بازگشت ارز صادرکنندگان خرد نسبت به سال قبل دو برابر شد/ تأمین ارز واردات ادامه دارد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  - مهدی دارابی، دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی، در برنامه میز اقتصاد درباره عوامل مؤثر بر روند رشد نرخ ارز و ناترازی‌های اقتصادی بیان کرد: همواره به دلایل فعال بودن موتور‌های تورمی توجه داشته باشیم؛ موتور‌هایی که حاصل یک سال و دو سال و حتی یک دهه نیست، بلکه حاصل چند دهه است و مشکلاتی که در اقتصاد انباشته شده، اکنون مردم آنها را تحت عنوان ناترازی‌های اقتصادی و کسری بودجه دولت می‌شنوند.

او افزود: مهم‌ترین عاملی که روند رشد نرخ ارز را نشان می‌دهد، همین مسائل است. دلایل این تورم مزمن واقعاً از حوصله این جلسه خارج است، اما اگر بخواهم یک مثال بزنم، باید به وضعیت بنزین و گازوئیل اشاره کنم.

دارابی گفت: ما در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ صادرکننده بنزین و گازوئیل بودیم و چند میلیارد دلار از این محل درآمد داشتیم. اکنون در سال‌های اخیر نه‌تنها صادرات بنزین و گازوئیل نداریم و آن درآمد‌ها را از دست داده‌ایم، بلکه واردات بنزین انجام می‌دهیم. علاوه بر واردات بنزین، برخی از محصولات پتروشیمی و پالایشی خود را نیز به جای صادرات، تبدیل به بنزین می‌کنیم و مصرف می‌کنیم.

دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی ادامه داد: همین یک قلم ناترازی که جزء یکی از کوچک‌ترین ناترازی‌هاست، چند میلیارد دلار از منابع ارزی ما را به صورت خالص کاهش داده است؛ بنابراین وقتی از ناترازی صحبت می‌کنیم، موضوع کاملاً ملموس است؛ شما چند میلیارد دلار از منابع ارزی خود را از دست می‌دهید و این موضوع قطعاً در طول سال‌ها بر بازار ارز اثر می‌گذارد.

او یکی دیگر از نمونه‌های ناترازی را کسری بودجه دولت عنوان کرد و گفت: کسری بودجه دولت و همچنین وضعیت شبکه بانکی از دیگر مسائل است. شبکه بانکی ما از ۱۰ تا ۱۵ سال قبل منابع ارزی خود را به شرکت‌های دولتی و دولت قرض داده و این قرض هیچ‌وقت برگردانده نشده است.

دارابی افزود: سال‌ها این موضوع در قانون بودجه تمدید شده و جالب اینجاست که پس از تمدید، شبکه بانکی بابت آن سود شناسایی کرده و حتی دولت از محل همین سود مالیات دریافت می‌کند؛ یعنی از بدهی‌ای که دولت داشته و پرداخت نمی‌کند، سود شناسایی می‌شود و بابت آن مالیات نیز پرداخت می‌شود.

او با اشاره به وضعیت بانک‌های ناتراز اظهار کرد: درباره بانک‌های ناتراز بسیار صحبت می‌کنیم و یکی از بزرگ‌ترین ناترازی‌های ما در بخش بانکی مربوط به بانک‌های دولتی است. این مسائل در یک سال، دو سال یا حتی یک دهه شکل نگرفته، بلکه مسائل مزمنی هستند که در طول چند دهه ایجاد شده‌اند.

دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی در ادامه درباره وضعیت تأمین ارز در بازار رسمی گفت: آنچه احتمالاً باید به آن اشاره کنیم این است که در بازار رسمی ارز، در حال حاضر تأمین ارز ادامه داشته است. با اینکه واردات و صادرات ما با محدودیت جدی مواجه شده، تأمین ارز ما ۱۵ درصد کاهش پیدا کرده، در حالی که واردات ما بیش از این میزان کاهش داشته است.

دارابی ادامه داد: اگر همین موضوع را بررسی کنیم، می‌توانیم بگوییم نسبت به سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، که به لحاظ نفتی و ارز‌های نفتی شرایط بدتری داشتیم، وضعیت بهتری داریم. البته این به معنای آن نیست که منابعی که در اختیار بانک مرکزی قرار گرفته ۱۵ درصد کاهش پیدا کرده و این کاهش رقم کمی است؛ حتی بیش از این میزان نیز می‌توان کاهش را مشاهده کرد.

او درباره سیاست‌های بانک مرکزی برای مدیریت منابع ارزی توضیح داد: یکی از سیاست‌هایی که بانک مرکزی اتخاذ کرد، از دی‌ماه و در قالب اصلاحات ارزی بود. بانک مرکزی خود را برای بدترین سناریو آماده کرد. بدترین سناریو این بود که احتمال دارد صادرات ما محدود شود و در تأمین ارز مشکلاتی ایجاد شود.

دارابی گفت: بانک مرکزی از دی‌ماه ذخایر خود را افزایش داد و بار‌ها نیز در مصاحبه‌های مسئولان بانک مرکزی این موضوع اعلام شده است. به همین دلیل، با وجود همه محدودیت‌های صادراتی که مربوط به امروز و دیروز نیست و از ماه‌های قبل وجود داشته، همچنان جریان تأمین ارز واردات ادامه داشته است.

او افزود: مردم شاید کالا را گران بخرند، اما کالا را می‌خرند. در بازار جایی وجود ندارد که بگوییم کالا وجود نداشته است. با وجود همه این عوامل، تأمین ارز ادامه داشته و از این به بعد نیز ادامه خواهد داشت؛ چراکه اصلاحات ارزی انجام‌شده از دی‌ماه این کمک را به بانک مرکزی کرده است.

دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی با اشاره به وضعیت ذخایر بانک مرکزی گفت: به لحاظ ذخایر، بانک مرکزی در وضعیت مطلوبی قرار دارد.

دارابی همچنین درباره بازگشت ارز حاصل از صادرات سایر صادرکنندگان اظهار کرد: بازگشت ارز سایر صادرکنندگان، یعنی صادرکنندگان خرد، نسبت به مدت مشابه سال قبل دو برابر شده است و این روند با تسهیل انجام‌شده همچنان ادامه دارد.

او در پاسخ به پرسشی درباره اقدامات انجام‌شده برای تسهیل بازگشت ارز صادرکنندگان گفت: از دی‌ماه، بازگشت ارز به صورت اسکناس را کاملاً آزاد گذاشتیم تا صادرکننده بتواند ارز خود را به صورت اسکناس نیز برگرداند.

دارابی ادامه داد: همچنین امروز مصوبه‌ای داشتیم که براساس آن، صادرکنندگان می‌توانند به‌سادگی و طبق ماده ۱۱ قانون برنامه هفتم، معامله خود را با بانک‌ها و واردکنندگان انجام دهند. بانک مرکزی نیز حتی‌الامکان این مسیر را ساده و تسهیل می‌کند تا همه صادرکنندگانی که مشمول قانون هستند، بتوانند به‌راحتی ارز خود را بفروشند تصور ما این است که این سیاست‌ها در افزایش منابع ناشی از بازگشت ارز اثر بسزایی داشته باشد.

دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی در پایان گفت: اگر سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ را ببینید، ما بعضاً تا مهرماه سال ۱۳۹۹ واقعاً با یک تا دو میلیارد دلار ارز نفتی کشور را مدیریت می‌کردیم.