شاعری که معلم شعر انقلاب بود، اما نمی‌شناسیمش
علیرضا قزوه، نقش سیدکریم امیری فیروزکوهی را در تربیت شاعران نسل انقلاب و شکل‌گیری مسیر ادبی برخی شاعران دیگر بسیار مهم می‌داند.
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، در سالگرد درگذشت سیدکریم امیری فیروزکوهی، نام شاعری دوباره به میان می‌آید که با وجود جایگاهش در غزل و قصیده معاصر فارسی، آن‌چنان که باید در حافظه عمومی ماندگار نشده است.
علیرضا قزوه، شاعر، در گفت‌وگو با اشاره به جایگاه ادبی امیری فیروزکوهی، از تأثیر او بر شکل‌گیری مسیر شاعران نسل‌های بعد، نقش او در تربیت شاعران انقلاب و دلایل کم‌رنگ‌شدن نامش سخن گفته و بر ضرورت بازشناسی و معرفی میراث ادبی این شاعر تأکید کرده است.
قزوه با اشاره به تأثیر امیری فیروزکوهی بر شکل‌گیری شخصیت ادبی خود گفت: من ارادت ویژه‌ای به ایشان دارم؛ زیرا در شکل‌گیری شاعری من نقش داشتند. زمانی که حدود ۱۶ سال داشتم و هنوز در ابتدای راه شعر بودم، از طریق یکی از دوستان و نزدیکان ایشان، آقای زروانی، شعرهایم را برای امیری فیروزکوهی فرستادم.
وی افزود: امیری فیروزکوهی شعرهایم را خواند و بسیار تشویقم کرد. ایشان به آقای زروانی گفته بود که به من بگوید شاعری را رها نکنم و با بچه‌های حوزه هنری ارتباط بگیرم. به این ترتیب، امیری فیروزکوهی راه ورود مرا به حوزه هنری هموار کرد.
وی ادامه داد: وقتی به حوزه هنری رفتم، با زنده‌یادان قیصر امین‌پور و سیدحسن حسینی آشنا شدم. آقای حسینی نیز لطف فراوانی به من داشت و مانند معلمی دلسوز برایم وقت می‌گذاشت. حضور مستمر در جلسات شعر حوزه هنری و بهره‌مندی از راهنمایی‌های این بزرگان، به من کمک کرد تا به‌تدریج مسیر خودم را در شعر پیدا کنم.
وی افزود: اگر امیری فیروزکوهی مرا به این جمع معرفی نمی‌کرد و بزرگانی چون قیصر امین‌پور و سیدحسن حسینی از من حمایت نمی‌کردند، شاید مسیر ادبی من به شکل دیگری رقم می‌خورد. من در آن زمان جوانی ۱۶ یا ۱۷ ساله از شهرستان بودم و لطف این استادان باعث شد فرصت رشد پیدا کنم.
این شاعر با تأکید بر نقش امیری فیروزکوهی در تربیت شاعران گفت: باید امثال امیری فیروزکوهی را از معلمان شعر انقلاب بدانیم. ممکن است امروز نام این بزرگان در جامعه کم‌رنگ شده باشد، اما این مسئله از اهمیت و بزرگی آنان کم نمی‌کند. ما که در این حوزه فعالیت داریم، وظیفه داریم درباره آن‌ها بنویسیم، کتاب‌هایشان را منتشر کنیم، زمینه انجام پژوهش‌های دانشگاهی درباره آثارشان را فراهم آوریم و سالگردشان را در شأن جایگاه ادبی‌شان برگزار کنیم.
قزوه با اشاره به جایگاه ادبی امیری فیروزکوهی تصریح کرد: ایشان از بزرگان قصیده و غزل بود و در عرصه سبک هندی و پژوهش‌های مرتبط با آن نیز جایگاه مهمی داشت. با این حال، آن‌گونه که شایسته است، در معرفی و شناساندن شخصیت ادبی ایشان کار نشده است.
وی ادامه داد: امیری فیروزکوهی در کنار شاعرانی مانند شهریار، هوشنگ ابتهاج، مشفق کاشانی و محمود شاهرخی از چهره‌های مهم شعر معاصر بود و از نظر سن و سال نیز از برخی شاعران نسل‌های بعدی، مانند حمید سبزواری و مشفق کاشانی، بزرگ‌تر بود. با این همه، نام برخی از این شاعران بیشتر در حافظه عمومی مانده و درباره برخی دیگر، از جمله امیری فیروزکوهی، کم‌کاری شده است.
