ماشین‌سازی تبریز در دوراهی واگذاری؛ تکرار گذشته یا احیای صنعت؟
پنج متقاضی برای خرید ماشین‌سازی تبریز صف کشیده‌اند، اما هنوز ابهام درباره اهلیت خریداران و سرنوشت خطوط تولید پابرجاست؛ درحالی‌که سازمان خصوصی‌سازی وعده واگذاری تعهدی و احیای کارخانه را می‌دهد، نمایندگان تبریز نسبت به تکرار تجربه‌های تلخ گذشته و غلبه نگاه زمین‌محور بر آینده این صنعت مادر هشدار می‌دهند.
خبرگزاری فارس-تبریز؛ ماشین‌سازی تبریز، یکی از نمادهای تاریخی صنعت ایران، بار دیگر در آستانه واگذاری قرار گرفته است؛ پنج متقاضی برای خرید این مجموعه اعلام آمادگی کرده‌اند، سازمان خصوصی‌سازی از واگذاری یکپارچه و تعهدی سخن می‌گوید و نمایندگان تبریز نسبت به تکرار تجربه‌های تلخ گذشته هشدار می‌دهند. پرسش اصلی اما همچنان پابرجاست، آیا خصوصی‌سازی این بار ناجی ماشین‌سازی خواهد بود یا زمین و دارایی‌های آن بار دیگر بر آینده تولید سایه می‌اندازند؟
ماشین‌سازی تبریز فقط مجموعه‌ای از سوله‌ها و تجهیزات نیست؛ دهه‌ها دانش فنی، تجربه مهندسی، نیروی متخصص و بخشی از توان صنعتی کشور در این مجموعه انباشته شده است، ازاین‌رو تعیین تکلیف آن نباید صرفاً به انتقال مالکیت محدود شود، بلکه باید با تضمین احیای تولید و حفظ ظرفیت‌های صنعتی همراه باشد.
۵ خریدار آمده‌اند؛ اما اهلیتشان روشن نیست
مهدی نوروزیان، عضو هیئت عامل و معاون سازمان خصوصی‌سازی، در کارگروه شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی آذربایجان‌شرقی اعلام کرد که پس از انتشار فراخوان، پنج متقاضی برای خرید ماشین‌سازی مراجعه کرده‌اند و ارزش‌گذاری شرکت نیز انجام شده است.
به گفته وی، واگذاری به‌صورت یکپارچه انجام خواهد شد و فروش جداگانه زمین و دارایی‌های شرکت در دستور کار نیست. خریدار نیز باید متعهد به اجرای برنامه احیا و اصلاح ساختار مجموعه باشد.
با این حال، صابر پرنیان، مدیرکل صمت آذربایجان شرقی، اعلام کرده است که از هویت و ماهیت متقاضیان اطلاع ندارد و پرونده در اختیار سازمان خصوصی‌سازی کشور است.
این وضعیت یک پرسش جدی ایجاد می‌کند: وقتی هنوز اطلاعات روشنی درباره سوابق صنعتی و توان مالی متقاضیان در دسترس نیست، چگونه می‌توان از انتخاب خریداری اطمینان یافت که هدفش احیای تولید است، نه بهره‌برداری از ارزش دارایی‌های شرکت؟
زمین‌های ائل‌گلی یا خطوط تولید؛ انگیزه اصلی واگذاری چیست؟
رضا صدیقی، نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس، با انتقاد از روند واگذاری‌های گذشته گفت: «هر کسی برای خرید ماشین‌سازی اقدام می‌کند، به خاطر زمین‌های ائل‌گلی است!»
این نماینده مجلس همچنین از تنظیم نامه‌ای با امضای بیش از ۱۰۰ نماینده و تحویل آن به رئیس‌جمهور برای تعیین تکلیف ماشین‌سازی خبر داد و اعلام کرد که برای بررسی این موضوع با وزرای اقتصاد و صمت جلسه‌ای در نظر گرفته شده است.
