سابقه تاریخی اسرائیل و عملیات پرچم دروغین
باشگاه خبرنگاران جوان - در هفته گذشته، خبری در صدر گزارش‌های مربوط به جنگ اسرائیل و ایران قرار گرفت: «بازداشت پنج مرد جوان بریتانیایی در نزدیکی پایگاه نیروی هوایی سلطنتی فرفورد انگلیس به اتهام جرایم مرتبط با مواد منفجره و تروریسم.»
پایگاه فرفورد در دهه‌های گذشته، به‌ویژه در جریان عملیات‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه، یکی از مراکز مهم استقرار و فعالیت بمب‌افکن‌های آمریکایی بوده است. همین مسئله باعث شد مقام‌های ضدتروریسم بریتانیا اعلام کنند که در حال بررسی چند فرضیه، از جمله احتمال ارتباط این افراد با ایران هستند.
اما ماجرا خیلی زود ابعاد سیاسی پیدا کرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از آزادی این پنج نفر با قرار وثیقه ابراز تعجب کرد و گفت اگر تصمیم با او بود، اجازه آزادی آنها را نمی‌داد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز مدعی شد در این پرونده «به‌وضوح پای یک عامل خارجی در میان است»، اما از معرفی کشور خاصی خودداری کرد و جزئیات بیشتری ارائه نداد.
با این‌حال، نتیجه تحقیقات اولیه پلیس بریتانیا پرسش‌های تازه‌ای ایجاد کرد. پس از چند روز تحقیق و استفاده از تیم خنثی‌سازی بمب، پلیس اعلام کرد که مواد منفجره‌ای در خودروها پیدا نشده و تنها مقداری بنزین کشف شده است؛ در نهایت نیز هر پنج نفر با قرار وثیقه آزاد شدند.
ناگهان نتانیاهو وارد می‌شود!
ماجرا زمانی پیچیده‌تر شد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل اعلام کرد اسرائیل پیش‌ازاین حادثه به بریتانیا درباره یک حمله احتمالی هشدار داده بود. نتانیاهو در گفت‌و‌گو با فاکس‌نیوز مدعی شد اسرائیل اطلاعاتی در اختیار بریتانیا گذاشته که بر اساس آن، حمله‌ای علیه یک پایگاه هوایی در حال برنامه‌ریزی بوده و این حمله با حمایت ایران انجام شده است.
به گفته نتانیاهو، این هشدار تقریباً یک روز پیش از آن مطرح شده بود که دولت بریتانیا تحریم‌هایی را علیه محصولات تولیدشده در شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری اعلام کند.
اینجاست که یک پرسش مهم شکل می‌گیرد: آیا میان هشدار اطلاعاتی اسرائیل، حادثه فرفورد و تلاش برای نسبت‌دادن یک عملیات به ایران ارتباطی وجود دارد؟ برای پاسخ به سؤال، باید به مفهوم «عملیات پرچم دروغین» و نمونه‌های تاریخی این سبک عملیات توسط اسرائیل نگاهی داشته باشیم.
پرچم دروغین چیست؟
در ادبیات نظامی و اطلاعاتی، «عملیات پرچم دروغین» یا False Flag Operation به عملیاتی گفته می‌شود که در آن یک بازیگر، اقدامی را انجام می‌دهد یا سازمان‌دهی می‌کند، اما تلاش می‌کند مسئولیت آن را متوجه طرف دیگری کند. چنین عملیاتی، در صورت اثبات، می‌تواند اهداف مختلفی داشته باشد؛ از ایجاد مشروعیت برای اقدام نظامی گرفته تا تأثیرگذاری بر افکار عمومی، ایجاد فشار سیاسی یا فراهم‌کردن زمینه برای تحریم و برخورد با یک کشور یا گروه دیگر.
ماجرای لاوون
یکی از مشهورترین پرونده‌هایی که در این زمینه به اسرائیل مرتبط می‌شود، عملیات سوزانا در سال ۱۹۵۴ در مصر است؛ پرونده‌ای که بعد‌ها به «ماجرای لاوون» شهرت یافت. در این عملیات، شبکه‌ای از یهودیان مصری که با اطلاعات نظامی اسرائیل ارتباط داشتند، در چند عملیات خرابکارانه در مصر دخیل شدند. هدف، ایجاد بی‌ثباتی و نسبت‌دادن حملات به گروه‌های مصری بود.
