور با تولید داخل قابل تأمین است. پژوهش‌های تحول‌آفرین به تجهیزات پیشرفته و فناوری‌های روز دنیا نیاز دارند و باید بهترین امکانات ممکن در اختیار محققان قرار گیرد.
هرمزی‌نژاد با تأکید بر ضرورت توجه به شرایط معیشتی و حرفه‌ای پژوهشگران گفت: جامعه علمی کشور از ظرفیت انسانی بالایی برخوردار است و نمونه‌های متعددی از پژوهشگران ایرانی وجود دارند که پس از حضور در دانشگاه‌های معتبر جهان، توانمندی علمی خود را به اثبات رسانده‌اند. مسئله اصلی، فراهم نبودن امکانات و شرایط مناسب برای فعالیت مؤثر این نیرو‌ها در داخل کشور است.
وی افزود: پژوهش فقط به بودجه و تجهیزات وابسته نیست؛ محیط علمی مناسب، ارتباطات بین‌المللی، امنیت شغلی و شرایط معیشتی پژوهشگران نیز اهمیت دارد. جامعه دانشگاهی برای انجام پژوهش باکیفیت به انگیزه و آرامش نیاز دارد و حمایت‌های مالی فاخر باید در کنار سایر الزامات فعالیت علمی قرار گیرند.
مأموریت‌گرایی دانشگاه‌ها؛ از زنجیره ارزش محصولات کشاورزی تا فناوری‌های نوظهور
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه با اشاره به برنامه حمایت از پژوهش‌های مأموریت‌گرا اظهار کرد: یکی از رویکرد‌های مهم بنیاد، هدایت بخشی از ظرفیت پژوهشی دانشگاه‌ها به سمت حل مسائل اولویت‌دار ملی و منطقه‌ای است. در این الگو، دانشگاه‌ها متناسب با مزیت‌ها، ظرفیت‌ها و نیاز‌های منطقه‌ای خود، مأموریت‌های مشخصی تعریف می‌کنند و بنیاد از پژوهش‌های مرتبط با این مأموریت‌ها حمایت می‌کند.
وی افزود: دانشگاه‌هایی که در مناطق مختلف کشور قرار دارند، می‌توانند بر اساس ظرفیت‌های اقتصادی، صنعتی، کشاورزی و اجتماعی منطقه خود، محور‌های پژوهشی ویژه‌ای تعریف کنند. برای نمونه، دانشگاه بیرجند در حوزه زنجیره ارزش بنتونیت، زرشک و زعفران ظرفیت فعالیت دارد و دانشگاه دامغان می‌تواند بر مسائل مرتبط با پسته متمرکز شود.
هرمزی‌نژاد با اشاره به تجربه دانشگاه گیلان گفت: یکی از مأموریت‌های تعریف‌شده برای دانشگاه گیلان، تکمیل زنجیره ارزش محصول کیوی است؛ محصولی که ظرفیت صادراتی قابل توجهی دارد و توسعه فناوری‌های مرتبط با تولید، فرآوری و صادرات آن می‌تواند به اقتصاد منطقه کمک کند.
وی ادامه داد: در دانشگاه‌های پیشرو نیز مأموریت‌ها متناسب با مسائل و فناوری‌های آینده تعریف می‌شوند. برای مثال، دانشگاه‌های صنعتی مانند شریف و امیرکبیر می‌توانند در حوزه‌هایی نظیر آب، انرژی، هوش مصنوعی و فناوری کوانتومی نقش‌آفرینی کنند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به نمونه‌هایی از مأموریت‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی و دریایی اظهار کرد: در دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، موضوع افزایش موارد تالاسمی و نیاز‌های پژوهشی مرتبط با آن مورد توجه قرار گرفته است. همچنین دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر و دانشگاه هرمزگان می‌توانند در حوزه اقتصاد دریا‌محور و فناوری‌های دریایی مأموریت‌های مشخصی را دنبال کنند.
هرمزی‌نژاد افزود: در دانشگاه‌های غرب کشور نیز ظرفیت‌های قابل توجهی برای پژوهش در حوزه کشاورزی و کاهش مصرف آب در تولید محصولات کشاورزی وجود دارد. هدف این است که حمایت‌های بنیاد به شکلی هدفمند به سمت نیاز‌های واقعی مناطق هدایت شود و دانشگاه‌ها بتوانند در حل مسائل پیرامونی خود نقش مؤثرتری ایفا کنند.
