مستند «نازا» روایت‌های حامیان اسرائیل درباره جنگ غزه را به چالش می‌کشد
مستند «نازا» با تکیه بر شهادت ۲۴ سرباز و مقام اطلاعاتی اسرائیل، روایت‌های رسمی صهیونیست‌ها درباره کشته‌شدن غیرنظامیان در غزه را زیر سؤال می‌برد؛ مهدی حسن، روزنامه‌نگار، در یادداشتی در گاردین استدلال می‌کند که این شهادت‌ها ادعاهای مطرح‌شده درباره استفاده از سپر انسانی در غزه، کشته‌شدن کودکان و شمار نیروهای نظامی در میان قربانیان فلسطینی را به چالش می‌کشند.
خبرگزاری فارس- گروه سینما: حسن که به تازگی مستند «نازا» را تماشا کرده است، در این یادداشت عنوان کرده است که این فیلم به کارگردانی یووال آبراهام و راشل زر، فیلم‌سازان اسرائیلی برنده اسکار، از زمان تماشا ذهنش را به خود مشغول کرده است. عنوان فیلم از اصطلاحی نظامی در زبان عبری گرفته شده که به خسارات جانبی حملات اشاره دارد.
در این مستند، چندین سرباز و مأمور اطلاعاتی رژیم صهیونیستی در مصاحبه‌هایی تکان‌دهنده شرکت می‌کنند؛ بسیاری از آنها در تاریکی و روی پشت‌بام‌های تل‌آویو نشسته‌اند و صدایشان برای پنهان ماندن هویتشان به‌صورت دیجیتالی تغییر داده شده است.
در بخشی از فیلم، آبراهام پرسشی صریح از یکی از سربازان می‌پرسد: فکر می‌کنی این نسل‌کشی است؟ سرباز پاسخ می‌دهد: بله. کاملاً. او به آنچه کشتار «عمدی» غیرنظامیان فلسطینی، از جمله کودکان، توصیف می‌کند، اشاره می‌کند.
حسن جمله «باید چیزها را همان‌طور که واقعاً هستند توصیف کنیم» را عصاره اصلی این مستند می‌داند. به نوشته او، طی سه سال گذشته عملاً دو جنگ درباره غزه جریان داشته است: جنگ در میدان و جنگ بر سر اینکه آنچه را رخ می‌دهد چگونه توصیف کنیم.
چه میزان از شهادت‌های اسرائیلی‌ها درباره کشته‌شدن کودکان را باید نادیده گرفت؟ آیا اسرائیل اماکن غیرنظامی را هدف قرار داده یا حماس صرفاً از «سپر انسانی» استفاده کرده است؟ آیا کودکان فلسطینی آگاهانه کشته شده‌اند یا حتی طرح چنین ادعایی مصداق افترا و اتهام یهودستیزانه موسوم به «تهمت خون» (باوری که یهودیان را متهم به کشتار کودکان غیر یهودی برای استفاده تا از خون آنها در مراسم مذهبی می‌کند) است؟ آیا فلسطینی‌های گرسنه هنگام تلاش برای دریافت غذا هدف گلوله قرار گرفته‌اند؟ آیا شمار زیادی از شهدای فلسطینی غیرنظامی بوده‌اند؟ و آیا رفتار ارتش اسرائیل در غزه مقایسه با هولوکاست را به ذهن متبادر می‌کند یا چنین مقایسه‌ای به‌خودی‌خود نشانه یهودستیزی است؟
به باور حسن، اهمیت «نازا» در این است که اسرائیلی‌هایی که خود در ساختار نظارت، اطلاعات و کشتار در جنگ غزه مشارکت داشته‌اند، درباره این پرسش‌ها سخن می‌گویند؛ شهادت‌هایی که به نوشته او، روایت‌های مدافعان اسرائیل را به‌شدت زیر سؤال می‌برد.
حسن می‌گوید طی سال‌های گذشته بارها با سرسخت‌ترین مدافعان اسرائیل در مناظره‌های عمومی بحث کرده است. او آرزو می‌کند همه آنها ۸۰ دقیقه کامل این مستند را تماشا کنند؛ نه به این دلیل که فیلم استدلال دیگری از زبان او ارائه می‌دهد، بلکه چون شهادت‌هایی را در بر دارد که از زبان افرادی بیان می‌شوند که مدافعان اسرائیل تصور می‌کنند در جبهه آنها قرار دارند.
