روایت آمریکا از نقض تفاهم‌نامه اسلام آباد چگونه در داخل بازتولید می‌شود؟
در حالی که کرباسچی هدف قرار گرفتن سه کشتی را به نوعی عامل نقض تفاهم اسلام آباد، دانسته اظهارات مقام‌های سیاسی و نظامی کشور نشان می‌دهد که، نقض تعهدات آمریکا و تلاش این کشور برای تغییر ترتیبات تنگه هرمز، عامل اصلی شکست تفاهم‌نامه اسلام‌آباد بوده است.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس: غلامحسین کرباسچی در حالی در برنامه «به وقت ایران»، مجددا هدف قرار گرفتن سه کشتی پس از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را عاملی برای از دست رفتن دست برتر ایران دانست، که پاسخ به این ادعا بارها از سوی مقامات کشورمان داده شده است و بارها تأکید کرده‌اند اقدامات آمریکا برای تغییر ترتیبات تنگه هرمز و عبور کشتی‌ها، پیش از عملیات نیروهای مسلح ایران آغاز شده بود.
برهمین اساس کارشناسان معتقدند تمرکز بر اقدام نیروهای مسلح ایران، بدون بررسی اقدامات پیشین آمریکا و روند نقض تعهدات، تصویری ناقص از ماجرا ارائه می‌دهد؛ روایتی که به گفته آنان می‌تواند مسئولیت طرف آمریکایی را کمرنگ کند و زمینه را برای مقصر جلوه دادن ایران فراهم سازد.
سنایی‌راد: اتهام نقض تفاهم به ایران، ظلم به نیروهای مسلح است
سردار سنایی‌راد، معاون دفتر عقیدتی‌سیاسی رهبر انقلاب در گفت وگو با فارس، در واکنش به چنین اظهاراتی تأکید کرد که بررسی ماجرا بدون توجه به اقدامات مقدماتی آمریکا، تصویری ناقص از حوادث ارائه می‌دهد.
وی با اشاره به تلاش آمریکا برای تغییر وضعیت حاکم بر تنگه هرمز گفت: آمریکایی‌ها به دنبال برهم زدن وضعیت حاکم بر تنگه بودند، چراکه با توجه به این موقعیت و وضعیت نمی‌توانستند سیاست فشار و فریب را پیش ببرند.
سنایی‌راد با اشاره به تلاش آمریکا برای عبور دادن چند کشتی با اسکورت سنگین، این اقدام را مرحله دوم نقض تفاهم‌نامه دانست و تصریح کرد: اینکه امروز ادعا می‌شود نیروهای مسلح ایران آغازکننده بودند، بدون توجه به مقدمات ماجرا، نوعی ظلم به نیروهای مسلح ایران است.
معاون دفتر عقیدتی‌سیاسی رهبر انقلاب همچنین با یادآوری آغاز جنگ تحمیلی گفت: نباید فراموش کنیم که اصل تجاوز به ایران از سوی آمریکا و با شلیک از میز مذاکره، در آغاز جنگ تحمیلی صورت گرفت.
عراقچی: این آمریکا بود که تفاهم‌نامه را نقض کرد
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز بارها آمریکا را مسئول نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد معرفی کرده است.
او در ۱۷ مرداد، با اشاره به بند پنجم تفاهم‌نامه و روند بازگشت تردد دریایی به شرایط عادی، تأکید کرد: این آمریکا بود که تفاهم‌نامه را نقض کرد.
عراقچی با اشاره به تلاش واشنگتن برای ایجاد مسیرهای جدید در تنگه هرمز و خدشه‌دار کردن مدیریت ایران بر این آبراه، می‌گوید که موارد نقض تفاهم‌نامه باید یک‌به‌یک پیگیری شود.
وزیر امور خارجه همچنین پنجم مهرماه در دیدار با وزیر خارجه ترکیه تصریح می‌کند: پیمان‌شکنی آمریکا باعث شد تفاهم اسلام‌آباد کمتر از ۳ هفته بعد از امضا نقض شود.
کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه، نیز در گفت‌وگو با ریانووستی تأکید کرده بود که آمریکا تفاهم‌نامه را نقض کرده و برای پایان تنش‌ها باید الزامات لازم را برآورده کند.
قشقاوی: آمریکا یک هفته پس از تفاهم، نقض آن را آغاز کرد
حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، پیش‌تر با تشریح روند تحولات پس از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد گفته بود: بلافاصله بعد از یک هفته نقض عهد این تفاهم‌نامه توسط آمریکا شروع شد.
به گفته قشقاوی، نشست مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، با اعضای شورای همکاری خلیج فارس و اقدامات دیپلماتیک، تبلیغاتی و اقتصادی واشنگتن، در راستای تغییر ترتیبات مورد توافق درباره تنگه هرمز صورت گرفت.
وی همچنین با اشاره به بند پنجم تفاهم‌نامه تاکید می‌کند که ایران برای بازگرداندن تردد کشتی‌ها به شرایط عادی در مهلت تعیین‌شده اقدام کرده بود، اما آمریکا با تهدید کشتی‌ها و تلاش برای تحمیل مسیر موردنظر خود، در پی تغییر ترتیبات حاکم بر تنگه هرمز برآمد.
آمریکا نیز به دنبال مقصر جلوه دادن ایران است
کارشناسان معتقدند که نسبت دادن مسئولیت فروپاشی تفاهم‌نامه به ایران، صرفاً یک اختلاف در فضای سیاسی داخلی نیست. آمریکا نیز در روایت خود تلاش دارد ایران را عامل نقض تفاهم نامه جلوه دهد.
بر همین اساس کارشناسان و بسیاری از چهره‌های سیاسی می‌گویند که در چنین شرایطی، هر روایتی که بدون بررسی اقدامات مقدماتی آمریکا، تنها بر حمله به کشتی‌ها تمرکز کند، می‌تواند به تقویت همان چارچوبی منجر شود که آمریکا برای معرفی ایران به‌عنوان طرف ناقض تفاهم‌نامه دنبال می‌کند.
سید محمد حسینی عضو هیئت علمی دانشگاه می گوید که اگر قرار است درباره سرنوشت تفاهم‌نامه اسلام‌آباد داوری شود، باید روشن شود که چه طرفی ابتدا برای تغییر ترتیبات مورد توافق اقدام کرد، چه تعهداتی اجرا نشد و عملیات نیروهای مسلح ایران در چه بستری رخ داد.
وی ادامه می‌دهد: مسئله این نیست که آثار هر اقدام نظامی بر روند مذاکرات نادیده گرفته شود؛ مسئله این است که نمی‌توان با برجسته کردن یک عملیات و حذف اقدامات پیشین آمریکا، مسئولیت نقض تفاهم‌نامه را به‌طور یک‌جانبه متوجه ایران کرد. چنین روایتی، بدون بررسی همه تعهدات و توالی رخدادها، به‌جای روشن کردن واقعیت، می‌تواند به تکرار روایت موردنظر آمریکا از مقصر بودن ایران در شکست تفاهم‌نامه منجر شود.
خلجی: متهم کردن ایران، سفیدشویی جنایات آمریکا است
سپهر خلجی، تحلیلگر مسائل سیاسی نیز معتقد است اظهارات برخی چهره‌های سیاسی درباره مسئولیت ایران در نقض تفاهم‌نامه، بدون توجه به اقدامات آمریکا، در مسیری قرار می‌گیرد که نتیجه آن تضعیف موضع ایران در برابر واشنگتن است.
وی با اشاره به مواضع مرعشی، ظریف، کرباسچی و افراد همفکر آنان گفت: اظهارات این جریان در مسیری مشترک قرار دارد که نتیجه آن سفیدشویی جنایات آمریکا و ارسال پیام تسلیم به این کشور است.
