روز شماری برای عرضه/ صندوق‌های ارزی چگونه فعالیت خواهند کرد؟

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - در حالی که سیاست‌گذار پولی و مالی به‌دنبال هدایت ارز‌های خانگی به مسیر‌های رسمی و مولد است، طراحی ابزار‌های نوین مبتنی بر ارز در بازار سرمایه وارد مرحله نهایی شده است؛ ابزار‌هایی که قرار است با ساختاری شفاف، ورودی و خروجی کاملاً ارزی و بدون تسعیر ریالی، امکان سرمایه‌گذاری امن و ضابطه‌مند را برای دارندگان ارز فراهم کنند. همزمان با تکمیل زیرساخت‌های مقرراتی در شورای عالی بورس و اخذ مصوبات لازم از بانک مرکزی، حالا تنها گام‌های اجرایی پایانی باقی مانده تا این سازوکار جدید به‌عنوان حلقه اتصال سرمایه‌های ارزی خرد به تأمین مالی پروژه‌های ارزآور، نقش‌آفرینی کند.

۲ بهمن بود که وزیر امور اقتصادی و دارایی از عرضه سه صندوق درآمد ثابت مبتنی بر ارز در بورس طی دو ماه آینده و تا پیش از پایان سال خبر داد؛ مدنی‌زاده با اشاره به روند شکل‌گیری این ابزار جدید سرمایه‌گذاری اعلام کرد: موضوع عرضه صندوق‌های با درآمد ثابت ارزی پیش‌تر در شورای عالی بورس به تصویب رسیده و طی یک ماه اخیر، مراحل نهایی تکمیل فرایند حضور این ابزار‌ها در بازار سرمایه طی شده است. به گفته او، جزئیات نحوه سرمایه‌گذاری مردم در این صندوق‌ها به‌زودی از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار به‌صورت عمومی منتشر خواهد شد.

پیش از این نیز اعلام شده بود که مراحل نهایی دریافت مجوز‌های لازم از بازار سرمایه برای تسهیل سرمایه‌گذاری در صندوق‌های پروژه ارزی در حال طی شدن است؛ موضوعی که نشان می‌دهد سیاست‌گذار، برنامه‌ای جدی برای توسعه ابزار‌های مالی مبتنی بر ارز در دستور کار دارد.

در ادامه هم رضا عیوضلو، عضو هیأت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان درباره آخرین وضعیت راه‌اندازی صندوق‌های ارزی گفت: تمام کار‌های زیرساخت‌های مقرراتی این صندوق انجام شده و هم از شورای عالی مجوز گرفته شده و هم اساسنامه و آیین‌نامه آن که در اختیار سازمان بورس بوده، ابلاغ شده است؛ در سمت بانک مرکزی نیز مصوبه هیأت عالی بانک مرکزی اخذ شده است.

او ادامه داد: در حال حاضر این صندوق منتظر اجازه بانک مرکزی برای مدیر عملیات ارزی است؛ یکی از ارکان این صندوق، مدیر عملیات ارزی است که یک بانک خواهد بود و بانک مرکزی باید به متقاضیان و مدیران عملیات ارزی اجازه دهد تا بتوانند این رکن را عهده‌دار شوند و در نهایت موافقت اصولی صادر شود.

عیوضلو افزود: به نظر می‌رسد تا پایان سال بتوانیم پذیره نویسی صندوق ارزی را داشته باشیم. دریافتی‌های صندوق‌های ارزی می‌تواند شامل اسکناس ارزی سرمایه‌گذاران، حواله ارزی و درآمد‌های ارزی بدون تعهد ارزی باشد و ترکیب دارایی‌ها به‌گونه‌ای تعریف شده که حداقل ۶۰ درصد آن در اوراق ارزی، تا ۳۰ درصد در سپرده‌های ارزی و حداکثر ۱۰ درصد در سایر ابزار‌های مالی ارزی سرمایه‌گذاری شود. همچنین هیچ‌گونه تسعیر ریالی در کار نخواهد بود.

عضو هیأت‌مدیره سازمان بورس با اشاره به بازدهی صندوق تصریح کرد: بازده این صندوق به نرخ اوراق بستگی دارد، اما به نظر می‌رسد پس از کسر هزینه‌ها بتواند حدود ۵ درصد بازدهی ایجاد کند، البته باید دید نرخ اوراق در نهایت چقدر تعیین می‌شود.

او در پایان گفت: ورودی و خروجی صندوق ارزی است؛ به این معنا که سرمایه‌گذار ارز به صندوق وارد می‌کند و هنگام خروج نیز ارز از صندوق دریافت می‌کند. در نهایت به نظر می‌رسد در ابتدای کار، دو ارز جهان‌شمول یورو و دلار ارز‌های اصلی صندوق باشند.

در همین راستا نیز سید فرهنگ حسینی، دیگر کارشناس بازار سرمایه، نیز در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به جذابیت تاریخی سرمایه‌گذاری در ارز و طلا گفت: تورم بالا در سال‌های اخیر، تمایل مردم به نگهداری ارز‌های خارجی را افزایش داده، اما نگهداری فیزیکی ارز با ریسک بالا و بدون بازدهی همراه است؛  تجربه‌های گذشته در سپرده‌های ارزی، به‌ویژه در دوره‌های نوسان شدید ارزی، موجب سلب اعتماد سپرده‌گذاران خرد شده است.

حسینی با مقایسه صندوق‌های ارزی با تجربه موفق ابزار‌های طلا در بازار سرمایه افزود: همان‌طور که با راه‌اندازی گواهی سپرده و صندوق‌های طلا، اعتماد سرمایه‌گذاران به بورس کالا بازگشت، ساختار شفاف و مقررات‌محور صندوق‌های ارزی نیز می‌تواند اعتماد بالایی ایجاد کند. به‌ویژه آنکه برخلاف طلا که قابلیت مولدسازی در اقتصاد ندارد، ارز‌های خارجی می‌توانند در چرخه اقتصادی فعالانه به کار گرفته شوند.

او تأکید کرد: صندوق‌های ارزی با خرید اوراق ارزی شرکت‌ها، ضمن تضمین بازگشت اصل ارز در سررسید، بازدهی مناسبی برای سرمایه‌گذاران ایجاد می‌کنند و همزمان به تأمین مالی پروژه‌های ارزآور کمک خواهند کرد.

به این ترتیب، اگر مجوز نهایی بانک مرکزی برای مدیر عملیات ارزی صادر شود، بازار سرمایه به‌زودی شاهد آغاز به کار یکی از مهم‌ترین ابزار‌های مالی ارزی خواهد بود؛ صندوق‌هایی که می‌توانند ارز‌های خانگی را از حالت راکد خارج کرده و به چرخه تأمین مالی تولید و پروژه‌های صادرات‌محور هدایت کنند.

ساختار ارزی ورودی و خروجی، نبود تسعیر ریالی و ترکیب دارایی مشخص، از جمله ویژگی‌هایی است که بر شفافیت این ابزار می‌افزاید؛ پیش‌بینی بازدهی حدود ۵ درصدی نیز می‌تواند انگیزه‌ای مضاعف برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند؛ حال باید سرعت صدور مجوز نهایی، چه زمانی نخستین صندوق ارزی را به تابلو بورس خواهد رساند.