پیگیری وضعیت خلبانان ایرانی از طریق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ

باشگاه خبرنگاران جوان - عالیشوندی، معاون امور بین الملل هلال احمر در خصوص گزارش و روند مستندسازی جنایات جنگی دشمنان در ایران، گفت: نه‌تنها مأموریت مستندسازی جنایت‌های انجام شده در جنگ تحمیلی متوقف نشده، بلکه با جدیت و انسجام بیشتری ادامه دارد. از نگاه جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، دفاع از حقوق انسان‌هایی که در جریان مخاصمات مسلحانه آسیب دیده‌اند و مطالبه اجرای دقیق حقوق بین‌الملل بشردوستانه، اقدامی مقطعی یا محدود به دوره جنگ نیست؛ بلکه مسئولیتی مستمر و برخاسته از ماهیت و مأموریت بشردوستانه هلال‌احمر است.

وی افزود: بر همین اساس، مستندسازی، پیگیری حقوقی و مطالبه‌گری در سطوح ملی و بین‌المللی تا حصول نتیجه، روشن‌شدن مسئولیت‌ها و استیفای حقوق ملت ایران با قوت ادامه خواهد یافت. جمعیت هلال‌احمر در جریان جنگ، در کنار حضور میدانی و انجام وظایف امدادی و بشردوستانه، موضوع ثبت و مستندسازی موارد نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه را نیز به‌طور جدی در دستور کار قرار داد. این رویکرد پس از جنگ نیز متوقف نشد و مستندات و شواهد موجود به‌صورت منظم جمع‌آوری، دسته‌بندی و برای استفاده در پیگیری‌های حقوقی و بین‌المللی تدوین شد. 

عالیشوندی ادامه داد: هدف این بوده است که مطالبات جمهوری اسلامی ایران صرفاً در سطح موضع‌گیری باقی نماند، بلکه با اتکا به اسناد، شواهد و ظرفیت‌های شناخته‌شده حقوق بین‌الملل بشردوستانه دنبال شود.

وی افزود: در همین چارچوب، تاکنون ۳۵ نامه رسمی خطاب به نهاد‌ها و مراجع بین‌المللی درباره موارد نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه ارسال کرده‌ایم. همچنین اینجانب در جایگاه رئیس کمیته ملی حقوق بشردوستانه، ۱۲ بیانیه رسمی در تبیین ابعاد این نقض‌ها، ضرورت رعایت قواعد و اصول حقوق بشردوستانه و مسئولیت‌پذیری نهاد‌های ذی‌ربط صادر کرده‌ام. این اقدامات بخشی از یک روند منسجم حقوقی و دیپلماتیک است که هدف آن جلوگیری از فراموش‌شدن حقوق قربانیان و تبدیل مستندات موجود به مطالبه‌ای مستمر در مراجع ذی‌صلاح بین‌المللی است.

معاون امور بین الملل خاطرنشان کرد: در سطح بین‌المللی نیز پیگیری‌های هلال‌احمر صرفاً به ارسال نامه و صدور بیانیه محدود نمانده است. در سازمان ملل متحد، به‌صورت حضوری و با ارائه مستندات، تصاویر و ویدئو‌های موجود، ابعاد و مصادیق نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه را تشریح و تبیین کردم. تلاش ما این بوده است که جامعه بین‌المللی و نهاد‌های مسئول، مستقیماً در جریان مستندات و آثار انسانی این نقض‌ها قرار گیرند و مسئولیت خودف را در قبال آنها ایفا کنند. این پیگیری‌ها تا جایی ادامه یافت که دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) صراحتاً این نقض‌هایق حقوق بشردوستانه را محکوم کرد.

وی افزود: در این میان، نقش جمعیت هلال‌احمر تنها به مطالبه‌گری حقوقی محدود نبوده است. ماهیت اصلی فعالیت هلال‌احمر، حمایت از جان و کرامت انسان‌ها و کاهش آلام انسانی است و به همین دلیل، در کنار اقدامات حقوقی و بین‌المللی، پیگیری مسائل عملی و فوری بشردوستانه نیز با جدیت انجام شده است. هلال‌احمر در چنین شرایطی هم در میدان امدادرسانی و خدمت‌رسانی حضور دارد و هم از ظرفیت‌های بین‌المللی خود برای دفاع از دسترسی مردم به نیاز‌های اساسی، خدمات درمانی و حمایت‌های بشردوستانه استفاده می‌کند.

