دهقان‌نیا: سامانه نظارت بر طلای آنلاین راه‌اندازی شد

باشگاه خبرنگاران جوان - دهقان‌نیا مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، امروز چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ در همایش تخصصی پلتفرم‌های آنلاین طلا «زرآتی؛ از خاک تا طلا» با اشاره به رشد قابل توجه طلای آنلاین در کشور گفت: با توجه به اقبال مردم به خرید و فروش اینترنتی طلا، دولت طی سال‌های اخیر تدوین سازوکار‌های نظارتی برای این حوزه را دنبال کرده است.

وی افزود: طلا صنعتی با سابقه بسیار طولانی است، اما ورود آن به فضای مدرن و پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین و استقبال مردم از این سکوها، ایجاب می‌کرد که این حوزه بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

سامانه ناظر برای کنترل معاملات طلای آنلاین راه‌اندازی شد

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز با اشاره به آخرین اقدامات دولت برای ساماندهی بازار طلای آنلاین اظهار کرد: در دولت، سیاست‌هایی برای حوزه طلای آنلاین تدوین و تصویب شده و این فرایند بیش از ۲ تا ۳ سال است که در حال پیگیری است.

دهقان‌نیا گفت: در نهایت این موضوع از جلسات تخصصی دولت و پیش‌نویس‌های تهیه‌شده در دستگاه‌های مختلف به ریاست‌جمهوری و ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز رسید و در قالب دستورالعمل نظارت بر پلتفرم‌های خرید و فروش اینترنتی طلا دنبال شد.

وی با اشاره به عضویت ۱۲ دستگاه اجرایی، اطلاعاتی، امنیتی، انتظامی و قضایی در کارگروه مربوط به این موضوع گفت: دولت باید در قبال صنعتی که مردم به آن اقبال نشان داده‌اند، سازوکاری برای نظارت و ساماندهی فراهم می‌کرد.

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز ادامه داد: در همین راستا، سامانه ناظر که در بند ۷ ماده یک دستورالعمل اجرایی خرید و فروش طلا و نقره به صورت آنلاین پیش‌بینی شده، در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: در یک ماه گذشته بیش از ۳ یا ۴ مرتبه با مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی و مدیرکل ارزی بانک مرکزی تماس گرفته و موضوع راه‌اندازی سامانه را پیگیری کرده‌ایم و حتی هشدار داده شد که اگر سامانه در موعد مقرر راه‌اندازی و بستر اتصال سکو‌های خرید و فروش اینترنتی طلا و نقره فراهم نشود، موضوع به دادستانی کل کشور اعلام و علیه مسئولان مربوطه اعلام جرم خواهد شد.

مهلت اتصال سکو‌های طلا به سامانه ناظر شهریورماه است

دهقان‌نیا با بیان اینکه بانک مرکزی زمان اتصال سکو‌ها به سامانه ناظر را شهریورماه اعلام کرده است، گفت: امروز مشخص شد که این سامانه راه‌اندازی و وارد مرحله بهره‌برداری شده است.

وی افزود: تعدادی از سکو‌های خرید و فروش اینترنتی طلا و نقره نیز به صورت پایلوت به این سامانه متصل شده‌اند و اکنون سازوکار سیستمی نظارت بر خرید و فروش آنلاین طلا و نقره فراهم شده است.

هدف دولت؛ افزایش اطمینان کاربران طلای آنلاین

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز با اشاره به ضرورت اعتماد کاربران گفت: دولت وظیفه و تعهدی در قبال این صنعت و بالاتر از آن، در قبال مردمی که به این صنعت اقبال نشان داده‌اند دارد و باید سازوکاری فراهم کند که امکان نظارت بر این فضا وجود داشته باشد.

دهقان‌نیا افزود: یکی از مشکلاتی که در حوزه طلای آنلاین مشاهده می‌شود، مسئله اعتماد است. وقتی کاربر در شرایط خاص نسبت به دارایی خود نگران می‌شود، این نگرانی می‌تواند ناشی از نبود اطمینان کافی نسبت به سازوکار فعالیت پلتفرم باشد.