ادعای «سپر انسانی»
اسرائیل و حامیانش بارها ادعا کرده‌اند که این رژیم در غزه با راهبرد «سپر انسانی حماس» روبه‌روست؛ راهبردی که بنا بر ادعای آنها، در آن نیروهای حماس عمداً در مناطق غیرنظامی مستقر می‌شوند.
اما در مستند «نازا»، منابع نظامی و اطلاعاتی اسرائیل این دفاع را زیر سؤال می‌برند. یکی از مصاحبه‌شوندگان توضیح می‌دهد که چگونه از هوش مصنوعی برای شناسایی فرماندهان حماس و سپس بمباران شبانه خانه‌های آنها، در حالی که اعضای خانواده‌شان نیز حضور دارند، استفاده می‌شود.
او می‌گوید: ادعای استفاده از سپر انسانی درباره خانه‌های شخصی پوچ است. اصلاً درست نیست. ما آنها [اعضای حماس] را در خانه‌هایشان بمباران می‌کنیم، چون این‌طوری پیدایشان می‌کنیم. آنها فقط برای خوابیدن به خانه برمی‌گردند. ما همان‌جا گیرشان می‌اندازیم.
به نوشته حسن، در چنین شرایطی غیرنظامیان نیستند که از هدف نظامی محافظت می‌کنند؛ بلکه ارتش اسرائیل هدف خود را تا محل حضور غیرنظامیان دنبال می‌کند.
کشتار کودکان
برخی مدعی شده‌اند که پوشش رسانه‌ای درباره کودکان فلسطینی شهید شده در غزه، مصداق «تهمت خون» است و کلیشه‌های تاریخی درباره یهودیانی که کودکان را می‌کشند، زنده می‌کند.
هاوارد جیکوبسن، رمان‌نویس سرشناس بریتانیایی، در مطلبی نوشته است: بپرسید اسرائیل چگونه می‌تواند کودکان بی‌گناه را با چنین دقت مرگ‌باری هدف قرار دهد؟ هیچ‌کس نمی‌تواند پاسخ دهد. بپرسید چرا باید بخواهد کودکان بی‌گناه را هدف قرار دهد؟ و باز هم هیچ‌کس نمی‌تواند پاسخ دهد.
حسن استدلال می‌کند که «نازا» این بحث را روشن می‌کند: اشاره به اینکه اسرائیل آگاهانه کودکانی را در غزه کشته است، به‌خودی‌خود مصداق یهودستیزی یا «تهمت خون» نیست.
یکی از منابع اطلاعاتی اسرائیلی در این مستند توضیح می‌دهد که چگونه می‌توان تلفن یک دختر ۱۲ ساله فلسطینی را هک کرد تا مشخص شود پدرش، که هدف اصلی عملیات بوده، چه زمانی به خانه بازمی‌گردد. در آن زمان، امکان بمباران خانه فراهم می‌شد.
آبراهام پرسش بدیهی را مطرح می‌کند: چه بر سر دختر ۱۲ ساله می‌آید؟ مصاحبه‌شونده پاسخ می‌دهد: تلفنش را هک می‌کنید و بعد او را می‌کشید.
آنچه این روایت را هولناک‌تر می‌کند، به نوشته حسن، تنها محتوای پاسخ نیست؛ بلکه لحن آرام، عادی و تقریباً اداری گوینده هنگام بیان آن است.
مصاحبه‌شونده دیگری از پسری می‌گوید که وارد منطقه‌ای تحت کنترل ارتش شده بود. سرباز می‌گوید: او هیچ کاری نکرده بود. بمبارانش کردند.
سپس یکی از تکان‌دهنده‌ترین جزئیات فیلم مطرح می‌شود: به گفته این سرباز، اجساد کشته‌شدگان در محل رها می‌شوند تا سگ‌ها آنها را بخورند.
حسن در ادامه می‌پرسد شاید پرسش اصلی دیگر این نباشد که چرا نیروهای اسرائیلی کودکان را می‌کشند؛ بلکه باید پرسید چه میزان از شهادت‌های اسرائیلی‌ها درباره کشتار کودکان قرار است نادیده گرفته شود.
شمارش کشته‌شدگان با عنوان «تروریست»
با وجود کشتار گسترده در غزه، برخی کارشناسان نظامی همچنان استدلال می‌کنند که نسبت تلفات غیرنظامیان به نیروهای نظامی در این جنگ، در مقایسه با جنگ‌های تاریخی، پایین بوده است. آنها همچنین ادعاهای اسرائیل مبنی بر کشته‌شدن بیش از ۲۴ هزار نیروی نظامی را بدون بررسی تکرار می‌کنند.