وی با اشاره به توجه رهبر انقلاب به امیری فیروزکوهی گفت: توجه آیت‌الله خامنه‌ای به امیری فیروزکوهی و شناخت ایشان از جایگاه ادبی این شاعر، نشان‌دهنده اهمیت شخصیت اوست. امیری فیروزکوهی از آن دسته بزرگان ادبی بود که با وجود فضل و توانایی، خود را به جامعه تحمیل نمی‌کرد و برای مطرح‌شدن، در پی تبلیغ شخصی نبود.
قزوه درباره دلایل ماندگاری بیشتر نام برخی شاعران در حافظه عمومی گفت: ماندگاری و شهرت یک شاعر تنها به کیفیت شعر او وابسته نیست؛ عوامل فرهنگی، اجتماعی و نهادی نیز در این زمینه نقش دارند. برای مثال، شهریار از محبوبیت گسترده‌ای در میان مردم برخوردار بود و نهادهای فرهنگی آذربایجان نیز برای معرفی و بزرگداشت او تلاش فراوانی کردند. انتخاب روز شعر و ادب فارسی به نام شهریار و فعالیت‌های بنیاد شهریار و دیگر نهادهای فرهنگی در شناساندن او مؤثر بوده است.
وی افزود: شهریار در کنار شعر فارسی، در شعر ترکی نیز جایگاهی ممتاز داشت و همین ویژگی، همراه با پیوند عمیق او با مردم آذربایجان، به گسترش شهرتش کمک کرد.
این شاعر با اشاره به نمونه مولانا اظهار کرد: توجه گسترده به مولانا در ترکیه نیز نشان می‌دهد که فعالیت نهادهای فرهنگی و پیوند یک شاعر با یک سرزمین تا چه اندازه می‌تواند در معرفی آثار او مؤثر باشد. ترکیه با سرمایه‌گذاری فرهنگی بر میراث مولانا، از ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری آن نیز بهره می‌برد. بنابراین، به‌جای آنکه بپرسیم چرا دیگران برای بزرگان خود چنین می‌کنند، باید از این تجربه‌ها درس بگیریم و برای معرفی مفاخر خودمان بیشتر تلاش کنیم.
قزوه با انتقاد از کم‌توجهی برخی نهادهای فرهنگی به امیری فیروزکوهی گفت: دانشگاه‌ها، مراکز فرهنگی و نهادهای مسئول در سال‌های گذشته درباره برخی چهره‌های ادبی، از جمله امیری فیروزکوهی و مهرداد اوستا، آن‌گونه که باید فعالیت نکرده‌اند. البته در سال‌های اخیر، دانشگاه‌ها در حوزه ادبیات معاصر، شعر انقلاب و ادبیات مقاومت اقدامات ارزشمندی انجام داده‌اند و باید از این تلاش‌ها قدردانی کرد.
قزوه ادامه داد: استان‌ها و شهرهای مختلف می‌توانند در معرفی مفاخر خود نقش مؤثری داشته باشند. همان‌طور که نهادهای فرهنگی آذربایجان برای شهریار تلاش کردند، نهادهای فرهنگی و دانشگاهی مناطق مرتبط با امیری فیروزکوهی نیز می‌توانند در شناساندن آثار و اندیشه‌های او سهم بیشتری داشته باشند.
این شاعر با انتقاد از توجه نامتوازن جامعه به چهره‌های فرهنگی و هنری تأکید کرد: متأسفانه گاهی جامعه و برخی مسئولان فرهنگی به چهره‌های مشهور و سلبریتی‌ها بیش از شاعران، نویسندگان، متفکران و فیلسوفان توجه می‌کنند. ممکن است برای یک بازیگر یا فوتبالیست جمعیت زیادی گرد هم بیایند و امکانات گسترده‌ای برای او فراهم شود، اما شاعری که عمر خود را صرف فرهنگ و ادبیات کرده است، در حاشیه بماند.
قزوه افزود: وقتی شخصیت‌های بزرگ فرهنگی در معرض دید جامعه قرار نگیرند، ممکن است افراد دیگری به‌عنوان مهمترین چهره‌های فرهنگی معرفی شوند؛ در حالی که معیار ماندگاری، اصالت، هنر و عمق اندیشه است، نه صرفاً شهرت و حضور رسانه‌ای.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
#شعر #شاعر #علیرضا_قزوه
