چرا رسوایی‌های جنسی در BBC تمامی ندارد؟
پرونده‌های متعدد آزار و جرائم جنسی مرتبط با چهره‌های رسانه‌ای بی‌بی‌سی، بار دیگر این پرسش اساسی را درباره دستگاه پروپاگاندای وزارت خارجه انگلیس مطرح کرده است: آیا آنچه در طول دهه‌های گذشته رخ داده، صرفاً مجموعه‌ای از تخلفات فردی بوده یا باید آن را در چارچوبی گسترده‌تر، یعنی مسئولیت نهادی، نظارت سازمانی و نحوه برخورد با گزارش‌های مربوط به آزار جنسی بررسی کرد؟
فهرستی که با عنوان «تالار شرمساری بی‌بی‌سی» (BBC Hall of Shame) منتشر شده، نام شماری از مجریان، برنامه‌سازان و چهره‌های مرتبط با این سازمان را در بر می‌گیرد؛ افرادی که برخی از آن‌ها به دلیل جرائم جنسی محکوم شده‌اند و درباره برخی دیگر نیز اتهامات یا پرونده‌هایی مطرح شده است.
از جیمی ساویل و صادق صبا تا راسل برند؛ آیا بی‌بی‌سی با یک بحران ساختاری روبه‌روست؟
یکی از تکان‌دهنده‌ترین پرونده‌های تاریخ رسانه بریتانیا به جیمی ساویل، مجری مشهور بی‌بی‌سی، مربوط می‌شود؛ چهره‌ای که سال‌ها از اعتبار رسانه‌ای و شهرت خود برای نزدیک شدن به کودکان و افراد آسیب‌پذیر استفاده کرد. پس از مرگ ساویل در سال ۲۰۱۱، ابعاد گسترده‌ای از جرائم جنسی او آشکار شد و تحقیقات بعدی نشان داد که این رفتارها در دوره فعالیت طولانی او در ارتباط با بی‌بی‌سی نیز رخ داده است.
گزارش مستقل «دیم جانت اسمیت» که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد، تصویری نگران‌کننده از فضای حاکم بر این سازمان ارائه کرد. بر اساس این گزارش، ۷۲ نفر در ارتباط با فعالیت‌های ساویل در بی‌بی‌سی مورد آزار جنسی قرار گرفته بودند.
موضوع فقط ارتکاب جرم از سوی یک مجری مشهور نبود؛ بلکه فرهنگ سازمانی، مناسبات قدرت و ضعف سازوکارهای گزارش‌دهی نیز در تداوم این وضعیت نقش داشتند.
یکی از یافته‌های مهم این تحقیق، وجود فضایی از ترس و ملاحظه‌کاری در میان کارکنان بی‌بی‌سی بود؛ فضایی که در آن برخی افراد از طرح نگرانی‌های خود درباره رفتار چهره‌های مشهور هراس داشتند. شهرت و جایگاه حرفه‌ای مجریان نیز گاهی آن‌ها را در موقعیتی قرار می‌داد که کمتر کسی حاضر بود رفتارشان را به چالش بکشد.
با این حال، این ماجرا البته به ساویل محدود نماند. پرونده استوارت هال، مجری باسابقه تلویزیون، نیز ابعاد دیگری از این بحران را آشکار کرد. هال در سال ۲۰۱۳ به جرائم متعدد تعرض جنسی علیه دختران اعتراف کرد و تحقیقات مستقل نشان داد که برخی کارکنان بی‌بی‌سی از رفتارهای نامناسب او اطلاع داشتند. در گزارش‌های مربوط به این پرونده نیز شهرت فرد و نگرانی از پیامدهای حرفه‌ای اعتراض، از عوامل بازدارنده برای گزارش تخلفات عنوان شد.
مسئله فقط گذشته نیست
فهرست منتشرشده با عنوان «تالار شرمساری بی‌بی‌سی» تلاش می‌کند مجموعه‌ای از پرونده‌های مرتبط با چهره‌های این سازمان را در کنار یکدیگر قرار دهد. در این فهرست، نام‌هایی مانند رولف هریس، هیو ادواردز، کریس دنینگ، دیو لی تراویس، جاناتان کینگ و چندین چهره دیگر دیده می‌شود.
