کشف آسیب‌پذیری سامانه‌ها نباید به ابزار باج‌خواهی تبدیل شود / هشدار جلالی درباره استفاده بی‌محابا از هوش مصنوعی و وابستگی به تجهیزات خارجی
باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - جلالی، رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور، با اشاره به ماهیت رقابتی المپیک سایبری اظهار کرد: همان‌طور که مسابقات قاره‌ای و جهانی برای ورزشکاران مقدمه‌ای برای حضور در المپیک و رقابت نخبگان در بالاترین سطح است، المپیک سایبری نیز باید بستری برای رقابت تخصصی و شناسایی استعداد‌های برتر در این عرصه باشد.
وی افزود: این رقابت باید در سه محور اساسی شامل دانش، خلاقیت و اخلاق و مسئولیت‌پذیری دنبال شود. در حوزه دانش، ضروری است از رویه‌های سنتی عبور کرده و به سمت شناخت فرایند‌ها و تکنیک‌های پیچیده حملات سایبری حرکت کنیم؛ چراکه بخش قابل توجهی از حملات امروز با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته و از سوی بازیگران صاحب فناوری انجام می‌شود.
رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور با اشاره به وابستگی زیرساخت‌های حیاتی به تجهیزات و فناوری‌های خارجی تصریح کرد: یکی از چالش‌های مهم امنیت سایبری، وابستگی گسترده شبکه‌ها و زیرساخت‌ها به تجهیزات کشور‌های صاحب فناوری است. باید این پرسش را جدی بگیریم که تا چه اندازه توان دفاع در برابر حملاتی را داریم که ممکن است از سوی همان تولیدکنندگان یا بازیگران فناوری علیه تجهیزات و زیرساخت‌های مورد استفاده ما انجام شود.
جلالی با اشاره به نقش فزاینده هوش مصنوعی در حوزه حملات و دفاع سایبری گفت: هوش مصنوعی توانمندی هر دو طرف میدان را افزایش داده است و در این زمینه فرصت چندانی برای برخورد‌های احساسی و تبلیغاتی نداریم. استفاده بی‌محابا از هوش مصنوعی در ابزار‌ها و محصولات، بدون ارزیابی دقیق پیامد‌ها و مخاطرات آن، می‌تواند آسیب‌هایی ایجاد کند که جبران آنها بسیار دشوار باشد؛ بنابراین لازم است نگاه منطقی، تخصصی و مسئولانه بر بهره‌گیری از این فناوری حاکم شود.
وی در ادامه، خلاقیت را دومین رکن اساسی المپیک سایبری دانست و خاطرنشان کرد: متأسفانه نظام آموزشی ما در بسیاری از موارد بر حفظ مطالب و تکرار محفوظات استوار بوده و کمتر به پرورش قدرت حل مسئله توجه کرده است؛ در حالی که یکی از کلیدواژه‌های اصلی امنیت سایبری، تربیت نیروی انسانی توانمند از سنین مدرسه و تقویت مهارت حل مسئله در دانش‌آموزان است.
رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور تأکید کرد: المپیک سایبری باید محل تبلور خلاقیت و ابتکار نخبگان باشد. برنده واقعی این رقابت کسی است که بتواند با نگاه نوآورانه، راهکار‌های خلاقانه‌تری برای حل مسائل و مقابله با تهدیدات ارائه کند.
جلالی با تأکید ویژه بر ضرورت رعایت اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت‌پذیری در رقابت‌های سایبری اظهار داشت: امنیت سایبری صرفاً به انجام تست نفوذ محدود نمی‌شود و شناسایی آسیب‌پذیری، تنها بخشی از مسئولیت متخصصان این حوزه است. انتظار می‌رود هر فردی که نقص یا آسیب‌پذیری را در یک محصول یا سامانه شناسایی می‌کند، در کنار اعلام آن، برای ارائه راهکار اصلاحی و کمک به مالک محصول یا صاحب فناوری نیز تلاش کند.
وی با اشاره به برخی نگرانی‌ها درباره احتمال سوءاستفاده از نتایج رقابت‌ها و تبدیل شناسایی آسیب‌پذیری‌ها به ابزاری برای باج‌خواهی از سازمان‌ها گفت: نباید اجازه دهیم فضای المپیک سایبری به بستری برای باج‌خواهی و سوءاستفاده تبدیل شود. هدف از این رویداد باید کمک به صاحبان سامانه‌ها و محصولات برای رفع نقاط ضعف، تربیت نیروی انسانی متخصص، شناسایی نخبگان و پرورش خلاقیت باشد، نه ایجاد تهدید و فشار علیه سازمان‌ها.
وی افزود: رقابت در این عرصه زمانی ارزشمند است که با اخلاق‌مداری، امانت‌داری و مسئولیت‌پذیری همراه باشد و متخصصان بدانند که کشف یک آسیب‌پذیری، آغاز یک مسئولیت حرفه‌ای برای کمک به رفع آن است.
رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دشواری‌های فعالیت بخش خصوصی و دانشگاهی در حوزه فناوری و امنیت سایبری گفت: بخش خصوصی و فعالان این حوزه در سال‌های اخیر شرایط دشواری را پشت سر گذاشته‌اند و با وجود مشکلات متعدد، با نجابت به فعالیت خود ادامه داده‌اند. باید این واقعیت را درک کنیم که قطع اینترنت و اختلال در دسترسی‌های ارتباطی، چه آسیب‌هایی به کسب‌وکار‌های فعال در این حوزه وارد می‌کند.
جلالی با تأکید بر ضرورت حمایت از تولید داخلی و کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی خاطرنشان کرد: حوادث و تهدیدات اخیر بار دیگر نشان داد که نمی‌توان در حوزه زیرساخت‌های حیاتی و فناوری‌های راهبردی به وابستگی خارجی تکیه کرد. باید با هم‌افزایی بخش دولتی، خصوصی، دانشگاه‌ها و متخصصان، مسیر تولید محصولات بومی و باکیفیت را تقویت کنیم و وابستگی به تجهیزات خارجی، به‌ویژه تجهیزات کشور‌های متخاصم، را به حداقل برسانیم.
وی در پایان با اشاره به نقش المپیک سایبری در تکمیل چرخه ارتقای امنیت محصولات داخلی گفت: شناسایی نقاط ضعف محصولات بومی از سوی متخصصان و نخبگان، فرصتی ارزشمند برای اصلاح و ارتقای کیفیت آنهاست. این چرخه باید به‌صورت مستمر ادامه یابد؛ محصول تولید شود، مورد ارزیابی تخصصی قرار گیرد، آسیب‌پذیری‌های آن شناسایی و اصلاح شود و در نهایت محصولی ایمن‌تر و قابل‌اعتمادتر به بازار عرضه شود.
جلالی تأکید کرد: تنها با همکاری و هم‌افزایی همه ظرفیت‌های کشور می‌توان وابستگی‌های راهبردی را کاهش داد، توان دفاع سایبری را ارتقا بخشید و با عبور از شرایط حساس و پیچیده پیش‌رو، به امنیت و اقتدار پایدار در فضای سایبری دست یافت.
