ضرب‌شست انصارالله به سعودی؛ فشار بر زیرساخت‌های حیاتی عربستان
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفی‌راد - فرودگاه ملک خالد پس از حمله ۱۰ اکتبر که انصارالله مسئولیت آن را برعهده گرفت، فعالیت خود را متوقف کرد. مدیریت فرودگاه اعلام کرده بود پرواز‌های داخلی و بخشی از پرواز‌های بین‌المللی از سر گرفته می‌شوند، اما هشدار جدید سخنگوی نظامی انصارالله، یحیی سریع، بار دیگر نگرانی‌ها درباره امنیت پرواز‌ها را افزایش داده است.
حمل‌ونقل هوایی؛ اهرم فشار بر ریاض
فرودگاه‌ها از زیرساخت‌های کلیدی اقتصاد عربستان هستند و اختلال در فعالیت آنها می‌تواند جابه‌جایی مسافران، برنامه شرکت‌های هواپیمایی و ارتباطات تجاری را تحت تأثیر قرار دهد.
در روز‌های گذشته نیز حملات و تهدید‌های مرتبط با فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی عربستان، فشارهای امنیتی بر این کشور را افزایش داده است. با این حال، دامنه پیامدهای اقتصادی هشدار اخیر به میزان اختلال واقعی در پرواز‌ها و واکنش شرکت‌های هواپیمایی بستگی دارد.
پرونده امنیتی یکی از مهمترین محور‌های فشار بر ریاض به شمار می‌رود؛ به‌ویژه در شرایطی که تأسیسات انرژی، فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های راهبردی این کشور با تهدید مواجه هستند. این بخش‌ها از ارکان اصلی اقتصاد عربستان و برنامه‌های آن برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تقویت حضور در بازار‌های جهانی محسوب می‌شوند.
گروه پژوهشی رویداد‌های مسلحانه «ای‌سی‌ال‌ای‌دی» در گزارشی که در اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، از افزایش حملات و تلاش‌ها برای هدف قرار دادن تأسیسات راهبردی عربستان، از جمله مراکز حوزه انرژی و تأسیسات هوانوردی، خبر داد.
این گروه هشدار داد که گسترش دامنه تهدیدها، فشار بیشتری بر سامانه‌های پدافند هوایی وارد می‌کند و حفاظت از تأسیساتی را که در گستره جغرافیایی وسیعی پراکنده شده‌اند، به مأموریتی پیچیده تبدیل می‌سازد.
در این گزارش همچنین آمده است که پیامدهای حملات به تأسیسات انرژی به خسارات مادی محدود نمانده و اختلال در رفت‌وآمد هوایی و افزایش خطرات پیش روی سرمایه‌گذاران و فعالیت‌های اقتصادی را نیز در پی داشته است؛ مسائلی که تصویر عربستان به‌عنوان محیطی امن برای فعالیت‌های تجاری را با چالش‌های فزاینده‌ای روبه‌رو می‌کند.
اقتصاد عربستان زیر فشار منگنه یمنی
پیامدهای فشارهای امنیتی به حوزه نظامی محدود نمی‌شود، بلکه اقتصاد عربستان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ اقتصادی که یکی از پایه‌های اصلی برنامه سیاسی محمد بن سلمان به شمار می‌رود. این برنامه بر متنوع‌سازی منابع درآمد، گسترش بخش‌های غیرنفتی و تبدیل عربستان به مرکزی جهانی برای گردشگری، تجارت و سرمایه‌گذاری استوار است.
این اهداف در شرایطی با چالش روبه‌رو شده‌اند که هزینه‌های دفاعی و حفاظتی افزایش یافته، برخی فعالیت‌های مرتبط با هوانوردی، گردشگری و سرمایه‌گذاری با اختلال مواجه شده و صادرات انرژی نیز در معرض خطر قرار گرفته است؛ صادراتی که همچنان یکی از منابع اصلی درآمدهای دولتی عربستان محسوب می‌شود.
در همین زمینه، مؤسسه مطالعات امنیتی رژیم صهیونیستی در گزارشی که در مه ۲۰۲۶ منتشر کرد، اعلام کرد نتایج اقتصادی چشم‌انداز ۲۰۳۰ همچنان یکدست نیست و وابستگی عربستان به درآمدهای نفتی در سطح بالایی باقی مانده است.
