راهنمای جامع شناخت، علائم و پیشگیری از حساسیت فصلی در تابستان

چکیده : تب یونجه، ورم ملتحمه چشم، حساسیت‌های پوستی و واکنش‌های شدید به نیش حشرات، اصلی‌ترین انواع حساسیت فصلی در تابستان هستند.

 علت حساسیت فصلی در تابستان معمولاً واکنش بیش‌ازحد سیستم ایمنی به گرده گیاهان، هاگ قارچ‌ها یا زهر حشرات است که خود را با نشانه‌هایی مانند عطسه مکرر، خارش گلو و چشم، آبریزش بینی و التهابات پوستی نشان می‌دهد. برای پیشگیری از این موارد، بهترین کار دوری از محرک‌ها در روزهای بادی، استفاده از تهویه مطبوع و پوشیدن لباس‌های مناسب در طبیعت است. اما ما در اینجا هیچ دارو یا اسپری ضدحساسیتی برای درمان به شما معرفی نمی‌کنیم؛ چون واکنش‌های آلرژیک می‌توانند به‌سرعت پیشرفت کنند و به مشکلات تنفسی یا پوستی جدی (مانند آنافیلاکسی) تبدیل شوند؛ بنابراین در صورت مشاهده علائم حساسیت فصلی در تابستان، تنها کار درست و ایمن، مراجعه مستقیم به پزشک متخصص است.

انواع حساسیت فصلی در تابستان

در ادامه همه مشکلات آلرژی در تابستان را به‌همراه علائم‌شان بررسی می‌کنیم.

درگیری‌های تنفسی و چشمی در تابستان

وقتی صحبت از علائم حساسیت فصلی در تابستان می‌شود، مجاری تنفسی و چشم‌ها معمولاً درگیرترین موارد هستند. مثلاً تب یونجه یک بیماری عموما تابستانی است که مستقیماً سیستم تنفسی را هدف می‌گیرد. اگر بخواهیم علت حساسیت فصلی در تابستان را در این بخش ریشه‌یابی کنیم، باید به واکنش افراطی سیستم ایمنی به ذرات معلق در هوا اشاره کنیم. گرده علف‌هایی مانند علف برمودا و تیموتی در اوایل تا اواسط تابستان از مهم‌ترین محرک‌های این عارضه هستند. همچنین در وبسایت verywellhealth می‌خوانیم:

• Ragweed pollen season (which can trigger “hay fever”) hits later in the summer, with higher pollen levels in the mornings.
• فصل گرده افشانی گیاهان ابروسیا (که می‌تواند باعث تب یونجه شود) در اواخر تابستان آغاز می‌شود و سطح گرده در صبح‌ها بالاتر است.

تماس این ذرات میکروسکوپی با مخاط حساس بینی، گلو و چشم، باعث آزادسازی هیستامین و شروع یک واکنش زنجیره‌ای می‌شود.

همزمان با درگیری مجاری تنفسی، چشم‌ها نیز از این حملات در امان نمی‌مانند و در صورت تماس مستقیم با این گرده‌ها، عارضه‌ای به نام ورم ملتحمه آلرژیک شکل می‌گیرد. ترکیب تب یونجه و ورم ملتحمه، طیف وسیعی از نشانه‌های آزاردهنده را به وجود می‌آورد.

در لیست زیر، مهم‌ترین علائم حساسیت فصلی در تابستان که در نواحی تنفسی و چشمی بروز پیدا می‌کنند را بررسی کرده‌ایم:

• احساس خارش مداوم در سقف دهان، پشت گلو، داخل حفره‌های بینی و به‌ویژه خارش شدید چشم‌ها که علامت اصلی ورم ملتحمه است.
• آبریزش بینی با ترشحات شفاف و آبکی، به همراه اشک‌ریزش مداوم و ترشحات رشته‌ای از چشم‌ها.
• مسدود شدن مسیر تنفسی بینی و سینوس‌ها که گاهی به سردردهای سنگین پیشانی و حتی بروز سینوزیت ختم می‌شود.
• عطسه‌های رگباری، سرفه‌های خشک و در مواردی خس‌خس سینه که به خصوص برای افراد مبتلا به آسم می‌تواند به یک وضعیت اورژانسی تبدیل شود.
• قرمزی بارز سفیدی چشم و تورم محسوس پلک‌ها که ظاهر فرد را خسته و بیمار نشان می‌دهد.

تحمل این شرایط در روزهای طولانی تابستان بسیار دشوار است؛ اما به خاطر داشته باشید که استفاده خودسرانه از قطره‌های چشمی کورتون‌دار یا اسپری‌های ضداحتقان بینی بدون تجویز متخصص، می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری مثل افزایش فشار چشم یا آسیب به مخاط تنفسی را در پی داشته باشد. در مواجهه با این علائم، مشورت با پزشک برای دریافت داروهای متناسب با شدت آلرژی توصیه می‌شود.

سندروم آلرژی دهانی و واکنش به میوه‌های تابستانی

یکی از پدیده‌های آزاردهنده در فصول گرم، سندروم حساسیت دهانی (PFAS) است. سیستم ایمنی برخی افراد، پروتئین‌های موجود در میوه‌ها و سبزیجات خام تابستانی را با گرده گیاهان اشتباه می‌گیرد. به‌عنوان مثال، فردی که به گرده راگوید حساسیت دارد، ممکن است با خوردن خربزه یا موز دچار خارش دهان، سوزش گلو و تورم لب‌ها شود. این مورد یکی از اشکال پنهان حساسیت فصلی تابستان است که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود.