هرچند انگیزه زمین‌محور متقاضیان هنوز اثبات نشده، این نگرانی نشان می‌دهد که شفافیت در فرآیند واگذاری ضرورتی انکارناپذیر است. سازمان خصوصی‌سازی باید مشخص کند خریداران بر اساس چه معیارهایی ارزیابی می‌شوند و چه تضمینی وجود دارد که ارزش زمین بر ظرفیت تولیدی مجموعه غلبه نکند.
۳ فاز احیا؛ وعده‌ای که باید ضمانت اجرا داشته باشد
نوروزیان اعلام کرد برنامه احیای ماشین‌سازی در سه مرحله دنبال می‌شود: احیای اولیه ریخته‌گری، احیای کامل این بخش و در نهایت نوسازی مجموعه ماشین‌سازی.
وی همچنین با اشاره به فرسودگی بخشی از فناوری شرکت، تأکید کرد که واگذاری به‌صورت تعهدی انجام می‌شود و خریدار باید در مهلت تعیین‌شده، تعهدات خود را اجرا کند.
اما مسأله اصلی، صرف اعلام برنامه احیا نیست؛ بلکه جزئیات قرارداد و ضمانت اجرای آن است. میزان سرمایه‌گذاری، زمان‌بندی بازسازی، حفظ اشتغال، نوسازی فناوری و نحوه نظارت بر عملکرد خریدار باید به‌صورت شفاف مشخص شود. در غیر این صورت، تعهد به احیا ممکن است در حد یک وعده باقی بماند.
از اصلاح نیروی انسانی تا تزریق منابع؛ بحران همچنان پابرجاست
معاون سازمان خصوصی‌سازی از اختصاص حدود ۶۰ تا ۶۵ میلیارد تومان برای تعیین تکلیف بخشی از نیروهای شرکت خبر داد و گفت منابعی نیز از سازمان برنامه و بودجه دریافت و طی یکی دو هفته گذشته به مجموعه تزریق شده است.
به گفته وی، اصلاح ساختار مالی و افزایش سرمایه ماشین‌سازی نیز در صورت نیاز قابل بررسی است.
با این حال، ارزیابی دقیق وضعیت شرکت مستلزم شفاف‌سازی درباره بدهی‌ها، ظرفیت واقعی تولید، وضعیت نیروی انسانی و میزان سرمایه موردنیاز برای نوسازی است؛ اطلاعاتی که می‌تواند مبنای سنجش واقع‌بینانه بودن برنامه احیا قرار گیرد.
از دولت شهید رئیسی تا دولت پزشکیان؛ آزمون سیاسی یا صنعتی؟
در فضای سیاسی شکل‌گرفته پیرامون واگذاری ماشین‌سازی، مقایسه دوره شهید رئیسی و دولت مسعود پزشکیان نیز به یکی از محورهای انتقاد تبدیل شده است.
جعفری‌آذر با اشاره به بازگشت این مجموعه به صنعتگران و جوانان آذربایجان در دوره دولت سیزدهم، نسبت به واگذاری دوباره آن در شرایط فعلی هشدار داده است.
اما فارغ از انتساب‌های سیاسی و جغرافیایی، معیار اصلی قضاوت درباره هر دولت، نتیجه تصمیم آن برای آینده این صنعت است؛ آیا ماشین‌سازی با ظرفیت تولیدی بیشتر، فناوری به‌روزتر و اشتغال پایدارتر از فرآیند واگذاری خارج خواهد شد یا بار دیگر درگیر بلاتکلیفی و فرسایش خواهد ماند؟
انتظار از دولت و سازمان خصوصی‌سازی آن است که با انتشار جزئیات قابل اتکای فرآیند واگذاری، معیارهای انتخاب خریدار و تعهدات قراردادی، امکان ارزیابی عمومی این تصمیم را فراهم کنند.
