چرا خشم اقتصادی و آرزو‌های بربادرفته، جوانان اروپا را به خیابان کشاند؟
باشگاه خبرنگاران جوان - مایا گوردل، دانشجوی ۱۹ساله در بروکسل، پشت میز نشست و شعار‌هایی علیه زمامداران کشورش نوشت: «اگر ما بسوزیم، شما هم با ما می‌سوزید!» این شعار که برگرفته از فیلم «عطش مبارزه» در سال ۲۰۱۲ است و به رمزی برای بسیاری از جنبش‌های جوانان در سراسر جهان تبدیل شده، بازتاب‌دهنده خشم، سرخوردگی و اشتیاق برای تغییری است که اعتراضات به رهبری «نسل زد» را در سراسر اروپا پیش می‌برد.
فجا گرولوویچ، الکس فریزر و دیگران در گزارش دیروز چهارشنبه (۶ آبان) در رویترز نوشتند، از حومه‌های پاریس گرفته تا میدان‌های بلگراد، ده‌ها هزار نفر به خیابان‌ها آمده‌اند. خواسته‌ها متنوع، اما اغلب هم‌پوشان هستند: سرخوردگی از فرسودگی امکانات آموزشی، احساس فقدان فرصت‌های اقتصادی، هزینه‌های زندگی، فساد، مسکن و این احساس که کسی به آنها گوش نمی‌دهد. گاهی این اعتراضات به خشونت کشیده شده و پلیس از نارنجک‌های صوتی و ماشین‌های آب‌پاش استفاده کرده است.
زلزله «نسل زد» در قاره سبز
این اعتراضات تغییری واقعی نیز به همراه داشت. اعتراضات به رهبری دانشجویان پس از نزدیک به دو سال تظاهرات علیه فساد و اقتدارگرایی خزنده، با سرنگونی «الکساندر ووچیچ، رهبر دیرپای صربستان در یک انتخابات، به اوج خود رسید. کیارا، دانشجوی ۲۱ساله در میلانو (که دستخوش اعتراضات است)، معتقد است: «شرکت در جنبش‌های خودجوش مردم که از انفجار خشم متولد شده و اقدام دسته‌جمعی را ممکن ساخته، حیاتی است.» او گفت: «فکر می‌کنم بزرگ‌ترین آسیبی که این طبقه حاکم به نسل من زده، دزدیدن حتی توانایی تصور آینده و رویا پردازی است.» او گفت دانشجویان ایتالیایی با واقعیتِ مدارس بدون معلم کافی و ساختمان‌های در حال فروپاشی مواجه هستند.
اعتراضات به رهبری نسل زد (نسلی که تقریبا بین سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۲ متولد شده‌اند) باعث تنش‌های جهانی شده است؛ زیرا این نسل صدای خود را پیدا کرده است: از بنگلادش در سال ۲۰۲۴ و نپال در سال ۲۰۲۵ گرفته تا هند در سال جاری. اکنون اروپا به نقطه تمرکز این خیزش تبدیل شده است. بر اساس نظرسنجی اتحادیه اروپا که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، افزایش قیمت‌ها و هزینه‌های زندگی دغدغه ۴۰درصد از جوانان ۱۶ تا ۳۰ساله است. از میان ۹۲.۷میلیون نفری که در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ با خطر فقر یا انزوای اجتماعی مواجه بودند، بالاترین میزان خطر برای جوانان ۱۸ تا ۲۴ساله با ۲۶.۳درصد ثبت شده است، درحالی‌که کمترین میزان برای افراد ۶۵ساله یا بالاتر ۱۸.۸درصد بوده است.
جوانان همچنین از به دوش کشیدن بار مالی نسل قدیمی‌تر که تمایل دارند به تعداد بیشتری در انتخابات رای دهند، بیمناک هستند. بر اساس گزارش اندیشکده OFCE، افراد بالای ۶۰سال در فرانسه یک‌چهارم جمعیت را تشکیل می‌دهند، اما مالک ۶۰درصد از ثروت فرانسه هستند. حقوق بازنشستگی در فرانسه بزرگ‌ترین هزینه عمومی است و با مسن‌تر شدن جمعیت و مقاومت رأی‌دهندگان در برابر افزایش سن بازنشستگی یا کاهش مزایا، در مسیر رسیدن به ۱۴درصد از تولید ناخالص داخلی قرار دارد. بر اساس آمار «سازمان همکاری و توسعه اقتصادی» در سال ۲۰۲۵، این رقم همچنان کمتر از یونان یا ایتالیاست که بیشترین سهم از درآمد ملی را با حدود ۱۶درصد از تولید ناخالص داخلی صرف حقوق بازنشستگی عمومی می‌کنند. به گزارش این سازمان، این میزان بسیار بیشتر از استرالیا، شیلی، ایسلند، ایرلند یا کره‌جنوبی است که کمتر از ۴درصد از تولید ناخالص داخلی را صرف بازنشستگی عمومی کرده‌اند.
بلال نارجیسی، دانش‌آموز ۱۷ساله دبیرستانی در حومه شمالی پاریس، گفت اعتراضات نشان داد که «جوانان در اروپا متحد هستند». یک گزارش دولت فرانسه در ماه اکتبر نشان داد که هزینه‌های بازنشستگی بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ به میزان ۲.۵درصد از تولید ناخالص داخلی افزایش یافته، درحالی‌که بودجه آموزش ۰.۵درصد کاهش یافته است. جوانان در بلژیک، آلمان، آلبانی و صربستان هم برای تظاهرات در روز‌های آینده برنامه‌ریزی می‌کنند. همگی در اعتراض به هزینه‌های زندگی، نابرابری، جنگ و وضعیت مدارس، فساد، کمبود شغل و استاندارد‌های ضعیف آموزشی به خیابان‌ها آمده‌اند. جنبش دانشجویی صربستان کاری را انجام داد که معترضان در دیگر پایتخت‌های اروپایی تنها می‌توانند رؤیای آن را در سر داشته باشند. اما اکنون، بخش دشوار و عملی کشورداری آغاز می‌شود؛ کاری که نه دانشجویان و نه نامزد‌های آنها هیچ تجربه‌ای در آن ندارند.
منبع: روزنامه دنیای اقتصاد