اما اهمیت موضوع صرفاً در شمار نام‌ها نیست. این فهرست، در صورت بررسی دقیق و تفکیک وضعیت حقوقی هر پرونده، می‌تواند نقطه شروعی برای طرح پرسشی جدی‌تر باشد: آیا سازوکارهای نظارتی یک سازمان رسانه‌ای بزرگ توانسته‌اند در برابر سوءاستفاده احتمالی برخی چهره‌های بانفوذ از موقعیت حرفه‌ای خود به‌درستی عمل کنند؟
در این میان، پرونده‌های جدیدتر نیز بر حساسیت موضوع افزوده‌اند. محکومیت هیو ادواردز در سال ۲۰۲۴ در ارتباط با تصاویر غیراخلاقی کودکان، نمونه‌ای از پرونده‌هایی است که بار دیگر عملکرد و مسئولیت رسانه‌ای بی‌بی‌سی را در کانون توجه قرار داد.
از سوی دیگر، راسل برند نیز در تحولات قضایی اخیر با محکومیت کیفری در پرونده جرائم جنسی روبه‌رو شده است؛ موضوعی که بار دیگر بحث درباره مسئولیت صنعت سرگرمی و رسانه در برابر رفتار چهره‌های مشهور را مطرح کرده است.
پرسش اصلی؛ چه کسانی هنوز شناسایی نشده‌اند؟
با کنار هم قرار دادن این پرونده‌ها، پرسش مهم‌تری از مسئولیت فردی مجرمان مطرح می‌شود: آیا همه افرادی که از موقعیت رسانه‌ای خود برای سوءاستفاده از دیگران بهره برده‌اند، شناسایی شده‌اند؟ آیا ممکن است همچنان افرادی در ساختار رسانه‌ای و صنعت سرگرمی بریتانیا حضور داشته باشند که رفتارهای مجرمانه یا سوءاستفاده‌گرانه آن‌ها تاکنون افشا نشده باشد؟
این پرسش به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از قربانیان آزار جنسی، به دلیل ترس از بی‌اعتبار شدن، فشارهای شغلی، تهدید یا نادیده گرفته شدن شکایت‌هایشان، سال‌ها سکوت می‌کنند. هنگامی که فرد متهم از شهرت و نفوذ رسانه‌ای برخوردار باشد، این موانع می‌تواند جدی‌تر نیز شود.
در چنین شرایطی، مسئولیت سازمان‌های رسانه‌ای صرفاً به اخراج یا قطع همکاری با افراد محکوم محدود نمی‌شود. ایجاد سازوکارهای مستقل برای دریافت شکایت‌ها، حمایت از گزارشگران، بررسی سوابق و رفتار حرفه‌ای چهره‌های مشهور و شفاف‌سازی درباره نحوه رسیدگی به هشدارهای داخلی، بخشی از مسئولیت عمومی این نهادهاست.
سوالات مطرح‌شده با عنوان «تالار شرمساری بی‌بی‌سی» را نمی‌توان صرفاً یک اتهام رسانه‌ای یا تلاشی برای تخریب اعتبار این شبکه دانست. این پرسش، مطالبه‌ای درباره شفافیت و پاسخ‌گویی است: آیا تمام ابعاد پرونده‌های گذشته روشن شده است؟ آیا سازوکارهای نظارتی امروز واقعاً مانع تکرار چنین اتفاقاتی می‌شوند؟ و مهم‌تر از همه، آیا هنوز قربانیانی وجود دارند که به دلیل ترس از قدرت و نفوذ افراد مشهور، امکان بیان تجربه‌های خود را پیدا نکرده‌اند؟
چنانکه پونه قدوسی خبرنگار شبکه سلطنتی بی‌بی‌سی فارسی پس از انتشار خبر تجاوز صادق صبا مدیر بخش فارسی بی‌بی‌سی به او (در سال 1390) ناگزیر به سکوت شد.
#BBC
#بی‌بی‌سی
#رسوایی_اخلاقی
#جیمی_ساویل
#راسل_برند
#پونه_قدوسی
#صادق_صبا