وی ادامه داد: اگر فردی از یک واحد صنفی حقیقی طلا خریداری کند، معمولاً طلا را در همان لحظه دریافت می‌کند، اما در فضای آنلاین سازوکار متفاوت است و همین موضوع ضرورت نظارت و اطمینان‌بخشی را افزایش می‌دهد.

رشد طلای آنلاین نتیجه تغییر سبک زندگی و نیاز کاربران است

دهقان‌نیا با دفاع از توسعه کسب‌وکار‌های آنلاین طلا گفت: ما در هزاره سوم زندگی می‌کنیم و نمی‌توانیم از فناوری فرار کنیم. باید همراه با فناوری حرکت کنیم.

وی افزود: اقبال کارکنان و مردم به طلای آنلاین تا حد زیادی ناشی از مشغله و گرفتاری‌های روزمره است. ممکن است فرد نتواند در هر ساعت از روز برای خرید، فروش یا تبدیل طلا به واحد صنفی مراجعه کند، اما در یک پلتفرم آنلاین می‌تواند این کار را در زمان دلخواه خود انجام دهد.

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز تأکید کرد: رشد این فضا نشان می‌دهد پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین طلا به یک نیاز واقعی در جامعه پاسخ داده‌اند و باید سازوکار نظارت نیز متناسب با این رشد توسعه پیدا کند.

حاشیه‌سازی به کسب‌وکار‌های آنلاین طلا آسیب می‌زند

وی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از تمرکز بر حواشی حوزه طلای آنلاین گفت: اگر به دنبال رشد این صنعت هستیم، باید از حاشیه‌ها فاصله بگیریم.

دهقان‌نیا افزود: آسیب‌هایی که امروز به دلیل حاشیه‌سازی و فضاسازی به پلتفرم‌های خرید و فروش اینترنتی طلا وارد می‌شود، از نزدیک دیده‌ام و حتی یکی از سکو‌های خوب کشور به دلیل همین حاشیه‌ها با مشکلاتی مواجه شد که البته مشکلات آن برطرف شد.

وی تأکید کرد: ممکن است برخی حواشی برای مخاطب جذاب باشد، اما حذف آنها باعث می‌شود اصل کار و بطن موضوع مورد توجه قرار گیرد و نتیجه آن در نهایت به توسعه صنعت و تأمین منافع کاربران منجر شود.

دستورالعمل نظارت بر پلتفرم‌های طلا در دولت تصویب شد

دهقان‌نیا با اشاره به روند تدوین مقررات این حوزه اظهار کرد: بیش از ۲ تا ۳ سال است که برای سیاست‌گذاری طلای آنلاین تلاش می‌شود و جلسات تخصصی متعددی در دولت برگزار شده است.

وی افزود: پیش‌نویس‌های مختلفی در دستگاه‌های اجرایی تهیه شد و در نهایت موضوع به ریاست‌جمهوری و ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز رسید و دستورالعمل نظارت بر پلتفرم‌های خرید و فروش اینترنتی طلا تدوین و تصویب شد.

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز ادامه داد: من دبیر کارگروه موضوع ماده ۱۸ دستورالعمل نظارت بر پلتفرم‌های خرید و فروش اینترنتی طلا هستم و حتی امروز از جلسه این کارگروه که در حال برگزاری بود، برای حضور در این همایش خارج شدم.

نظارت بر طلای آنلاین با همکاری چندین دستگاه انجام می‌شود

دهقان‌نیا گفت: دستورالعمل مربوط به این حوزه با حضور و مشارکت ۱۲ دستگاه اجرایی، اطلاعاتی، امنیتی، انتظامی و قضایی دنبال شده است.