اختصاص ۶۰ میلیارد تومان به پژوهش‌های علوم انسانی در نیمه نخست سال
وی در بخش دیگری از سخنان خود با رد این تصور که بنیاد ملی علم ایران صرفاً از علوم پایه و مهندسی حمایت می‌کند، گفت: علوم انسانی یکی از حوزه‌های مهم فعالیت بنیاد است و در شش ماه نخست سال جاری حدود ۶۰ میلیارد تومان از پژوهش‌های این حوزه در قالب گرنت‌های پژوهشی، حمایت از رساله‌های دکتری و دوره‌های پسادکتری پشتیبانی شده است.
هرمزی‌نژاد با اشاره به اینکه حدود ۱۱ درصد طرح‌های پژوهشی بنیاد به حوزه علوم انسانی اختصاص دارد، افزود: این میزان با وجود اهمیت آن، هنوز کافی نیست و باید ظرفیت بیشتری برای حمایت از پژوهش‌های این حوزه ایجاد شود.
وی از تعریف پنج محور برای حمایت از خوشه‌های پژوهشی علوم انسانی خبر داد و گفت: مهاجرت، خانواده، توسعه پایدار، شکاف میان مردم و حاکمیت و هویت ملی و اعتماد متقابل از جمله محور‌هایی هستند که در قالب این برنامه مورد توجه قرار گرفته‌اند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران توضیح داد: در این برنامه تلاش شده است پژوهشگران از رشته‌ها و تخصص‌های مختلف در قالب گروه‌های چندرشته‌ای گرد هم بیایند و برای مسائل پیچیده اجتماعی راهکار‌های علمی ارائه کنند. برای مثال، بررسی مسئله مهاجرت یا آسیب‌های اجتماعی ممکن است به همکاری متخصصان علوم اجتماعی، جغرافیا، آمار و هوش مصنوعی نیاز داشته باشد.
وی با بیان اینکه حدود چهار میلیارد تومان برای حمایت از این خوشه‌ها در نظر گرفته شده است، تصریح کرد: طرح‌های دریافتی از دانشگاه‌های دارای ظرفیت علمی در حوزه علوم انسانی در حال بررسی هستند و نتایج فراخوان به‌زودی اعلام خواهد شد.
هرمزی‌نژاد درباره نحوه استفاده از نتایج این پژوهش‌ها نیز گفت: پژوهشگران مسئول طرح باید در کنار خروجی‌های علمی، توصیه‌ها و پیشنهاد‌های سیاستی خود را نیز ارائه کنند تا بنیاد بتواند نتایج را در قالب بسته‌های خلاصه مدیریتی در اختیار نهاد‌های تصمیم‌گیر و اجرایی قرار دهد.
وی افزود: هدف این است که نتایج پژوهش‌ها صرفاً در قالب گزارش‌های مفصل دانشگاهی باقی نماند، بلکه به شکلی قابل استفاده برای دولت، مجلس، وزارت کشور و مرکز پژوهش‌های مجلس ارائه شود.
رئیس بنیاد ملی علم ایران همچنین تأکید کرد: حمایت‌های بنیاد محدود به فراخوان‌های مقطعی نیست و پژوهشگران می‌توانند در طول سال، طرح‌های خود را در سامانه بنیاد ثبت و برای دریافت حمایت ارسال کنند.
حمایت از ۷۰ طرح پژوهشی در حوزه فناوری پسا‌کوانتومی
هرمزی‌نژاد با اشاره به ضرورت پیوند میان پژوهش‌های بنیادین و نیاز‌های راهبردی کشور اظهار کرد: بنیاد ملی علم ایران در کنار حمایت از پژوهش‌های بنیادی، تلاش می‌کند ظرفیت علمی دانشگاه‌ها را در خدمت حل مسائل مهم و آینده‌نگر کشور قرار دهد.
وی با اشاره به ورود بنیاد به حوزه فناوری پسا‌کوانتومی گفت: با توجه به اهمیت امنیت اطلاعات و ضرورت توسعه فناوری‌های مرتبط با رمزنگاری در عصر کوانتوم، با دستور معاون علمی رئیس‌جمهور فراخوانی در این زمینه منتشر شد که استقبال جامعه علمی از آن فراتر از انتظار بود.
رئیس بنیاد ملی علم ایران افزود: در این فراخوان حدود ۷۰ طرح پژوهشی در حوزه پسا‌کوانتوم، به‌ویژه با تمرکز بر کاربرد‌های حوزه پولی و بانکی، به بنیاد ارسال شد. این موضوع نشان می‌دهد ظرفیت علمی قابل توجهی در کشور برای فعالیت در فناوری‌های پیشرفته وجود دارد.