خلجی با بیان اینکه القای شکست ایران و ناتوانی کشور در ادامه مقاومت می‌تواند خطای محاسباتی ایجاد کند، تأکید کرد که حضور مردم در صحنه، حتی زیر بمباران، نشان‌دهنده اراده جامعه برای ایستادگی در برابر دشمن بوده است.
این تحلیلگر مسائل سیاسی همچنین با اشاره به ادعای نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد از سوی ایران، گفت این روایت بدون توجه به نقض مکرر تعهدات آمریکا، از جمله در موضوع لبنان، آزادسازی دارایی‌های ایران و مسیر عبور کشتی‌ها مطرح می‌شود.
خلجی با تأکید بر اینکه متهم کردن ایران، در حالی که اقدامات آمریکا نادیده گرفته می‌شود، به بازتولید روایت موردنظر واشنگتن کمک می‌کند، گفت تداوم چنین مواضعی فرصتی است تا مردم با دیدگاه این جریان درباره مقاومت، مذاکره و نحوه مواجهه با آمریکا بیشتر آشنا شوند.
کوثری: کرباسچی حرف‌های آمریکا را تکرار می‌کند
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نیز در گفت وگو با فارس با انتقاد از اظهارات کرباسچی درباره عملکرد نیروهای مسلح ایران در تنگه هرمز، گفت برخی افراد بدون ارائه سند، مطالبی را مطرح می‌کنند که با روایت طرف آمریکایی همخوانی دارد.
وی با اشاره به مواضع کرباسچی و ظریف اظهار کرد: «متأسفانه برخی از افراد خودی تلاش می‌کنند همان حرف آمریکایی‌ها را تکرار کنند» و به دلیل مخالفت با سپاه، به‌گونه‌ای موضوع را مطرح می‌کنند که گویی نیروهای مسلح ایران در هدف قرار دادن سه کشتی متخلف در تنگه هرمز مرتکب تخلف شده‌اند.
کوثری همچنین با انتقاد از مواضعی که به گفته او واقعیت‌های ماجرا را روشن نمی‌کند، تأکید کرد که نباید با نادیده گرفتن اقدامات طرف مقابل، زمینه برای تقویت روایت دشمن فراهم شود.
تقوی: برخی با اظهارات خود به دشمن کمک می‌کنند
مرتضی تقوی، استاد دانشگاه، نیز در گفت‌وگو با فارس با تأکید بر ضرورت بررسی روند تحولات تنگه هرمز پیش از اقدام نیروهای مسلح ایران، معتقد است نمی‌توان این عملیات را جدا از تحرکات قبلی آمریکا و تلاش این کشور برای تغییر وضعیت تنگه بررسی کرد.
وی با اشاره به عمل نکردن آمریکا به تعهدات خود گفت که تلاش کرد برخلاف آنچه در تفاهم شده بود، مسیر جدیدی برای تردد کشتی‌ها باز کند؛ اقدامی که در صورت تحقق، عملاً نیاز آمریکا به تفاهم‌نامه را از بین می‌برد.
این استاد دانشگاه با انتقاد از مواضعی که مسئولیت نقض تفاهم‌نامه را متوجه ایران می‌کند، تصریح کرد: آمریکا و غرب تلاش دارند ایران را مقصر نقض تفاهم‌نامه نشان دهند و متأسفانه برخی در کشور، خواسته یا ناخواسته، با اظهارات خود به دشمن کمک می‌کنند.
کارشناسان معتقدند که قضاوت درباره عملکرد ایران بدون بررسی اقدامات آمریکا، می‌تواند به تقویت روایت آمریکا منجر شود. از این منظر، مرز میان نقد عملکرد نیروهای مسلح و بازتولید روایت طرف مقابل، نادیده گرفتن زمینه‌های شکل‌گیری مناقشه و حذف اقدامات پیشین آمریکا از معادله است.
#تفاهم‌نامه_اسلام‌آباد
#نقض_عهد
#تنگه_هرمز
#عهدشکنی_آمریکا
