شرط سه‌گانه معاونت علمی برای تبدیل تسهیلات هوش مصنوعی به گرنت

باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - فاطمی‌زاده، رئیس ستاد توسعه کاربرد‌های هوش مصنوعی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، از برگزاری فراخوان‌های جدید این ستاد در حوزه‌های «پولی و بانکی» و «حمل‌ونقل» خبر داد و گفت: حمایت معاونت از طرح‌های منتخب در مرحله نخست به‌صورت تسهیلات خواهد بود، اما در صورت موفقیت پروژه، اتمام آن در زمان مقرر و معرفی بهره‌بردار، این حمایت به کمک بلاعوض یا گرنت تبدیل می‌شود.

وی با اشاره به روند اجرای فراخوان‌های ستاد توسعه کاربرد‌های هوش مصنوعی اظهار کرد: داوری‌های مرحله نخست برخی فراخوان‌ها با بخش عمده مخاطبان و مجریان انجام شده و فرایند بررسی طرح‌ها در حال پیگیری است.

رئیس ستاد توسعه کاربرد‌های هوش مصنوعی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، یکی از تفاوت‌های اصلی این فراخوان‌ها با سایر فراخوان‌های معاونت را الزام حضور «شریک مکمل» عنوان کرد و افزود: هر شرکت دانش‌بنیانی که با معاونت تفاهم یا قرارداد منعقد می‌کند، باید یک شریک مکمل در کنار خود داشته باشد. به‌عنوان مثال، اگر شرکت اصلی در حوزه آب تخصص دارد، شریک مکمل آن باید در حوزه هوش مصنوعی فعال باشد و برعکس؛ همچنین شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز باید از ظرفیت یک شریک مکمل در حوزه‌هایی مانند آب، انرژی یا امداد و نجات استفاده کنند.

فاطمی‌زاده با بیان اینکه این الگو در سایر فراخوان‌های ستاد نیز دنبال خواهد شد، درباره فراخوان‌های جاری گفت: در حال حاضر یک فراخوان دوگانه در حوزه‌های حمل‌ونقل و پولی و بانکی در دست اجرا داریم.

وی محور‌های اصلی فراخوان حوزه پولی و بانکی را «سامانه‌های هوش مصنوعی برای مدیریت ریسک، اعتبارسنجی و امتیازدهی تسهیلات خرد»، «ایجاد خدمات هوشمند وام‌دهی»، «سامانه‌های هوش مصنوعی تشخیص تقلب و مبارزه با پولشویی» و «تنوع‌بخشی به خدمات بانکی با استفاده از هوش مصنوعی» اعلام کرد و افزود: سایر موضوعات مرتبط نیز در این فراخوان مورد توجه قرار گرفته و برای هر یک از محور‌های اصلی، زیرمحور‌های متعددی با مشارکت بانک‌ها، مؤسسات پولی و بانکی، بانک مرکزی و ستاد‌های متناظر معاونت تدوین شده است.

به گفته وی، در فراخوان حوزه حمل‌ونقل نیز محور‌هایی همچون «عمران و ساختمان»، «حمل‌ونقل دریایی»، «حمل‌ونقل هوایی»، «حمل‌ونقل خودرویی»، «حمل‌ونقل ریلی» و «حمل‌ونقل ترکیبی یا هیبریدی» پیش‌بینی شده است.

فاطمی‌زاده درباره محور حمل‌ونقل ترکیبی توضیح داد: هدف این بخش، استفاده از هوش مصنوعی برای یافتن بهینه‌ترین ترکیب حمل‌ونقل از مبدأ تا مقصد با در نظر گرفتن زمان، هزینه و ریسک است؛ به‌گونه‌ای که برای انتقال یک بار بتوان از ترکیبی از حمل‌ونقل ریلی، دریایی و جاده‌ای استفاده کرد.