اما «نازا» پرسشی اساسی مطرح می‌کند: چه کسی «نیروی نظامی» محسوب می‌شود؟ سربازان و مقام‌های اطلاعاتی اسرائیل در این مستند از مناطقی در شمال غزه سخن می‌گویند که آنها را «مناطق نابودی» توصیف می‌کنند؛ مناطقی که در آنها غیرنظامیان فلسطینی، در صورت عبور از مرزهای نامرئی، ممکن بود کشته شوند.
یکی از مصاحبه‌شوندگان می‌گوید به نیروها گفته شده بود: هرکس وارد این منطقه شود، باید بمیرد.
او می‌گوید یگانش در چنین مناطقی ۱۴۰ فرد غیرمسلح را کشت، اما همه آنها در شمار نظامیان قرار گرفتند. به گفته او هرکسی را که تصمیم می‌گرفتید بکشید، «تروریست» محسوب می‌شد.
صف‌های دریافت غذا
در سال ۲۰۲۵، پس از انتشار گزارش‌هایی درباره تیراندازی به فلسطینی‌ها در اطراف مراکز توزیع غذا، حامیان اسرائیل مدعی شدند که حماس مسئول این کشتارها بوده است.
حسن می‌نویسد اگر این افراد مستند «نازا» را تماشا کنند، روایت سربازان و مقام‌های اطلاعاتی اسرائیل را خواهند شنید که با لحنی عادی توضیح می‌دهند تک‌تیراندازان ارتش چگونه فلسطینی‌های گرسنه و درمانده را هدف قرار می‌دادند؛ افرادی که برای رسیدن به محل توزیع غذا از صف خارج می‌شدند و به تعبیر یکی از مصاحبه‌شوندگان، مانند «مورچه‌ها» به سوی محل هجوم می‌بردند.
یکی از مصاحبه‌شوندگان برای آبراهام توضیح می‌دهد که چگونه «سه گروه جداگانه از سربازان، مردم را قتل‌عام می‌کردند»؛ در حالی که فلسطینی‌ها تلاش می‌کردند خود را به غذا برسانند. در روایت او، اشاره‌ای به حضور حماس یا نقش این گروه در این کشتارها وجود ندارد.
مقایسه با هولوکاست
حامیان اسرائیل مدت‌هاست با مقایسه این رژیم با آلمان نازی مخالفت می‌کنند. در ژوئن ۲۰۲۶، هاویو رتیگ گور، روزنامه‌نگار اسرائیلی، مقاله‌ای با عنوان «چرا جنگ غزه را نمی‌توان با هولوکاست مقایسه کرد» منتشر کرد. گور این مقایسه را «وارونه‌سازی‌ای چنان بی‌رحمانه که باورکردنش دشوار است» خواند و استدلال کرد که هدف آن، مشخصاً «تبدیل یهودیان به نازی‌ها» است.
اما در «نازا»، سربازی اسرائیلی برای آبراهام تعریف می‌کند که در دوران مدرسه به لهستان سفر کرده و از سنین پایین درباره نازی‌ها آموخته بود. او می‌گوید در کودکی همیشه از خود می‌پرسید نازی‌ها، با آن همه جنایت، چطور می‌توانستند به زندگی عادی خود ادامه دهند. اما پس از مشارکت در تخریب خانه‌ها در غزه، حالا همین پرسش را درباره خودش مطرح می‌کند.
او از تخریب خانه‌ها در غزه به دست خود و هم‌رزمانش سخن می‌گوید و توضیح می‌دهد که آنها پس از این اقدامات به تحصیل دانشگاهی خود بازمی‌گشتند.
او در جمله‌ای تکان‌دهنده می‌پرسد: من هنوز هم آن نازی‌ها را شرور می‌دانم، اما این درباره خودم چه معنایی دارد؟
حسن می‌نویسد واکنش حساسیت‌برانگیز به چنین مقایسه‌ای قابل درک است. آبراهام نیز در گفت‌وگویی با پادکست روزنامه هاآرتص تأکید کرده که به دنبال «مقایسه‌ای ساده‌انگارانه و مستقیم» نیست؛ بلکه معتقد است هولوکاست درس‌هایی جهان‌شمول درباره چگونگی مشارکت افراد در نظام‌های انسان‌زدایی دارد.
#نازا
#فلسطین
#غزه
#نسل‌کشی
به منظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار و مایکت» دانلود و نصب کنید.
اخبار رسانه را می‌توانید از طر‌یق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
