فارس من| وقتی «لایک» به قیمت هتک حرمت تمام می‌شود
جمعی از کاربران با ثبت پویشی در سامانه «فارس من»، خواستار توقف هتاکی به مقدسات دینی در شبکه‌های اجتماعی شده‌اند، مطالبه‌ای که ضرورت اجرای دقیق قانون و احیای آرامش روانی جامعه را دو چندان می‌کند.
فارس من - رشد روزافزون ارتباطات برخط در کنار تمام دستاوردهای مثبت، گاه با برخی رفتارهای خارج از چارچوب‌های اخلاقی همراه می‌شود که روان عمومی جامعه را متأثر می‌سازد. از این رو، در روزها و ماه‌های اخیر، ثبت پویش‌های مردمی در سامانه «فارس من» بازتاب داشته است؛ یکی از این پویش‌ها با تأکید بر خدشه‌دار شدن امنیت روانی و اعتقادی کاربران در فضای مجازی، خواستار برخورد قانونی با موارد توهین به مقدسات و ایجاد بازدارندگی لازم شده است.
در این پویش آمده است: من شخصاً احساس می‌کنم امنیت روانی و اعتقادی‌ام در فضای مجازی به شدت خدشه‌دار شده است، چرا که در بسیاری از شبکه‌های اجتماعی، شاهد حجم گسترده‌ای از توهین‌ها به مقدسات هستیم؛ آن هم از سوی کاربرانی که در کشور فعالیت می‌کنند و اطلاعات قابل شناسایی دارند. در ادامه نیز از دستگاه‌های مسئول خواسته شده است ضمن بررسی دقیق این موارد، نسبت به اجرای قانون و جلوگیری از عادی‌شدن چنین رفتارهایی اقدام کنند.
در کنار این مطالبه، پویش دیگری نیز با موضوع برخورد قانونی با توهین‌کنندگان به مقدسات دینی در سامانه «فارس من» ثبت شده است. در این پویش، با استناد به قوانین موجود، بر ضرورت رسیدگی قضایی به موارد هتک حرمت مقدسات در فضای مجازی تأکید شده و از دستگاه‌های مسئول خواسته شده است در برابر موارد تکرارشونده و هدفمند، اقدامات قانونی و بازدارنده انجام دهند.
این مطالبات نشان‌دهنده دغدغه بخشی از شهروندان نسبت به نحوه مواجهه با توهین به مقدسات در فضای مجازی است. یکی از کاربران در بخش نظرات این پویش نوشته است: «فضای مجازی نباید حیاط خلوت افرادی شود که بدون هیچ مسئولیتی به باورهای قلبی میلیون‌ها انسان توهین می‌کنند؛ ما در این بستر زندگی روزمره داریم و فرزندانمان حضور دارند.» کاربری دیگر نیز تأکید کرده است: «انتظار مردم این است که میان آزادی نقد و هتک حرمت صریح باورهای دینی تفکیک روشنی وجود داشته باشد و قانون بی‌هیچ اغماضی ملاک عمل قرار گیرد.»
در فضای آزادی واقعی نیز اظهارنظر تا جایی آزاد است که به اعتقادات و شخصیت و ... افراد توهین و لطمه‌ای وارد نشود. دغدغه مردمی در این خصوص نشان می‌دهد که جامعه تا جای ممکن نسبت به چنین امری آگاهی دارد و باید به صورتی در فضای مجازی آزادی رواج یابد که باعث ارتقای سطح فکری وآگاهی جامعه شود نه اینکه اسباب توهین و هتاکی و همچنین برهم زدن روان اجتماعی و اختلال امنیت روانی جامعه در آن رخ دهد.
تحلیل رفتارشناختی این قبیل رخدادها بیانگر آن است که چند عامل محوری بسترساز هتاکی در شبکه‌های اجتماعی می‌شوند. نخستین عامل، احساس مصونیت و گمنامی کاذب در محیط‌های کاربری است؛ جایی که افراد گمان می‌کنند در پس حساب‌های کاربری از تبعات رفتارهای نابهنجار خود در امان خواهند بود.
عامل دوم، الگوریتم‌های جنجال‌آفرین پلتفرم‌هاست که با اصالت بخشیدن به جذب دنبال‌کننده به هر قیمتی، برخی کاربران را به سمت عبور از خطوط قرمز اخلاقی و باورهای اجتماعی سوق می‌دهد تا صرفا دیده شوند. از سویی دیگر، غفلت از سواد رسانه‌ای و نبود احساس مسئولیت مدنی سبب شده برخی افراد بدون آگاهی از مرزهای حقوقی، اقدام به رفتارهایی کنند که مصداق نقض حقوق دیگران است.
