تلسکوپ فضایی «نانسی رومن» به فضا پرتاب شد

باشگاه خبرنگاران جوان - تلسکوپ نجومی جدید و پرچم‌دار ناسا امروز، یکشنبه از فلوریدا به فضا پرتاب شد تا در ماموریتی پنج ساله به بررسی برخی از بزرگ‌ترین راز‌های اخترفیزیک و کیهان‌شناسی بپردازد.

به نقل از رویترز، تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن که پروژه‌ای حدودا چهار میلیارد دلاری است، از مرکز فضایی کندی ناسا در فلوریدا، سوار بر موشک فالکون هوی شرکت اسپیس‌ایکس، به فضا فرستاده شد.

این تلسکوپ برای بررسی معما‌های کیهانی مانند انرژی تاریک و ماده تاریک طراحی شده است. رومن همچنین گرانش را در مقیاس‌های بسیار بزرگ آزمایش خواهد کرد و به جست‌وجوی سیارات فراخورشیدی، یعنی سیارات خارج از منظومه شمسی خواهد پرداخت.

پیش از پرتاب، نگرانی‌هایی درباره شرایط آب‌وهوایی وجود داشت، اما موشک در نهایت در میان آسمانی آبی و تعدادی ابر پراکنده، تلسکوپ را با موفقیت به فضا برد.

رومن پس از پرتاب در مسیر نقطه‌ای مداری موسوم به نقطه لاگرانژ ۲ (L ۲) قرار خواهد گرفت؛ مکانی که حدود ۱.۶ میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد.

مدت ماموریت رومن پنج سال برنامه‌ریزی شده است، هرچند ناسا اعلام کرده این تلسکوپ ممکن است سوخت کافی برای پنج سال دیگر نیز در اختیار داشته باشد.

رومن قابلیت‌های تلسکوپ‌های فضایی دیگری مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب را که در سال ۲۰۲۱ پرتاب شد و تلسکوپ فضایی هابل که در سال ۱۹۹۰ به فضا رفت، تکمیل خواهد کرد.

«نیکولا فاکس»، رئیس اداره ماموریت‌های علمی ناسا، روز شنبه به خبرنگاران گفت: انگار هابل و جیمز وب از طریق یک سوراخ کلید به جهان نگاه می‌کردند، در حالی که نانسی گریس رومن قرار است در را کاملا باز کند.

رومن می‌تواند در مدت یک ماه کل کهکشان میزبان ما را بررسی کند. بررسی کهکشان راه شیری که در یک ماه رصد توسط رومن انجام می‌شود، با هابل حدود یک قرن زمان نیاز داشت.

لنز واید در برابر لنز زوم

تلسکوپ جیمز وب درک تازه‌ای از تاریخ اولیه جهان در اختیار دانشمندان قرار داده است. برای مثال، این تلسکوپ نشان داده که کهکشان‌های نخستین زودتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، شکل گرفته‌اند و اندازه بزرگ‌تری داشته‌اند. وب می‌تواند فواصل بسیار عظیم را بررسی کند و به اعماق تاریخ کیهان نگاه بیندازد؛ زیرا نور برای طی کردن این فاصله‌ها به زمان نیاز دارد.

اما رومن قادر است تصاویری پانوراما از کیهان ثبت کند. ناسا رومن را به لنز واید یک دوربین و تلسکوپ وب را به لنز زوم تشبیه می‌کند.

رومن با تهیه جامع‌ترین نقشه سه‌بعدی جهان تا امروز به دانشمندان کمک خواهد کرد دو مؤلفه اسرارآمیز کیهان، یعنی انرژی تاریک و ماده تاریک را بهتر بشناسند.

بررسی اصلی رومن که تکمیل آن بیش از یک سال زمان خواهد برد، بیش از دو میلیارد کهکشان را پوشش خواهد داد. رویداد مه‌بانگ حدود ۱۳.۸ میلیارد سال پیش آغازگر شکل‌گیری جهان بود و کیهان از آن زمان تاکنون در حال انبساط است.

دانشمندان در سال ۱۹۹۸ دریافتند که این انبساط در واقع در حال شتاب گرفتن است. انرژی تاریک، نیرویی نامرئی که وجود آن فرض شده است، یکی از توضیحات اصلی برای این شتاب محسوب می‌شود. محتویات جهان شامل ماده معمولی، یعنی ستاره‌ها، سیارات، گاز، غبار و تمام مواد آشنای روی زمین در کنار ماده تاریک و انرژی تاریک است. ماده معمولی احتمالا تنها حدود پنج درصد از محتوای جهان را تشکیل می‌دهد.

ماده تاریک که وجود آن از طریق اثرات گرانشی‌اش بر کهکشان‌ها و ستاره‌ها شناخته می‌شود، ممکن است حدود ۲۷ درصد از جهان را تشکیل دهد. انرژی تاریک نیز احتمالا حدود ۶۸ درصد از محتوای کیهان را تشکیل می‌دهد.

به گفته ناسا، استفاده از رومن برای اندازه‌گیری کشش گرانشی ماده تاریک و نیروی رانشی انرژی تاریک در سراسر جهان، دانشمندان را بیش از هر زمان دیگری به حل این دو معما نزدیک خواهد کرد.

جست‌وجوی هزاران سیاره فراخورشیدی

رومن همچنین یکی از جامع‌ترین جست‌و‌جو‌ها برای یافتن سیارات فراخورشیدی را انجام خواهد داد. انتظار می‌رود این تلسکوپ هزاران سیاره جدید کشف کند و نخستین سرشماری آماری از منظومه‌های سیاره‌ای مشابه منظومه شمسی ما را ارائه دهد.

دولت دونالد ترامپ در هر دو دوره ریاست‌جمهوری‌اش تلاش کرد بودجه رومن را کاهش دهد یا به طور کامل حذف کند، اما کنگره بودجه این پروژه را حفظ کرد. بر اساس اعلام ناسا، پرتاب رومن ۹ ماه زودتر از برنامه زمان‌بندی‌شده انجام شده است.

منبع: ایسنا