گوناگون 13:58 - 05 فروردین 1402

سالک به مقصود نمی رسد مگر گام به گام ‌از خلق به سوی حق ‌سیر کند

خبرگزاری مهر-گروه دین و اندیشه:عارف عابد و زاهد سالک، سید بن طاووس در کتاب «اقبال الاعمال» از شیخ طوسی و ابن ابی قره از ایوب بن یقطین روایت می‌کند که ‌ ‌پیرامون دعای ‌سحر از امام رضا علیه السلام پرسش کرد؛ و حضرت رضا (ع) در ‌ ‌پاسخ وی فرمودند: «این دعای ابوجعفر محمد بن علی الباقر علیهما السلام در ‌ سحرهای ماه مبارک رمضان بوده است.» و حضرت رضا (ع) ویژگی‌های زیر را در ‌ ‌مورد دعای سحر از پدرشان از امام باقر (ع) نقل می‌فرمایند: ‌بزرگی درخواستهای این دعا در درگاه حق تعالی، سرعت اجابت برای دعاکننده، وجود اسم اعظم در این دعا، دعای سحر از مکنون علم حق تعالی است، سفارش به حفظ این دعا از دسترسی نااهلان. ‌

‌حضرت باقر (ع) در آخر کلام خویش این دعا را، دعای «مباهله» می‌خوانند. و دعای مباهله، از دعاهایی است که در اعمال روز بیست و چهارم ذی الحجة (روز ‌مباهله) خوانده می‌شود و مشابه دعای سحر با اضافاتی است که از ائمه معصومین (ع) نقل شده است. و در کتابهای دعا مثل «مصباح المتهجّد» شیخ ‌ ‌طوسی (ره) و «البلد الامین» و «مصباح» کفعمی و «اقبال الاعمال» نقل شده است. ‌حضرت امام خمینی در سن ۲۷ سالگی دعای سحر را شرح کرده اند.

در ادامه قسمت سوم شرح دعای سحر حضرت امام خمینی به نقل از ترجمه فارسی این کتاب تقدیم نگاه مخاطبان می‌شود:

من بهائک بأبهاه و کلّ بهائک بهی. اللهم انّی اسئلک ببهائک کلّه...

«من بهائک» [از نظر نحوی] به «ابهاه» تعلق دارد و «ابهاه» متعلق به «اسئلک» ‌ است؛ ‌ ‌یعنی‌ «أسئلک بأبهی من بهائک». و همچنین است سایر فقرات دعا.

‌بدان، سالکی که با قدم معرفت به سوی خداوند می‌رود به غایت مقصود نمی‌رسد و در احدیت جمع مستهلک نمی‌شود و رب مطلق خود را مشاهده نمی‌کند، مگر آن‌که گام به گام ‌ ‌و به تدریج در منازل و مراحل و مدارج و معارج [گوناگون] از خلق به سوی حق مقید ‌ ‌سیر کند و اندک اندک قیود را برطرف کرده از عالمی به عالم دیگر و از منزلی به منزل بعد ‌ ‌منتقل شود تا سرانجام به حق مطلق برسد؛ چنان‌که خداوند برای روشن ساختن طریقه و ‌ ‌مسیر شیخ الانبیاء و المرسلین [حضرت ابراهیم]، علیه و علیهم الصلوة والسلام، در کتاب ‌ ‌خود این گونه فرموده است: «‌فلمّا جنّ علیه اللیل رأی کوکبا قال هذا ربّی؛ پس چون شب ‌ ‌نمودار شد، ستاره‌ای درخشان دید و گفت: این پروردگار من است» … تا آن‌جا که فرمود: ‌ ‌ «‌وجّهت وجهی للذی فطر السموات والارض حنیفا وما أنا من المشرکین؛ من با ایمان خالص رو به سوی خدایی آوردم که آفریننده آسمان‌ها و زمین است و من هرگز با عقیده ‌ ‌جاهلانه مشرکان موافق نخواهم بود».‌

‌پس، آن حضرت با تجلی در صورت ستاره زهره، اندک اندک از تاریکی‌های عالم طبیعت به سوی طلوع ربوبیت نفس اوج گرفت و از آن نیز فراتر رفت و به افول و غروب ‌ ‌زهره قائل شد. پس از آن، از این منزل به منزلگاه قلب، که ماه قلب از افق وجودش طلوع ‌ ‌کرده بود، منتقل شد و به ربوبیت ماه معتقد گردید، ولی از این جایگاه نیز به [سوی] طلوع ‌ ‌خورشید روح حرکت کرد و غروب ماه قلب را دید و خداوندگاری را از آن نفی کرد. او در ‌ ‌سومین مرتبه، برای خورشید روح اثبات ربوبیت کرد، اما وقتی با درخشش نور حق و ‌ ‌طلوع خورشید حقیقی خورشید روح غروب کرد، ربوبیت را از او نفی کرد و به پدیدآورنده ‌ ‌آن‌ها روی آورد. پس، از [تعلق به] هر گونه اسم و رسم و تعین و علامتی رهایی یافت و ‌ ‌رحل اقامت بر درگاه رب مطلق افکند. ‌