کارشناسان حقوقی و حوزه رسانه معتقدند صیانت از باورهای جامعه هم در فقه و هم در قوانین موضوعه جایگاهی بی‌بدیل دارد. بر اساس موازین مصرح، به ویژه ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی، هتک حرمت مقدسات جرم‌انگاری شده و قانون‌گذار برای آن مجازات بازدارنده حبس و حتی در موارد حادتر احکام قاطع‌تری پیش‌بینی کرده است؛ قاعده‌ای که به روشنی فضای مجازی را نیز در بر می‌گیرد و ماهیت بستر، رافع مسئولیت کیفری افراد نیست.
در همین راستا، حجت‌الاسلام نورعلی دیلم، کارشناس و پژوهشگر حوزه مذاهب اسلامی، با تاکید بر اینکه اهانت به ساحت مقدسات در بستر رسانه‌ها نباید بدون پاسخ روشن بماند، تصریح کرده است که چنین رفتارهایی نه تنها نقض صریح اخلاق است، بلکه با هدف آسیب زدن به همبستگی اجتماعی و ایجاد شکاف در میان آحاد جامعه صورت می‌گیرد و ورود جدی و مستمر دستگاه قضا برای متوقف ساختن این جریان‌ها یک ضرورت قطعی به شمار می‌رود.
همچنین مسئولان قضایی در پرونده‌های اخیر بر پیگیری بدون مسامحه این تخلفات صحه گذاشته‌اند؛ چنان که حسین مجیدی، دادستان عمومی و انقلاب ارومیه در پی تعقیب قضایی یکی از عناصر هتاک در فضای مجازی خاطرنشان کرد که جریحه‌دار کردن عواطف دینی و عمومی شهروندان به هیچ روی قابل پذیرش نبوده و ضابطان قضایی با تخلفات آشکار در بستر وب با قاطعیت برخورد می‌کنند.
حل ریشه‌ای این معضل و کاهش تنش‌های کلامی در زیست‌بوم دیجیتال، نیازمند اتخاذ الگویی جامع و چندوجهی است که بدون برخوردهای سلیقه‌ای و هیجانی، آرامش روانی جامعه را تضمین کند. در وهله اول، شفافیت در اعمال حاکمیت قانون و رسیدگی قاعده‌مند به تخلفات آشکار اهمیت دارد؛ زمانی که افکار عمومی و کاربران شاهد اجرای بی‌طرفانه، قانون‌مدار و مستمر ضوابط حقوقی باشند، بازدارندگی ساختاری تقویت شده و از شکل‌گیری توهم مصونیت مجازی جلوگیری می‌شود.
در گام بعدی، تمرکز بر جنبه‌های ایجابی، ترویج آموزش‌های سواد ارتباطی و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی در فضای تعاملی ضرورت می‌یابد؛ بسترسازی برای گفت‌وگوهای مستدل، تقویت تولیدات فرهنگی اقناعی و آگاهی‌بخشی درباره پیامدهای حقوقی رفتارهای آنلاین، فضایی برای حاشیه‌سازی‌های تنش‌آفرین باقی نمی‌گذارد.
همچنین بایستی در جامعه فرهنگ‌سازی اظهارنظر درست بدون هتاکی و همچنین با سواد رسانه ای لازم صورت گیرد. فرهنگ عمومی در این خصوص آنقدر با تمرین و تکرار ابراز عقیده درست بالا برود که کسی به خود اجازه ندهد که به اعتقادات و شخصیت و ... دیگران توهین کند.
در این چارچوب تحلیلی، مطالباتی از جنس پویش‌های مردمی در سامانه‌هایی نظیر فارس من نیز زمانی اثربخش خواهند بود که به‌جای برانگیختن قطب‌بندی‌های اجتماعی یا واکنش‌های آنی، در قالب بازوی پایش عمومی و پل ارتباطی شفاف با نهادهای مسئول عمل کنند تا ضمن انتقال ساختاریافته نگرانی‌های مردم، روند پیگیری‌های نهادی و پاسخ‌گویی ضابطان قانون در بستری عقلانی و مستند دنبال شود.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
پایان پیام/
#فارس_من
#مطالبات_مردمی
#هتک_حرمت_مقدسات
#امنیت_روانی_جامعه
#فضای_مجازی
#مقابله_با_هتاکی
#قانون_مداری
#صیانت_از_مقدسات
#سواد_رسانه‌ای
