بقائی: گردشگری و میراث‌فرهنگی به مؤلفه قدرت نرم ایران تبدیل شده‌اند

باشگاه خبرنگاران جوان - دوره عالی «ایران در آیینه جهان؛ دیپلماسی میراث، فرهنگ و روایت تمدنی» با هدف تعمیق نگاه راهبردی به ظرفیت‌های میراث‌فرهنگی، فرهنگ و روایت تمدنی ایران در عرصه بین‌المللی، امروز سه‌شنبه ۲۴ شهریور با حضور جمعی از صاحب‌نظران حوزه‌های دیپلماسی، رسانه و همکاری‌های فرهنگی و همچنین مدیران، کارشناسان و نمایندگان ادارات استانی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در سالن فجر این وزارتخانه برگزار شد.

اسماعیل بقائی با اشاره به تغییر شرایط بین‌المللی و ضرورت بازتعریف مفهوم دیپلماسی فرهنگی اظهار کرد: تا یک سال و نیم قبل ممکن بود نگاه ما به دیپلماسی فرهنگی با نگاه امروز تفاوت داشته باشد، اما تحولات اخیر نشان داد که باید با رویکردی متفاوت و متناسب با شرایط جدید به این حوزه نگاه کنیم.

وی افزود: اگر در گذشته گردشگری عمدتا در چارچوب یک رفتار تجاری و اقتصادی تعریف می‌شد، امروز و به‌ویژه در شرایط جنگ و بحران، باید این پرسش را مطرح کنیم که گردشگری چگونه می‌تواند به عاملی برای الهام‌بخشی، تقویت مقاومت، افزایش تاب‌آوری و انتقال تصویر واقعی ایران تبدیل شود.

جنگ روایت‌ها علیه ایران

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به نقش جنگ روایت‌ها در منازعات معاصر گفت: کشور‌های متخاصم پیش از اقدام نظامی علیه یک کشور، معمولا مجموعه‌ای از زمینه‌سازی‌های سیاسی، رسانه‌ای و تبلیغاتی را دنبال می‌کنند و با استفاده از لفاظی و روایت‌سازی، تلاش دارند وجهه و تصویر آن کشور را تخریب کنند؛ در دو جنگ اخیر نیز شاهد شکل‌گیری چنین روایت‌هایی علیه ایران بودیم.

بقائی ادامه داد: امروز تردیدی وجود ندارد که جنگ میان ایران و آمریکا ابعاد تمدنی نیز پیدا کرده است و در چنین شرایطی باید نشان دهیم روایت‌هایی که دشمن درباره ایران ارائه می‌کند، فاقد اعتبار است. مهم‌ترین راه اثبات این واقعیت نیز گفت‌و‌گو، روایت‌گری و ارائه تصویری مستند از ایران است.

وی با اشاره به مواضع و اظهارات مقام‌های آمریکایی درباره ایران گفت: در جریان این تقابل، حتی درباره تمدن و میراث تاریخی ایران نیز اظهارنظر‌هایی مطرح شد و تهدید‌ها و ادعا‌هایی درباره هدف قرار دادن داشته‌های تمدنی ایران مطرح شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد مسئله طرف مقابل با هویت، تاریخ و تمدن ایران نیز مسئله پیدا کرده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: وقتی درباره تمدن ایران صحبت می‌کنیم، درباره بخشی از هویت و حافظه تاریخی یک ملت صحبت می‌کنیم. از این منظر، تهدید میراث تاریخی و تمدنی ایران را باید در چارچوب جنگ روایت‌ها و تلاش برای تضعیف هویت تاریخی کشور نیز تحلیل کرد.

میراث تاریخی، بخشی از قدرت نرم ایران

بقائی با تاکید بر اهمیت ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی کشور تصریح کرد: یکی از موضوعات مهم برای ما، استفاده هدفمند از ظرفیت‌های تمدنی و تاریخی ایران است و نباید اجازه دهیم در عرصه جنگ نرم و روایت‌سازی، بازنده باشیم.

وی گفت: ایران در جنگ روایت‌ها توانسته است دستاورد‌های مهمی به دست آورد و در جنگ روایت پیروز شدیم. ترکیبی از استفاده حداکثری از ظرفیت روایت تمدنی ایران، زمینه شکل‌گیری یک شبکه دیپلماسی عمومی را فراهم کرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به جایگاه روایت‌گری در منازعات امروز افزود: در هر جنگی، روایت، روایت‌گری و روایت‌گران از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و یکی از ارکان مهم روایت ایران، معرفی پیشینه تاریخی و تمدنی کشور است؛ چرا که تاریخ و تمدن ایران بخشی از واقعیت هویتی این سرزمین و یکی از مهم‌ترین ابزار‌های ما برای ارائه تصویر واقعی ایران به جهان است.

بقائی تاکید کرد: آثار تاریخی و تمدنی ایران اگر در گذشته فقط به‌عنوان جاذبه‌های گردشگری شناخته می‌شدند، امروز به مؤلفه قدرت برای کشور تبدیل شده‌اند و باید آنها را بخشی از قدرت نرم ایران دانست.

گنج ایران، مردم ایران هستند

سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه با اشاره به جایگاه مردم در قدرت ملی ایران اظهار کرد: گنج ایران، مردم ایران هستند. ما تصمیم گرفته‌ایم روی پای خودمان بایستیم و در بیرون از کشور متحدی نداریم؛ اما مردم، بهترین متحد برای یکدیگر هستند.