‌آری، گذر از منازل حواس و خیالات و تعقلات و عبور از سرزمین فریب به سوی مقصد نهایی و رسیدن به نفی علمی و عینی صفات و رسوم و جهات ممکن نیست، مگر ‌ ‌پس از گذر تدریجی از مراحل میانی، از برزخ‌های زیرین و برین تا رسیدن به عالم آخرت ‌ ‌و سیر از آن به عالم اسماء و صفات؛ آن هم از آنچه احاطه کمتری دارد به آنچه احاطه ‌ بیشتری دارد تا وصول به الهیت مطلق و پس از آن به احدیت عین الجمع که در آن تمامی ‌ تجلیات خلقی و اسمائی و صفاتی مستهلک گشته و همه تعینات علمی و عینی فانی ‌ ‌گردیده است. ‌

‌مولوی در این ابیات به این حرکت تدریجی اشاره کرده می‌گوید:

از جَمادی مُردم و نامی شدم وز نَما مُردم به حیوان سر زدم

‌تا آن‌جا که:

پس عدم گردم عدم چون ارغنون گویدم کانّا الیه راجعون

‌منظور از جمادی همان ظلومیّتی است که طبق بعض احتمالات، خداوند در آیه شریفه بدان اشاره فرموده است: «‌إنّه کان ظلوما جهولا؛ به درستی که انسان بسیار ستمگر و ‌نادان است» ‌.‌ و مراد از عدم شدن همان مقام «أو ‌أدنی» است که بالاترین مقامات انسانی‌

است. [البته حق آن است که بگوییم] آن‌جا دیگر نه مقامی وجود دارد و نه صاحب مقامی. و این همان مقام هیمان است که بنابر بعضی احتمالات این کلام خداوند تعالی به آن اشاره ‌ ‌می‌کند: «‌ن. والقلم وما یسطرون؛ ‌سوگند به قلم و آنچه می‌نگارد».‌

‌آن گاه که سالک به حضرت الهیه رسید و با چشم بصیرت حضرت واحدیت را مشاهده کرد و پروردگار بر او به تجلیات اسمائی و صفاتی ظهور کرد و دانست که برخی صفات و ‌ ‌اسمًا، الهی محیط و پاره‌ای دیگر محاط‌اند و بعضی از بعض دیگر برترند، با زبانی که ‌ ‌مناسب نشئه اوست پروردگارش را با کلماتی که شایسته مقام حضرتش است با بهره‌گیری ‌ ‌از نیکوترین و زیباترین صفات و شریف‌ترین و کامل‌ترین آیات می‌خواند. آن وقت، دعا از ‌ ‌زبان حال سالک بر زبان قال و از باطن او بر گفتارش جاری می‌شود و می‌گوید: «اسئلک ‌ ‌من بهائک بأبهاه» الی آخر. ‌

البته، نوع درخواست در مقام الهیت با درخواست در مقام غیب مقید، و آن نیز با درخواست در مقام شهادت تفاوت دارد. خواسته‌ها نیز در هر یک از این مقامات بر حسب ‌ ‌نشئه سالک فرق می‌کند؛ چنان‌که در کلام امام باقر، علیهالسلام، خواهیم خواند: «‌اللهم إنّی أسئلک من مسائلک باحبّها الیک».‌


11847774
 
پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار گوناگون

گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» جو بایدن رئیس جمهور آمریکا به تازگی اعتراف کرده که اگر واشنگتن در بحبوحه اجرای عملیات وعده صادق ایران به کمک اسرائیل نیامده بود، این عملیات می توانست تبعات ویرانگری را برای صهیونیست ها به همراه داشته باشد.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» علم صالح، استادیار مطالعات ایران و خاورمیانه در واکنش تند به خباثت مجری بی بی سی که سعی داشت در دفاع از رژیم صهیونیستی، کشتار هولناک رفح را توجیه کند، گفت: 25هزار زن و کودک با ترکش و آتش سوزی اشتباهی کشته نشدند! هدف اسرائیل نسل کشی است.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» تکمیل وجه HONGQI E-QM5 در سامانه یکپارچه عرضه خودروهای وارداتی به صورت آنلاین آغاز شد.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری درحالی هشتم تیرماه برگزار می شود که این برپایی ناگهانی، همه نیروهای سیاسی را دچار نوعی بی برنامه گی و شتابزدگی کرده است.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» روزنامه اعتماد از اضافه شدن اسحاق جهانگیری و بهزاد نبوی به جمع تصمیم گیران اصلاح طلبان خبر داده است.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» فعال اصلاح طلب و عضو مرکزیت حزب اعتماد ملی می گوید: اصلاح طلبان از گزینه های «ماهی صفت» پرهیز کنند.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» عزتمندی شهید رئیسی و عزتی که او به مردم ایران داد ناشی از پایبندی جدی اش به آرمان ها و شعارهای انقلاب اسلامی بود.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» جنایت اخیر رژیم اشغالگر اسرائیل در رفح، آن هم درحالی که دادگاه لاهه دستور توقف جنگ در این منطقه را صادر کرده است، نقطه آشکارساز توحش نهادینه شده و سیستماتیک صهیونیست ها و حامیان غربی آن محسوب می شود.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» در دنیای پر تنوع و هیجان انگیز لوازم جانبی موبایل، ترانیو شاپ به عنوان یکی از پیشگامان واردات و پخش عمده لوازم جانبی موبایل در ایران، جایگاهی ویژه برای خود ایجاد کرده است.
گوناگون
«خبرگزاری تسنیم» در روزهای اخیر، شاهد طرح یک موضع گیری معنادار از سوی یکی از حاکمان کشورهای عربی در منطقه بودیم که در نوع خود یک پیروزی جدید را در عرصه سیاست خارجی ایران تداعی می کند.

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است