تأثیر درمان فشرده کلسترول بر محافظت از شریان‌های قلبی
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - آترواسکلروز (تصلب شرایین) زمانی رخ می‌دهد که کلسترول و چربی‌ها به تدریج در دیواره شریان‌های متوسط و بزرگ انباشته شده و رسوبات چسبنده‌ای به نام «پلاک» تشکیل می‌دهند.
با رشد این رسوبات، شریان‌ها تنگ می‌شوند و جریان خونِ سرشار از اکسیژن به بافت‌ها و اندام‌های حیاتی محدود می‌گردد؛ فرآیندی که به مرور زمان می‌تواند منجر به بیماری ایسکمیک قلبی یا سکته مغزی شود.
در یک کارآزمایی تصادفی اخیر با نام FLOWPROMOTE، پژوهشگران راهکاری را ارائه کردند که می‌تواند تا حدی موجب معکوس شدن این سخت‌شدگیِ شریان‌ها شود.
این مطالعه چه چیزی را بررسی کرد؟
هدف از این کارآزمایی، تعیین این موضوع بود که آیا کاهش شدید سطح کلسترولِ لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) — که اغلب به عنوان کلسترول «بد» شناخته می‌شود — می‌تواند منجر به کوچک‌تر شدنِ بیشترِ پلاک‌های موجود در شریان‌های کرونری (عروق تغذیه‌کننده قلب) شود یا خیر.
در این مطالعه ۱۰۴ بیمار از کشور دانمارک شرکت داشتند که به بیماری عروق کرونر و درد قفسه سینه پایدار (آنژین) مبتلا بودند و پیش از این از دارو‌های دسته «استاتین» — که برای کاهش کلسترول استفاده می‌شوند — مصرف نکرده بودند.
شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی به یکی از دو گروه درمانی تقسیم شدند و به مدت ۱۸ ماه تحت درمان قرار گرفتند:
گروه ۱: روزانه ۴۰ میلی‌گرم آتورواستاتین دریافت کردند.
گروه ۲: روزانه ۴۰ میلی‌گرم روزوواستاتین به همراه ۱۰ میلی‌گرم ازتیمایب دریافت کردند.
شرکت‌کنندگان در ابتدای مطالعه، و همچنین در ماه‌های نهم و هجدهم، تحت اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT اسکن) عروق کرونر قرار گرفتند تا تغییرات در اندازه و ترکیب پلاک‌ها پایش شود.
ماهیت دارو‌های استفاده‌شده چیست؟
این مطالعه بر دو نوع داروی کاهنده کلسترول متکی بود که از طریق مکانیسم‌های متفاوتی عمل می‌کنند:
آتورواستاتین و روزوواستاتین: این دارو‌ها متعلق به خانواده استاتین‌ها هستند. آنها تولید کلسترول در کبد را کاهش داده و توانایی کبد را برای حذف کلسترول مضر (LDL) از جریان خون افزایش می‌دهند.
ازتیمایب: این دارو به شیوه متفاوتی عمل می‌کند؛ بدین صورت که مانع جذب کلسترول در روده کوچک می‌شود. این امر میزان کلسترولی را که به کبد می‌رسد محدود کرده و به دفع کلسترول مضر از خون کمک می‌کند.
نتایج چه چیزی را نشان دادند؟
پس از ۱۸ ماه، پژوهشگران شاهد کاهش بیشتری در میزان کلسترول مضر در میان بیمارانی بودند که تحت درمان ترکیبی قرار گرفته بودند:
- با استفاده از ترکیب «روزواستاتین» (Rosuvastatin) و «ازتیمیب» (Ezetimibe)، سطح کلسترول مضر ۶۵ درصد کاهش یافت (از ۱۲۷.۴ به ۴۲.۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر).
- در صورت استفاده از «آتورواستاتین» (Atorvastatin) به تنهایی، این سطح ۳۸ درصد کاهش یافت.
این کاهش در حجم رسوبات (پلاک‌های) شریانی نیز مشهود بود. تصویربرداری‌های پزشکی موارد زیر را نشان دادند:
حجم کل پلاک‌ها: در درمان ترکیبی ۲۱.۱ درصد کاهش یافت، در حالی که این رقم برای استفاده از آتورواستاتین به تنهایی ۱۳.۶ درصد بود.
حجم پلاک‌های غیرکلسیفیه (غیرکلسیمی): در درمان ترکیبی ۲۸.۲ درصد کاهش یافت، در مقایسه با ۲۰ درصد در درمان تک‌دارویی. در گروه درمان ترکیبی، ۵۱ نفر از ۵۲ بیمار شاهد پسرفت (کوچک شدن) پلاک‌های غیرکلسیفیه بودند؛ در حالی که در گروه دیگر، این تعداد ۳۹ نفر از ۵۱ بیمار بود.
یافته‌های مربوط به پلاک‌های غیرکلسیفیه از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، زیرا این پلاک‌ها حاوی ترکیبات لیپیدی (چربی) هستند؛ برخی از انواع آنها بیشتر در معرض پارگی قرار دارند که این امر احتمال تشکیل لخته خون در شریان‌ها را افزایش می‌دهد.
نتایج این کارآزمایی که در نشریه «JAMA Cardiology» منتشر شده است، نشان می‌دهد که کاهش شدید کلسترول «بد» (LDL) ممکن است به کوچک شدن پلاک‌های شریانی موجود کمک کند، نه اینکه صرفاً روند انباشت آنها در آینده را کند سازد.
با این حال، این نتایج به معنای درمان قطعی بیماری تصلب شرایین (آترواسکلروز) یا از بین رفتن کامل تمام پلاک‌ها نیست. علاوه بر این، در این مطالعه بررسی نشده است که آیا پسرفت این رسوبات منجر به کاهش حملات قلبی، سکته‌های مغزی یا مرگ‌ومیر می‌شود یا خیر.
منبع: راشا تودی
