«کافه سلطان» نه مشتری دارد و نه قصه

«کافه سلطان» با قاب‌بندی‌های قابل قبول و فضاسازی کنترل‌شده آغاز می‌شود، اما خیلی زود در دام فقر قصه می‌افتد. فیلم با تأخیری محسوس وارد روایت می‌شود و هرچقدر به تصویر تکیه دارد، از داستان‌گویی فاصله می‌گیرد؛ نتیجه اثری است که مخاطب را بی‌پاسخ رها می‌کند.

خبرگزاری فارس ـ‌سینما: «کافه سلطان» فیلمی است که از قاب‌بندی‌های قابل‌قبولی برخوردار است، اما در روایت قصه با ضعف جدی مواجه می‌شود؛ ضعفی که حتی سنگینی آن نیز بر دوش نمادگرایی افتاده است. به نظر می‌رسد گروه سازنده تلاش کرده‌اند در کنار روایت جنگ، فضایی نمادین با سویه‌های سیاسی نیز خلق کنند؛ تلاشی که در نهایت زیر سایه ضعف فیلم‌نامه ناکام می‌ماند.

داستان درباره خانواده‌ای چهار نفره شامل پدر، مادر، پسر و عروس است که مالک یک کافه جاده‌ای در مسیر یک جاده قدیمی هستند. با رکود کسب‌وکار و نبود مشتری، سه نفر از اعضای خانواده تصمیم می‌گیرند برای رهایی از مشکلات مالی، ملک را بفروشند.

روایت فیلم هم‌زمان با جنگ تحمیلی ۱۲ روزه جریان دارد؛ با این حال، حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد تا فیلم به قصه اصلی خود برسد. این تأخیر در کنار ضعف فیلم‌نامه و داستان‌پردازی، از همان ابتدا مانع شکل‌گیری ارتباط مؤثر مخاطب با اثر می‌شود. «کافه سلطان» نه تعلیق لازم را ایجاد می‌کند و نه توانایی میخکوب کردن تماشاگر را دارد.

این فیلم هرچقدر از تجربه رزاق کریمی در قاب‌بندی و تصویر بهره می‌برد، به همان اندازه از فقر قصه رنج می‌کشد. سیر روایت به نقطه اوج مشخصی نمی‌رسد و مخاطب را نیز به نتیجه‌ای روشن هدایت نمی‌کند؛ در نهایت، تماشاگر با دست خالی سالن را ترک می‌کند.

البته فیلم تلاش می‌کند مناسبات انسانی را در بستر جنگ به تصویر بکشد و بدون تکیه مستقیم بر فضای نبرد، از همدلی و همراهی شکل‌گرفته میان آدم‌ها بگوید.

این رویکرد در ذات خود قابل‌قبول است، اما اجرای آن نیز از ضعف‌های اثر در امان نمانده است. سازندگان علاوه بر روایت روابط انسانی، کوشیده‌اند برخی مفاهیم را در قالب نشانه‌ها و نمادهای سیاسی مطرح کنند؛ تلاشی که به دلیل فقدان پشتوانه داستانی، چندان موفق از کار درنیامده است.

در واقع، رگه‌های نمادین و سیاسی فیلم نیز آن‌قدر در روایت کم‌جان و پراکنده‌اند که مجال چندانی برای تأمل درباره آن‌ها باقی نمی‌ماند. وقتی قصه از ابتدا نمی‌تواند مخاطب را با خود همراه کند، پرداختن به لایه‌های نمادین، بازی‌ها و دیگر جزئیات اثر نیز اهمیت درجه‌دومی پیدا می‌کند.

در کنار این موارد، می‌توان نشانه‌هایی از تأثیرپذیری «کافه سلطان» از فیلم «کافه ترانزیت» ساخته کامبوزیا پرتوی را نیز در آن مشاهده کرد؛ شباهت‌هایی که البته به خلق اثری با هویت روایی مستقل و منسجم منجر نشده است.

#کافه_سلطان