وی تأکید کرد: موضوع نظارت بر طلای آنلاین صرفاً به یک دستگاه محدود نیست و با توجه به اهمیت معاملات، دارایی کاربران و حساسیت این بازار، سازوکار نظارتی باید به گونه‌ای باشد که فاصله میان پلتفرم‌ها و کاربران کاهش پیدا کند و اعتماد عمومی افزایش یابد.

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز در پایان خاطرنشان کرد: اکنون با راه‌اندازی سامانه ناظر، امکان نظارت سیستمی بر خرید و فروش آنلاین طلا و نقره فراهم شده و سکو‌های این حوزه باید در مهلت تعیین‌شده به این سامانه متصل شوند.

طلای آنلاین بالاخره متولی مشخص پیدا کرد

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز با تشریح روند ساماندهی پلتفرم‌های طلای آنلاین گفت: این سکو‌ها در ابتدا متولی مشخصی نداشتند، اما اکنون با مصوبه هیئت وزیران و اتکا به قانون مبارزه با قاچاق، چارچوب نظارت و برخورد با متخلفان مشخص شده است.

دهقان‌نیا با اشاره به تاریخچه شکل‌گیری سکو‌های خرید و فروش برخط طلا و نقره گفت: زمانی که این سکو‌ها فعالیت خود را آغاز کردند، هیچ نهاد حاکمیتی یا غیرحاکمیتی در کشور مسئولیت و تعهد مشخصی نسبت به آنها قبول نمی‌کرد.

وی افزود: در فعالیت سنتی، یک واحد صنفی تحت نظارت نظام صنفی، اتحادیه، اتاق اصناف استان و اتاق اصناف ایران قرار دارد و هرکدام متناسب با وظایف و اختیارات خود بر واحد صنفی نظارت می‌کنند؛ اما وقتی تجارت از فضای حقیقی وارد فضای مجازی می‌شود و موضوع نیز فلزات گرانبهاست، این سؤال مطرح می‌شود که چه نهادی مسئول نظارت است.

طلای آنلاین نیازمند رگولاتور مشخص بود

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز ادامه داد: کاربری که وارد اینترنت می‌شود می‌تواند در کمتر از ۶۰ ثانیه به میزان مورد نیاز خود پول پرداخت و طلا خریداری کند؛ بنابراین باید مشخص باشد چه نهادی پاسخگوی این معامله است.

دهقان‌نیا با اشاره به تجربه پرونده‌های کلاهبرداری در کسب‌وکار‌های آنلاین گفت: برای برخورد با یک سکوی متخلف، ابتدا باید ابزار‌های توسعه و فعالیت قانونی در اختیار آن قرار گیرد، از آن حمایت شود و یک سازوکار مشخص رگولاتوری برایش تعریف شود و پس از آن، اگر از این سازوکار تخلف کرد، باید به صورت جدی با آن برخورد شود.

وی تأکید کرد: وقتی سکو‌های خرید و فروش برخط طلا و نقره ظهور کردند، چنین چارچوب مشخصی وجود نداشت.

ستاد مبارزه با قاچاق متولی نظارت بر سکو‌های طلا شد

دهقان‌نیا با اشاره به ورود ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز به این حوزه اظهار کرد: در ابتدا و بر اساس ضوابط اختصاصی تبصره ۴ ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، به مرکز توسعه تجارت الکترونیکی مراجعه کردیم و پیشنهاد دادیم تا زمانی که مصوبه و قانون مشخصی وجود ندارد، حداقل کارگروهی برای نظارت بر این سکو‌ها تشکیل شود.

وی افزود: ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز ذیل رئیس‌جمهور تعریف شده و ساختاری فراقوه‌ای دارد که در آن نمایندگانی از دستگاه قضایی، دادستان کل کشور، وزرا و رؤسای سازمان‌های مختلف حضور دارند و رئیس این ستاد رئیس‌جمهور یا نماینده ویژه دارای اختیارات مشخص است.

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز گفت: این موضوع را از این جهت توضیح می‌دهم که دستگاهی که امروز مسئولیت موضوع سکو‌های خرید و فروش آنلاین طلا را بر عهده گرفته، این مسئولیت را بر اساس مصوبه هیئت وزیران و در چارچوب قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و ماده ۱۸ آن بر عهده دارد.