وی همچنین از حمایت بنیاد از توسعه آموزش در حوزه فناوری‌های پیشران خبر داد و گفت: در معاونت علمی، برنامه‌هایی برای به‌روزرسانی سرفصل‌های آموزشی و توسعه محتوای علمی در حوزه‌هایی مانند فناوری کوانتومی در نظر گرفته شده است. در همین راستا، اعتباری حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان برای تولید و به‌روزرسانی محتوای آموزشی اختصاص یافته است.
هرمزی‌نژاد ادامه داد: بخشی از این آموزش‌ها به شکل محتوای دیجیتال و دوره‌های در دسترس تولید می‌شود تا استادان، دانشجویان و علاقه‌مندان در سراسر کشور و حتی فارسی‌زبانان خارج از کشور بتوانند از آنها استفاده کنند. این اقدام به‌ویژه برای پژوهشگران و دانشجویانی که در دانشگاه‌های دور از مراکز علمی بزرگ فعالیت می‌کنند، اهمیت دارد.
اختصاص چهار میلیارد تومان برای ارتقای محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه از اجرای برنامه حمایت از پژوهش‌های عمیق شرکت‌های دانش‌بنیان خبر داد و گفت: اگرچه مأموریت اصلی بنیاد حمایت از پژوهش‌های بنیادی و مراحل ابتدایی توسعه فناوری است، اما برخی شرکت‌های دانش‌بنیان برای ارتقای محصولات خود و رقابت با نمونه‌های پیشرفته جهانی به پژوهش‌های عمیق دانشگاهی نیاز دارند و منابع مالی کافی برای اجرای این تحقیقات در اختیار ندارند.
وی افزود: بر همین اساس، برنامه‌ای با الگوبرداری از طرح پژوهش‌های عمیق فناوری در بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF) طراحی شده است که بر اساس آن، شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند نیاز‌های پژوهشی خود را در قالب درخواست مشخص ارائه کنند.
هرمزی‌نژاد توضیح داد: پس از دریافت درخواست شرکت، موضوع به فراخوان پژوهشی تبدیل می‌شود تا استادان و گروه‌های دانشگاهی برای اجرای آن پروپوزال ارائه کنند. سپس کمیته‌ای مشترک از بنیاد و شرکت متقاضی تشکیل می‌شود و تیم دانشگاهی مناسب برای انجام پروژه انتخاب خواهد شد.
وی با اشاره به میزان حمایت مالی این برنامه گفت: بنیاد ملی علم ایران تا سقف چهار میلیارد تومان از این طرح‌ها حمایت می‌کند و ۸۰ درصد هزینه پژوهش را بر عهده می‌گیرد؛ شرکت متقاضی نیز باید ۲۰ درصد اعتبار مورد نیاز را تأمین کند. پرداخت سهم بنیاد نیز متناسب با پیشرفت پروژه انجام خواهد شد.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به نمونه‌ای از دستاورد‌های این برنامه اظهار کرد: یکی از پروژه‌هایی که با همکاری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و یک شرکت دانش‌بنیان اجرا شده، توسعه ویلچر خودران هوشمند با استفاده از فناوری هوش مصنوعی است. این محصول می‌تواند در جابه‌جایی بیماران و افراد دارای محدودیت حرکتی در محیط‌هایی مانند بیمارستان‌ها کاربرد داشته باشد و نیاز به برخی مداخلات انسانی را کاهش دهد.
وی افزود: این محصول پیش از این نیز قابلیت حرکت خودکار داشته، اما با انجام پژوهش‌های جدید، سطح هوشمندی و توانمندی آن ارتقا پیدا کرده است. در حوزه‌هایی مانند دارو، تجهیزات تصویربرداری پزشکی و میکروالکترونیک نیز طرح‌هایی برای ارتقای محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان در حال پیگیری است.
هرمزی‌نژاد در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت زیست‌بوم پژوهش کشور گفت: ما نمی‌توانیم در برابر محدودیت‌ها و مشکلات متوقف شویم. جامعه علمی ایران از استعداد‌ها و ظرفیت‌های ارزشمندی برخوردار است و وظیفه ما فراهم کردن ابزار، امکانات و حمایت‌های لازم برای شکوفایی این ظرفیت‌هاست.
وی خاطرنشان کرد: حمایت از پژوهش‌های بنیادی، توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی، تقویت ارتباطات علمی بین‌المللی، بهبود شرایط فعالیت پژوهشگران و حمایت از ایده‌های جسورانه، اجزای یک منظومه به‌هم‌پیوسته هستند. اگر می‌خواهیم پژوهش کشور به دستاورد‌های بزرگ و اثرگذار منجر شود، باید برای همه این بخش‌ها برنامه‌ریزی کنیم.