عالیشوندی تصریح کرد: نمونه روشن این رویکرد، پیگیری وضعیت محموله مواد اولیه دیالیز موجود در کشتی «توسکا» بود که توسط رژیم آمریکا توقیف شده بود. با پیگیری‌های صورت‌گرفته، این محموله آزاد شد. اهمیت این موضوع صرفاً در آزادسازی یک محموله خلاصه نمی‌شد؛ مسئله مستقیماً با نیاز‌های درمانی بیماران و دسترسی آنان به اقلام ضروری پزشکی ارتباط داشت. از همین رو، هلال‌احمر با نگاه کاملاً بشردوستانه موضوع را دنبال کرد تا محدودیت‌های ایجادشده، سلامت و درمان بیماران را با آسیب مواجه نکند. این نمونه نشان می‌دهد که استفاده از ظرفیت‌های حقوقی و بین‌المللی، در کنار فعالیت‌های امدادی، می‌تواند به نتایج عینی و ملموس برای مردم منجر شود.

وی افزود: در خصوص خلبانان ایرانی نیز پیگیری‌ها از طریق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ ادامه دارد. از ظرفیت و جایگاه این نهاد بین‌المللی برای پیگیری موضوع استفاده کرده‌ایم و این مطالبه همچنان با قوت، جدیت و بر مبنای اصول و سازوکار‌های حقوق بین‌الملل بشردوستانه دنبال خواهد شد. هر ظرفیتی که بتواند به روشن‌شدن وضعیت، حمایت از حقوق افراد و دستیابی به نتیجه کمک کند، در چارچوب وظایف و مأموریت‌های بشردوستانه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

این مقام مسئول در هلال احمر گفت: مرحله بعدی این پیگیری‌ها نیز در سطح بین‌المللی ادامه خواهد یافت. مجدداً در ژنو و در جریان جلسات رسمی مرتبط با صلیب سرخ و سازمان ملل متحد، موضوعات موردنظر را با جدیت مطرح و مطالبات خود را پیگیری خواهیم کرد. حضور در ژنو فرصتی دیگر برای ارائه مستندات، تبیین ابعاد حقوقی و بشردوستانه موضوع، گفت‌و‌گو با مسئولان و نهاد‌های بین‌المللی و تأکید بر ضرورت ایفای مسئولیت آنها خواهد بود. 

وی افزود: در این جلسات نیز تلاش خواهیم کرد صدای مطالبات بشردوستانه ملت ایران به‌صورت مستند، حقوقی و روشن مطرح شود و موضوع تا دستیابی به نتایج مشخص در دستور کار باقی بماند.

او یادآور شد: جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان نهادی بشردوستانه، وظیفه خود می‌داند که در کنار امدادرسانی، درمان، حمایت از آسیب‌دیدگان و کاهش آلام انسانی، از ظرفیت دیپلماسی بشردوستانه نیز برای صیانت از حقوق مردم استفاده کند. تجربه این دوره نشان داده است که فعالیت بشردوستانه تنها به حضور نیرو‌های امدادی در میدان محدود نمی‌شود؛ گاهی دفاع از حق دسترسی یک بیمار به دارو و درمان، پیگیری وضعیت افراد از طریق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، ارائه مستندات در سازمان ملل و مطالبه اجرای حقوق بین‌الملل بشردوستانه نیز بخشی از همان مأموریت انسانی است.

عالیشوندی توضیح داد: بنابراین، این پرونده برای ما بسته نشده و این مسیر پایان نیافته است. مستندسازی، مکاتبات رسمی، رایزنی‌های بین‌المللی، استفاده از ظرفیت کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، حضور و مطالبه‌گری در سازمان ملل متحد و پیگیری موضوع در نشست‌های رسمی ژنو، حلقه‌های یک مسیر واحد هستند. این مأموریت را تا دستیابی به نتیجه، روشن‌شدن مسئولیت‌ها و پیگیری حقوق تضییع‌شده، با اتکا به مستندات و سازوکار‌های حقوقی و بین‌المللی، قاطعانه و مستمر ادامه خواهیم داد.

منبع: هلال احمر