اگر در کلان‌شهرهایی با دسترسی فراوان به تنوع میوه‌های تابستانی زندگی می‌کنید و با مصرف این خوراکی‌ها دچار تورم شدید در ناحیه گلو و دهان شدید، ریسک نکنید. مثلاً ساکنین استان فارس در چنین مواقعی می‌توانند از طریق پلتفرم‌های نوبت دهی اینترنتی دکتر شیراز، در سریع‌ترین زمان ممکن با یک متخصص آلرژی ارتباط برقرار کنند تا خطر آنافیلاکسی برطرف شود.

واکنش‌های پوستی و گزش حشرات در طبیعت

فعالیت در فضای باز، کمپینگ و طبیعت‌گردی، احتمال مواجهه با حشرات گزنده و گیاهان حساسیت‌زا را افزایش می‌دهد. نیش زنبورهای عسل و قرمز می‌تواند واکنش‌های خطرناکی به‌همراه داشته باشد. همچنین، ترکیب گرما و تعریق، باعث تشدید کهیر و اگزمای تابستانی می‌شود. تماس با گیاهانی مانند پیچک سمی نیز درماتیت تماسی شدیدی ایجاد می‌کند که یکی از رایج‌ترین انواع حساسیت فصلی در تابستان محسوب می‌شود.

واکنش به نیش حشرات گاهی از یک تورم موضعی فراتر می‌رود و به افت فشار خون و تنگی نفس می‌انجامد. در این شرایط بحرانی، دسترسی فوری به یک سامانه نوبت دهی دکتر برای پیدا کردن نزدیک‌ترین مرکز درمانی یا پزشک کشیک، اقدامی فوق‌العاده حیاتی است.

• نکته: در مناطق گرمسیری که تعریق مداوم باعث تشدید اگزما و کهیر می‌شود، بررسی بالینی فرد توسط یک پزشک متخصص ضروری است. این موضوع در استان خوزستان که گرما و رطوبت فوق‌العاده بالایی در فصل تابستان دارد، بسیار پررنگ‌تر می‌شود. اگر در شهرستان بهبهان و حومه آن زندگی می‌کنید و دچار بثورات پوستی وسیع شده‌اید، مراجعه به یک پزشک متخصص داخلی بهبهان یا شهر محل سکونتتان، ایمن‌ترین مسیر برای کنترل ریشه‌ای التهابات است.

مقایسه محرک‌ها و علائم حساسیت فصلی در تابستان

برای اینکه درک بهتری از تفاوت میان محرک‌ها و نحوه بروز آن‌ها داشته باشید، نیاز است تا دسته‌بندی مشخصی از این عارضه‌ها را بشناسید. در جدول زیر، رایج‌ترین شکل‌های حساسیت فصلی تابستان را همراه با عوامل تحریک‌کننده و نشانه‌های بارزشان با یکدیگر مقایسه کرده‌ایم:

راهکارهای در امان ماندن از محرک‌های حساسیت فصلی تابستان چیست؟

خبر خوب این است که با مدیریت محیط اطراف و ایجاد تغییرات کوچک در سبک زندگی، می‌توان تا حد زیادی از حملات آلرژیک جلوگیری کرد. اگر می‌خواهید در روزهای گرم سال کمتر درگیر عطسه یا خارش‌های کلافه‌کننده حساسیت فصلی در تابستان شوید، رعایت دستورالعمل‌های پیشگیرانه زیر که توسط مراجع معتبر پزشکی توصیه شده‌اند، بسیار کمک‌کننده خواهد بود:

1. در روزهایی که وزش باد شدید است یا سطح گرده‌ها در بالاترین حد خود قرار دارد (معمولاً صبح‌های اواخر تابستان)، تا حد امکان در خانه بمانید.
2. به‌جای باز کردن پنجره‌ها، از کولر گازی و سیستم‌های تهویه مجهز به فیلتر هپا (HEPA) استفاده کنید تا ذرات معلق وارد محیط خانه نشوند.
3. پس از بازگشت از فضای باز، حتماً دوش بگیرید و لباس‌های خود را بشویید تا گرده‌های چسبیده به مو و لباس وارد رختخواب شما نشوند.
4. هنگام باغبانی از ماسک استفاده کنید. در طبیعت نیز برای جلوگیری از گزش حشرات، لباس‌های آستین‌بلند بپوشید و از مواد استاندارد دافع حشرات استفاده کنید.

سخن پایانی

لذت بردن از روزهای طولانی و آفتابی، طبیعت‌گردی و مصرف میوه‌های تازه، نباید با عطسه، خارش و التهابات کلافه‌کننده محدود شود. در این مطلب، مهم‌ترین انواع حساسیت فصلی در تابستان را زیر ذره‌بین بردیم و نشان دادیم که چگونه گرده گیاهان، نیش حشرات و حتی گرمای هوا می‌توانند سیستم ایمنی بدن را تحریک کنند. باز هم یادآوری می‌کنیم که آلرژی‌ها می‌توانند رفتاری کاملاً غیرقابل‌پیش‌بینی داشته باشند؛ بنابراین اگر با علائمی مثل تنگی نفس، تورم شدید گلو یا کهیرهای گسترده مواجه شدید، زمان را برای جستجوی درمان‌های خانگی یا مصرف داروهای بدون نسخه هدر ندهید و فوراً به پزشک مراجعه کنید تا علت حساسیت فصلی در تابستان برای شما دقیقا مشخص شود.