ایران؛ کانون باز تعریف امنیت منطقه
ایران؛ بازیگر نوظهور منطقه و پایان اتکای کشورهای خلیج فارس به امنیت وارداتی
نشست چهارجانبه تهران میان جمهوری اسلامی ایران، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را می‌توان نشانه‌ای از تغییر در محاسبات امنیتی و اقتصادی منطقه دانست؛ تغییری که بر اساس آن، کشورهای منطقه به این واقعیت پی می‌برند که امنیت و اقتصاد آنها به معادلات ایران گره خورده و هیچ نظم امنیتی پایداری بدون درنظرگرفتن جایگاه جمهوری اسلامی ایران امکان‌پذیر نیست.
کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس سال‌ها امنیت خود را به آمریکا و قدرت‌های فرامنطقه‌ای پیوند زده‌اند، اما تجربه جنگ رمضان نشان داد که حضور نظامی آمریکا و برخورداری از تجهیزات پیشرفته، لزوماً امنیت پایدار به ارمغان نمی‌آورد. از این منظر، این کشورها با این واقعیت مواجه شده‌اند که آمریکا حتی با وجود تجهیزات و نیروهای نظامی گسترده خود، نمی‌تواند امنیت خود و متحدانش را تضمین کند؛ چه برسد به آنکه بتواند سرزمین‌ها، زیرساخت‌های حیاتی و منافع اقتصادی شرکای منطقه‌ای خود را در شرایط جنگی مصون نگه دارد.
از سوی دیگر، اقتصاد کشورهای منطقه به مسیرهای صادرات و واردات، تنگه هرمز و تجارت دریایی وابسته است؛ حوزه‌هایی که بدون درنظرگرفتن نقش ژئوپلیتیکی ایران نمی‌توان برای آنها راهبردی طراحی کرد. موقعیت جغرافیایی، توان دفاعی و ظرفیت‌های اقتصادی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران، کشورمان را به بازیگری تعیین‌کننده تبدیل کرده است که حذف آن از معادلات منطقه‌ای، هزینه‌های امنیتی و اقتصادی سنگینی به دنبال خواهد داشت.
در همین چارچوب، توافق دفاعی مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان نیز نتوانسته معادلات یمن را مطابق خواست این کشورها تغییر دهد یا مانع تداوم مقاومت نیروهای یمنی و تلاش آنها برای آزادسازی سرزمین‌هایشان شود. استمرار این وضعیت و هزینه‌های ناشی از جنگ و فشارهای اقتصادی و امنیتی، ضرورت بازنگری در رویکردهای منطقه‌ای و گفتوگو با ایران را برجسته‌تر کرده است. از این منظر، نزدیکی به تهران می‌تواند تلاشی برای کاهش هزینه‌های تقابل و جلوگیری از گسترش بحران تلقی شود.
هم‌زمان، احتمال ماجراجویی نظامی مجدد آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نگرانی کشورهای منطقه را افزایش می‌دهد؛ زیرا گسترش جنگ می‌تواند دارایی‌ها، پایگاه‌ها و زیرساخت‌های آمریکا و شرکای منطقه‌ای آن را در معرض پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم درگیری قرار دهد. در چنین شرایطی، کشورهای عربی ناگزیرند هزینه‌ی میزبانی از نیروهای خارجی و شراکت در ترتیبات خصمانه علیه ایران را در محاسبات امنیتی خود لحاظ کنند.
از این رو اسرائیل نزدیکی کشورهای منطقه به ایران و پذیرش نقش مستقل تهران در معماری امنیتی آینده را برخلاف منافع راهبردی خود بداند و برای جلوگیری از شکل‌گیری چنین روندی تلاش کند؛ زیرا کاهش شکاف میان ایران و همسایگانش می‌تواند موازنه سیاسی و امنیتی منطقه را به نفع رژیم صهیونسیتی تغییر دهد.
جهان با واقعیتی تازه در معادلات منطقه‌ای روبه‌رو است: ظهور ایران به‌عنوان قدرتی که نمی‌توان نقش آن را در امنیت، اقتصاد، انرژی و آینده سیاسی خلیج فارس نادیده گرفت. نشست چهارجانبه تهران را می‌توان در چارچوب تلاش کشورهای منطقه برای مواجهه با این واقعیت و بازنگری در اتکای انحصاری به قدرت‌های خارجی تحلیل کرد؛ واقعیتی که بر اساس آن، امنیت پایدار منطقه بدون محاسبه جایگاه جمهوری اسلامی ایران و منافع راهبردی آن، با محدودیت‌های جدی روبه‌رو خواهد بود.
مرتضی امیری
#ایران #رهبر_شهید #ایران_قوی #جنگ #انتقام #مقاومت #تنگه_هرمز #مرگ_بر_آمریکا #مذاکره #ترامپ #آمریکا #اسرائیل