این اقدامات قرار بود شرایط سیاسی لازم برای تضعیف موقعیت بریتانیا در منطقه کانال سوئز را فراهم کند. عملیات شکست خورد و پس از افشای شبکه، بحران سیاسی بزرگی در اسرائیل شکل گرفت که در نهایت به استعفای پینهاس لاوون، وزیر دفاع وقت اسرائیل، انجامید. این پرونده از جمله مواردی است که درباره ارتباط مستقیم اسرائیل با عملیات‌های خرابکارانه با هدف نسبت‌دادن مسئولیت به دیگران، اسناد و شواهد تاریخی قابل‌توجهی درباره آن وجود دارد.
ماجرای «یو‌اس‌اس لیبرتی»
نمونه بحث‌برانگیز دیگر، حمله به کشتی اطلاعاتی آمریکایی USS Liberty در جریان جنگ ۶ روزه در سال ۱۹۶۷ است. هواپیما‌ها و قایق‌های نیروی دریایی اسرائیل در ۸ ژوئن ۱۹۶۷ به این کشتی آمریکایی در آب‌های بین‌المللی حمله کردند، در نتیجه این حمله، ۳۴ خدمه آمریکایی کشته و ۱۷۱ نفر زخمی شدند.
اسرائیل اعلام کرد این حادثه ناشی از اشتباه در شناسایی کشتی بوده و نیرو‌های اسرائیلی آن را با یک کشتی مصری اشتباه گرفته بودند. تحقیقات رسمی آمریکا نیز این حادثه را ناشی از مجموعه‌ای از اشتباه‌ها و خطا‌های ارتباطی و اطلاعاتی دانست. بااین‌حال، تعدادی از بازماندگان حادثه و برخی پژوهشگران و مقام‌های نظامی سابق آمریکا این روایت را نپذیرفتند و احتمال عمدی بودن حمله را مطرح کردند.
به همین دلیل، ماجرای لیبرتی همچنان یکی از بحث‌برانگیزترین حوادث جنگ شش‌روزه باقی‌مانده است. البته باید میان این دو پرونده تفاوت گذاشت؛ ماجرای لاوون نمونه‌ای مستند از یک عملیات مخفی خرابکارانه بود، اما پرونده لیبرتی اثبات‌کننده یک عملیات پرچم دروغین نیست و درباره عمدی بودن آن همچنان اختلاف نظر وجود دارد.
بازگشت به فرفورد
حالا به ماجرای اخیر در بریتانیا برگردیم. در یک‌سو، مقام‌های آمریکایی از احتمال وجود عاملی خارجی سخن گفته‌اند. در سوی دیگر، نخست‌وزیر اسرائیل مدعی شده اسرائیل پیش از حادثه درباره حمله‌ای با حمایت ایران هشدار داده بود. اما آنچه تاکنون به صورت رسمی گزارش شده، این است که پلیس بریتانیا در خودرو‌های این پنج نفر مواد منفجره پیدا نکرده و تنها بنزین کشف کرده است و آنها نیز با قرار وثیقه آزاد شده‌اند.
ایران هم هرگونه دخالت در این حادثه را رد کرده است. با توجه به شدت گرفتن فضای انتخاباتی اسرائیل و فشار‌ها بر نتانیاهو و تحریم کالا‌های شهرک‌نشین‌ها توسط دولت بریتانیا و هم‌زمانی میان هشدار ادعایی اسرائیل به بریتانیا، حساسیت سیاسی موضوع، تلاش اولیه برای بررسی ارتباط با ایران و سپس نبود مواد منفجره در خودروها، قطعات این پازل را کنار هم قرار می‌دهد.
معمای پرواز پرماجرای «فلای‌دبی» هم یکی دیگر از وقایع اخیری است که شائبه‌ی پرچم دروغین بودن آن، ذهن بسیاری از کارشناسان را درگیر کرده است.
نویسنده: سیدعلی موسوی - پژوهشگر رسانه