وی با تاکید بر ضرورت پیوند میان مردم، روایت تمدنی و دیپلماسی عمومی گفت: اگر بتوانیم ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی کشور را با مردم و روایت درست از ایران پیوند بزنیم، می‌توانیم تصویری واقعی‌تر و مؤثرتر از ایران را در افکار عمومی جهان شکل دهیم.

بقائی خاطرنشان کرد: صیانت و معرفی میراث تاریخی ایران باید در منظومه دیپلماسی عمومی و روایت تمدنی کشور جایگاه شایسته خود را پیدا کند؛ چرا که میراث ایران نه فقط متعلق به گذشته، بلکه بخشی از سرمایه راهبردی کشور برای ساختن تصویر ایران در جهان امروز است.

«میراث‌فرهنگی» یکی از مهم‌ترین میدان‌های قدرت نرم ایران در برابر دشمن است

محمدرضا نوروزپور معاون امور رسانه و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با تاکید بر ظرفیت بی‌بدیل میراث‌فرهنگی ایران در تقویت قدرت نرم کشور گفت: یکی از مهم‌ترین جا‌هایی که می‌توان در برابر دشمن سربلند کرد، وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است، چراکه سابقه تاریخی و تمدنی ایران، یکی از مؤثرترین ابزار‌های مقابله با تصویرسازی‌های مخدوش علیه ایران بزرگ است و آثار تاریخی ما باید روح بگیرند، جان بگیرند و با جهان سخن بگویند.

نوروزپور با اشاره به نقش میراث‌فرهنگی در بازنمایی هویت و تمدن ایران اظهار کرد: در طول یک سال و نیم گذشته شاهد هجمه دشمن به نقاط مختلف، از جمله سایت‌ها و بنا‌های تاریخی بودیم و در چنین شرایطی ایستادگی و پای‌کار بودن مدیران و کارکنان وزارت میراث‌فرهنگی در تهران و استان‌های مختلف قابل تقدیر است.

وی افزود: زمانی که دشمن در مسیر انسان‌ستیزی خود اعلام می‌کرد که تمدن را هدف قرار خواهد داد، مردم جهان در کنار تمدن و هویت تاریخی ایران قرار گرفتند و این تهدید موجب شد سابقه تمدنی ایران بیش از گذشته دیده و برجسته شود و اجازه ندهد اهداف دشمن محقق شود.

نوروزپور با اشاره به نقش تعیین‌کننده تصویر در منازعات معاصر تصریح کرد: یکی از اصلی‌ترین حربه‌ها و تکنیک‌های آمریکایی‌ها در جنگ‌های مختلف این بوده است که پیش از ورود به میدان نظامی، از میدان تصویر به یک ملت حمله می‌کنند؛ ابتدا تصویر آن کشور را مخدوش می‌کنند و سپس با معرفی آن ملت به‌عنوان تهدید، تلاش می‌کنند اقدامات خود را توجیه کنند.

معاون امور رسانه و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: در برابر چنین رویکردی، هرچه قدرت نرم یک کشور مستحکم‌تر باشد، آن کشور می‌تواند با قدرت و اثربخشی بیشتری در برابر دشمن ایستادگی کند. دشمن به‌دنبال ساختن تصویری زشت و نامطلوب از ایران است، اما ملت ایران نشان داده است که این سرزمین دارای سابقه‌ای عمیق و ریشه‌دار در تاریخ، فرهنگ و تمدن بشری است.

وی با بیان اینکه میراث‌فرهنگی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های بازنمایی این واقعیت تبدیل شود، گفت: با توجه به سابقه تاریخی و تمدنی ایران، یکی از مهم‌ترین جا‌هایی که می‌توان در برابر دشمن سربلند کرد، همین وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است. آثار تاریخی ما باید روح بگیرند، جان بگیرند و با دنیا حرف بزنند و بتوانیم از طریق این آثار، واقعیت ایران و چهره اهریمنی دشمن را به جهان نشان دهیم.

نوروزپور با تاکید بر فاصله میان جایگاه واقعی ایران در تاریخ و تمدن جهان و میزان شناخته‌شدن این ظرفیت‌ها خاطرنشان کرد: ما به اندازه جایگاهی که در حوزه تاریخی و تمدنی داریم، در جهان شناخته‌شده نیستیم و باید میان «اثر»، «روایت» و «رسانه» ارتباط مؤثری ایجاد کنیم.

وی با اشاره به اهمیت ثبت‌جهانی آثار ایران افزود: به‌عنوان نمونه، آخرین اثری که از ایران در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید، الموت است؛ اما همه می‌دانیم که با پرونده‌ای گسترده و دارای ابعاد و لایه‌های متعدد تاریخی، فرهنگی و تمدنی مواجه هستیم.

معاون امور رسانه و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تاکید کرد: باید از تهیه خبر درباره رویداد‌ها و موضوعاتی مانند ثبت جهانی الموت عبور کنیم و به سمت روایت‌سازی حرکت کنیم. زمانی که یک اثر تاریخی به‌درستی و با زبان مناسب معرفی شود، مسیر دسترسی و ارتباط مردم جهان با آن اثر نیز هموارتر خواهد شد.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی دولت