بر اساس این گزارش، جنگ منطقه‌ای نیز با سوق دادن منابع به سمت امنیت و مدیریت خطرات و تضعیف اعتماد سرمایه‌گذاران، فشارها بر این طرح اقتصادی را افزایش می‌دهد.
این شرایط معضلی را پیش روی تصمیم‌گیران سعودی قرار می‌دهد؛ زیرا ادامه تخصیص منابع بیشتر به هزینه‌های امنیتی ممکن است بازنگری در اولویت برخی طرح‌های توسعه‌ای را ضروری کند، در حالی که به تعویق افتادن پروژه‌ها یا کند شدن روند اجرای آنها می‌تواند بازده اقتصادی مورد انتظار را کاهش دهد.
این وضعیت به معنای قرار گرفتن عربستان در آستانه یک بحران مالی قطعی نیست، اما توانایی این کشور برای ایجاد توازن میان الزامات دفاع از امنیت، تأمین مالی طرح‌های تحول اقتصادی و حفظ انتظارات شکل‌گرفته پیرامون چشم‌انداز ۲۰۳۰ را به آزمون می‌گذارد.
تقابل یمن و عربستان وارد مرحله حساس‌تری می‌شود
درگیری‌ها در شرایطی تشدید شده که عربستان حملات خود علیه انصارالله را افزایش داده و از عملیات نیرو‌های دولت یمن علیه این گروه حمایت کرده است.
در مقابل، انصارالله حملات به زیرساخت‌های سعودی را بخشی از فشار متقابل خود قرار داده است؛ روندی که خطر گسترش درگیری به مراکز غیرنظامی و افزایش هزینه‌های امنیتی را بالا می‌برد.
تداوم این وضعیت می‌تواند فراتر از اختلال در یک فرودگاه، بر اعتماد به امنیت حمل‌ونقل و فعالیت‌های اقتصادی عربستان اثر بگذارد. با این حال، هشدار انصارالله به‌تنهایی به معنای قطعی بودن حملات بیشتر نیست و ارزیابی دامنه بعدی درگیری به تحولات میدانی و تصمیم‌های طرف‌های درگیر وابسته است.
خبرگزاری المعلومه در همین زمینه نوشت که عربستان سعودی در شرایطی با افزایش فشارهای امنیتی، اقتصادی و سیاسی مواجه شده است که تهدیدها علیه زیرساخت‌ها و منافع راهبردی این کشور گسترش یافته و نگرانی‌ها درباره توانایی ریاض برای حفاظت از تأسیسات انرژی و تداوم صادرات افزایش یافته است؛ وضعیتی که هم‌زمان با چالش‌های اقتصادی، اهداف محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان به‌ویژه برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ را در معرض آزمونی دشوار قرار می‌دهد.
یوئل گوزانسکی، کارشناس مسائل خلیج فارس در مقاله‌ای که در شبکه ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی منتشر شده، ارزیابی کرده است که انباشت فشارها بر عربستان، در صورت تداوم جنگ و تشدید پیامدهای اقتصادی و امنیتی آن، می‌تواند به چالشی سیاسی در داخل این کشور تبدیل شود.
وی هشدار داده است که تمرکز قدرت در دست یک فرد، ثبات حکومت را بیش از پیش به عملکرد رهبری و توانایی آن برای عمل به وعده‌های اعلام‌شده وابسته می‌کند.
با وجود منابع مالی گسترده، توانمندی‌های نظامی پیشرفته و قرارداد‌های تسلیحاتی وسیع عربستان، در اختیار داشتن سلاح‌های مدرن به‌تنهایی نیاز به سامانه‌های یکپارچه هشدار زودهنگام، دفاع هوایی، هماهنگی اطلاعاتی و پشتیبانی لجستیکی را برطرف نمی‌کند؛ حوزه‌هایی که بخش مهمی از آنها با همکاری‌های خارجی ارتباط دارند؛ این موضوع به خوبی در جنگ رمضان به همه جهان ثابت شد که عربستان و کشورهای عربی هیچ سپر دفاعی ندارند و پول خود را فقط هدر داده‌اند و کارفرمای امنیتی این کشورها کار خود را به خوبی انجام نداده است.