وی تأکید کرد: بنابراین هم قانون بالادستی وجود دارد و هم مقرره‌ای وجود دارد که یک نهاد مقرره‌گذار صالح آن را تصویب و ابلاغ کرده است.

امکان برخورد با دستگاه‌های متولی و سکو‌های متخلف

دهقان‌نیا تصریح کرد: بر اساس این چارچوب، اختیار نظارت و برخورد با دستگاه‌های اجرایی نیز وجود دارد. اگر وزارت صنعت، معدن و تجارت یا بانک مرکزی وظایف خود را در قبال سکو‌های خرید و فروش آنلاین طلا انجام ندهند، ستاد می‌تواند با آنها برخورد کند.

وی افزود: به همین ترتیب، اگر یک سکو نیز از رگولاتوری و برنامه‌ای که برای آن تعریف شده، از جمله الزامات سامانه ناظر، تخلف کند، امکان برخورد با آن وجود دارد.

خزانه‌های جدید برای تحویل طلای پلتفرم‌ها معرفی شد

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز یکی از الزامات تعیین‌شده برای سکو‌های آنلاین را تحویل طلای خریداری‌شده به خزانه‌های مورد تأیید عنوان کرد و گفت: یکی از الزامات سامانه ناظر، تحویل طلا و نقره به خزانه‌های تعریف‌شده است.

دهقان‌نیا با اشاره به مطالبه پلتفرم‌ها برای افزایش تعداد خزانه‌های قابل استفاده گفت: سکو‌ها این مطالبه را مطرح کرده بودند که چرا باید فقط طلایی را که از مردم خریداری یا برای آنها تأمین می‌کنند، به بانک کارگشایی تحویل دهند و چرا امکان استفاده از خزانه‌های دیگر وجود ندارد.

وی افزود: بر همین اساس، با بانک مرکزی برای معرفی خزانه‌های دیگر مذاکره و پیگیری کردیم و اکنون تعداد خزانه‌های مورد تأیید از یک خزانه به ۳ خزانه افزایش یافته است.

دهقان‌نیا گفت: امروز ابلاغیه ۲ خزانه دیگر، مربوط به بانک ملت و بانک سامان، به دست ما رسید و این ۲ خزانه در کنار بانک کارگشایی قرار گرفتند.

وی ادامه داد: هفته آینده بانک صادرات نیز به این مجموعه اضافه خواهد شد و بر اساس گزارشی که امروز در جلسه از سوی مسئولان بانک مرکزی ارائه شد، بانک رفاه و یک بانک دیگر نیز در حال ورود به این فرایند هستند.

خزانه پلتفرم نباید متعلق به بانک فروشنده باشد

دهقان‌نیا با اشاره به بحث ورود بانک‌ها به حوزه خرید و فروش آنلاین طلا اظهار کرد: اگر بانک‌ها یا شرکت‌های زیرمجموعه آنها وارد حوزه خرید و فروش آنلاین طلا شوند، نمی‌توانند خزانه متعلق به خودشان را به عنوان محل نگهداری طلای معامله‌شده خود معرفی کنند.

وی افزود: حتی در ضوابطی که تدوین، تصویب و ابلاغ شده، پیش‌بینی کرده‌ایم اگر بانکی وارد خرید و فروش آنلاین طلا شد، طلایی را که خرید و فروش می‌کند باید در خزانه دیگری تحویل دهد و نمی‌تواند خزانه خودش را محل نگهداری طلای معاملات خود قرار دهد.

مشاور معاون ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز در پایان تأکید کرد: هدف از این سازوکار، ایجاد یک چارچوب شفاف برای فعالیت پلتفرم‌ها، افزایش نظارت بر معاملات و صیانت از حقوق کاربران است تا سکو‌های طلای آنلاین بتوانند در یک محیط مشخص و قابل نظارت فعالیت کنند.