آزمون نهایی خصوصی‌سازی؛ احیای صنعت یا انتقال دارایی؟
پرونده ماشین‌سازی تبریز اکنون در نقطه‌ای حساس قرار دارد. پنج متقاضی برای خرید اعلام آمادگی کرده‌اند، ارزش‌گذاری شرکت انجام شده و سازمان خصوصی‌سازی از واگذاری یکپارچه و تعهدی سخن می‌گوید؛ در مقابل، نمایندگان استان درباره انگیزه‌های احتمالی خریداران، تجربه‌های ناموفق گذشته و خطر غلبه نگاه زمین‌محور هشدار می‌دهند.
در چنین شرایطی، نه صرف اعلام تعداد متقاضیان نشانه موفقیت واگذاری است و نه وعده احیا به‌تنهایی می‌تواند نگرانی‌ها را برطرف کند. آنچه اهمیت دارد، شفافیت در انتخاب خریدار، احراز اهلیت صنعتی، تضمین سرمایه‌گذاری، صیانت از اشتغال و اجرای تعهدات در یک چارچوب قابل نظارت است.
ماشین‌سازی تبریز را نمی‌توان تنها با قیمت زمین و تجهیزات آن سنجید؛ ارزش واقعی این مجموعه در توان تولید، دانش فنی، نیروی متخصص و نقشی است که می‌تواند در زنجیره صنعت کشور ایفا کند.
اکنون پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا خصوصی‌سازی این بار راهی برای بازگشت ماشین‌سازی به روزهای تولید خواهد گشود یا این صنعت مادر، بار دیگر هزینه تصمیم‌هایی را خواهد پرداخت که آینده آن را در حاشیه ارزش دارایی‌هایش قرار می‌دهند؟
پاسخ این پرسش نه در شمار متقاضیان خرید، بلکه در هویت خریدار نهایی، مفاد قرارداد، ضمانت اجرای تعهدات و سرنوشت واقعی خطوط تولید ماشین‌سازی تبریز روشن خواهد شد.
ماشین‌سازی تبریز امروز بیش از هر زمان دیگری درگیر پرسشی اساسی است؛ چرا صنعتی با این پیشینه و ظرفیت، همچنان میان واگذاری، تغییر مدیریت و بلاتکلیفی گرفتار مانده است؟ تجربه بیش از دو دهه گذشته نشان می‌دهد که مشکل این صنعت مادر صرفاً مالکیت نیست، بلکه به اهلیت خریدار، ثبات مدیریتی، سرمایه‌گذاری واقعی و نوسازی خطوط تولید بازمی‌گردد؛ مسائلی که بدون حل آن‌ها، هر واگذاری می‌تواند فصل تازه‌ای از بحران را رقم بزند.
گروه ماشین‌سازی تبریز در سال ۱۳۴۶ و در چارچوب توافق ایران و چکسلواکی سابق شکل گرفت تا به‌عنوان مجموعه‌ای بنیادی، در تولید ماشین‌آلات و قطعات صنعتی نقش‌آفرینی کند. این شرکت در حوزه تولید انواع ماشین‌های تراش، فرز، مته، سنگ‌زنی و دستگاه‌های CNC فعالیت داشته و شرکت ریخته‌گری آن نیز با برخورداری از خطوط تولید، زیرساخت‌های صنعتی و تجربه فنی و مهندسی، از ظرفیت‌های مهم این حوزه در کشور به شمار می‌رود.
با وجود این ظرفیت‌ها، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: چرا صنعتی با چنین سابقه و توانمندی، به‌جای نوسازی و توسعه، همچنان در چرخه فرسایشی واگذاری‌ها گرفتار است؟
#ماشین‌سازی_تبریز #واگذاری_ماشین‌سازی #خصوصی‌سازی #احیای_صنعت #صنعت_آذربایجان #آذربایجان_شرقی #تبریز #سازمان_خصوصی‌سازی #اهلیت_خریدار #صیانت_از_تولید #صنایع_مادر #اشتغال_صنعتی #زمین‌های_ائل‌گلی #وزارت_صمت #مطالبه_گری_صنفی
