مذاکره با ترامپ بدون تضمین منافع ایران نتیجه‌بخش نیست
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفی‌راد - اکبر معصومی، کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به تجربه مذاکرات ایران و آمریکا اظهار داشت: تکرار روند‌های گذشته در مذاکرات می‌تواند زمینه‌ساز حملات مجدد آمریکا و رژیم صهیونیستی به تهران شود؛ تجربه‌های پیشین نشان داده است که مذاکره با دونالد ترامپ، بدون توجه به مؤلفه‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران، ممکن است به تضعیف این مؤلفه‌ها منجر شود.
وی با اشاره به آن‌چه راهبرد «مرد دیوانه» در رفتار ترامپ خواند، گفت: رفتار رئیس‌جمهور آمریکا از سه ویژگی برخوردار است؛ نخست، تغییرپذیری و پیش‌بینی‌ناپذیری رفتار اوست که امکان ارزیابی دقیق رویکرد‌های آینده‌اش را دشوار می‌کند.
معصومی افزود: دومین ویژگی، بی‌اعتنایی ترامپ به قواعد و هنجار‌های بین‌المللی و عرف دیپلماتیک است؛ سومین ویژگی نیز اولویت دادن به منافعی است که می‌تواند منافع شخصی او را تأمین کند.
این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: با چنین رویکردی، نمی‌توان صرفاً با تکیه بر مذاکره و امضای توافق، به پایبندی آمریکا اعتماد کرد. تجربه مذاکرات متعدد در حدود چهار دهه گذشته، به‌ویژه در پرونده هسته‌ای، نشان داده است که اعتماد به رفتار آینده واشنگتن با دشواری‌های جدی روبه‌روست.
تنگه هرمز؛ مؤلفه‌ای اثرگذار در معادلات قدرت
معصومی در پاسخ به پرسشی درباره پیامد‌های تداوم جنگ و اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز برای بازار جهانی انرژی و اقتصاد بین‌المللی بیان کرد: به نظر می‌رسد آمریکا هنگام آغاز جنگ رمضان، تأثیر موقعیت راهبردی ایران بر امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی را به‌درستی محاسبه نکرده بود.
وی افزود: تحولات نظامی نشان داد که توانمندی‌های نظامی آمریکا و برخورداری از سلاح‌های پیشرفته، به‌تنهایی برای مدیریت شرایط در تنگه هرمز کافی نیست و موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های ایران می‌توانند بر معادلات اثر بگذارند.
این کارشناس مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: تجربه این جنگ می‌تواند برای قدرت‌های بزرگ درس‌آموز باشد. اگر آمریکا در آینده بار دیگر حمله نظامی به ایران را در دستور کار قرار دهد، باید در محاسبات خود نقش و ظرفیت‌های ایران در تنگه هرمز را جدی‌تر در نظر بگیرد.
معصومی با اشاره به پیامد‌های احتمالی گسترش درگیری‌ها در منطقه گفت: در صورت توقف کامل صادرات نفت از منطقه، بازار جهانی انرژی با بحران جدی مواجه خواهد شد و هزینه‌های اقتصادی کشور‌های مختلف افزایش می‌یابد. چنین وضعیتی می‌تواند از کنترل دولت‌ها خارج شود و پیامد‌های گسترده‌ای برای اقتصاد بین‌المللی داشته باشد.
وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر ظرفیت‌های خود در حوزه انرژی و موقعیت راهبردی تنگه هرمز، به بازیگری اثرگذار در معادلات جهانی انرژی تبدیل شده است. به اعتقاد من، شکست ایران از طریق فشار نظامی و با اتکا به برتری تسلیحاتی آمریکا امکان‌پذیر نیست؛ تا زمانی که ایران از ظرفیت‌های دفاعی و راهبردی خود برخوردار باشد، نمی‌توان این واقعیت را نادیده گرفت.
معصومی ادامه داد: آمریکا در نهایت ناچار خواهد بود نقش ایران را در معادلات منطقه‌ای و جهانی بپذیرد و برای حل اختلافات، مسیر دیپلماسی را در پیش بگیرد.
میانجیگری منطقه‌ای به اراده واقعی طرفین نیاز دارد
این کارشناس مسائل سیاسی درباره نقش کشور‌های میانجی در مذاکرات ایران و آمریکا اظهار داشت: دستیابی به توافق مستلزم آن است که منافع دو طرف در نظر گرفته شود و هر دو کشور برای حل اختلافات اراده واقعی داشته باشند.
وی افزود: آمریکا به دنبال توافقی در پرونده هسته‌ای است که از نگاه واشنگتن، امکان مداخله ایران در معادلات آینده را محدود کند؛ در حالی که جمهوری اسلامی ایران نیز باید در هرگونه توافق، حفظ منافع و امنیت ملی خود را در اولویت قرار دهد.
معصومی با اشاره به نقش میانجی‌هایی مانند پاکستان تصریح کرد: میانجیگری منطقه‌ای می‌تواند در روند مذاکرات مؤثر باشد، اما برای حل اختلافات میان ایران و آمریکا، به میانجیگری نیاز است که از جایگاه و ظرفیت سیاسی کافی برای پیشبرد گفت‌و‌گو‌ها برخوردار باشد.
بازدارندگی، شرط جلوگیری از تکرار جنگ
معصومی در پاسخ به پرسشی درباره سازوکار‌های پایان دادن به جنگ و جلوگیری از تکرار آن بیان کرد: در معادلات امنیتی بین‌المللی، برخورداری از پشتوانه قدرت و حمایت کشور‌هایی که با هژمونی آمریکا مخالف‌اند، می‌تواند اهمیت داشته باشد؛ با این حال، تضمین امنیت جمهوری اسلامی ایران بیش از هر چیز به تقویت ظرفیت‌های داخلی و بازدارندگی کشور وابسته است.
وی افزود: در شرایط کنونی، توان ایستادگی و مقاومت طرفین بر نتیجه معادلات اثرگذار است. هر اندازه ایران بتواند سطح بازدارندگی خود را افزایش دهد، امکان تحمیل جنگ یا اعمال فشار بدون پرداخت هزینه برای طرف مقابل کاهش خواهد یافت.
این کارشناس مسائل سیاسی تأکید کرد: جلوگیری از حملات مجدد و ایجاد ثبات پایدار، مستلزم آن است که طرف مقابل به این جمع‌بندی برسد که اقدام نظامی علیه ایران هزینه‌های جدی به همراه خواهد داشت. از این منظر، تقویت بازدارندگی می‌تواند زمینه پذیرش متقابل و حرکت به سمت راه‌حل‌های دیپلماتیک را فراهم کند.