وی با تأکید بر رویکرد کاربردمحور ستاد توسعه کاربرد‌های هوش مصنوعی در حمایت از طرح‌ها اظهار کرد: شرکت‌های حاضر در فراخوان، پس از طی مراحل اعتبارسنجی حقوقی و داوری، در صورت انتخاب و انعقاد قرارداد، از تسهیلات معاونت بهره‌مند می‌شوند. این تسهیلات با تحقق سه شرط، به کمک بلاعوض تبدیل خواهد شد؛ نخست اینکه پروژه با موفقیت به پایان برسد، دوم اینکه در مدت تعیین‌شده که معمولاً حداکثر ۱۲ ماه در نظر گرفته می‌شود، به نتیجه برسد و سوم اینکه پروژه دارای بهره‌بردار باشد.

رئیس ستاد توسعه کاربرد‌های هوش مصنوعی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، بهره‌بردار داشتن را یکی از مهم‌ترین شروط این حمایت‌ها دانست و گفت: با توجه به مأموریت ستاد و تأکید بر توسعه فناوری و کاربرد آن، برای ما اهمیت دارد محصولاتی که توسعه می‌یابند، در دنیای واقعی و در سازمان‌ها، صنایع، شرکت‌ها، وزارتخانه‌ها و نهاد‌های مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

وی افزود: الزامی وجود ندارد که شرکت‌ها در زمان ارائه پروپوزال در سامانه مربوط به فراخوان‌ها، بهره‌بردار نهایی خود را مشخص کرده باشند و متقاضیان می‌توانند در طول دوره اجرای پروژه، که معمولاً یک سال در نظر گرفته می‌شود، بهره‌بردار را شناسایی و به ستاد معرفی کنند.

فاطمی‌زاده همچنین درباره سازوکار داوری طرح‌ها گفت: مرحله نخست از طریق غربالگری داخلی و بررسی کارشناسان ستاد انجام می‌شود و در مرحله بعد، جلسات داوری با حضور داوران علمی، صنعتی، نمایندگان بهره‌برداران احتمالی و ستاد‌های متناظر برگزار خواهد شد.

وی با اشاره به مشارکت ستاد‌های تخصصی در فرایند داوری افزود: به‌طور ویژه از ستاد حمل‌ونقل برای همکاری در تدوین سرفصل‌های فراخوان حمل‌ونقل تشکر می‌کنم. تلاش ما این است که در داوری، علاوه بر تیم علمی ستاد، از ظرفیت ستاد‌های متناظر و بهره‌برداران احتمالی نیز استفاده شود.

رئیس ستاد توسعه کاربرد‌های هوش مصنوعی ادامه داد: تمامی جلسات داوری ضبط می‌شود و به‌صورت تصادفی نیز مورد نظارت مستقیم قرار می‌گیرد تا در صورت نیاز به بازبینی یا تجدیدنظر، مستندات کامل جلسات در دسترس باشد.

به گفته وی، طرح‌های ارائه‌شده از دو منظر فنی و اقتصادی ارزیابی خواهند شد؛ به این معنا که علاوه بر جنبه‌های تخصصی و فنی، منطقی بودن طرح، امکان‌پذیری اجرا، ارقام پیشنهادی، توانمندی تیم و ترکیب شرکت‌های همکار نیز بررسی می‌شود.

فاطمی‌زاده ابراز امیدواری کرد با این سازوکار، داوری‌ها به‌صورت منصفانه انجام شود و نتایج پس از پایان فرایند بررسی، در سریع‌ترین زمان ممکن به متقاضیان و برگزیدگان اعلام شود.

وی در پایان از برنامه‌ریزی برای برگزاری فراخوان‌های جدید خبر داد و گفت: پس از نهایی شدن فرایند فراخوان‌های جاری و تعیین منتخبان و ورود آنها به مرحله عقد قرارداد و تفاهم‌نامه، ستاد برای فراخوان بعدی نیز اقدام خواهد کرد. احتمال دارد تا پایان سال یک فراخوان دو یا سه‌گانه دیگر برگزار شود، اما موضوعات نهایی هنوز قطعی نشده و به همین دلیل عناوین آن در این مرحله اعلام نمی‌شود.