تبدیل نامه‌های امام شهید به برنامه‌های عملی در عرصه بین‌الملل ضرورت دارد
رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، از برگزاری سلسله نشست‌های بین‌المللی برای تحلیل نامه‌های رهبر شهید به جوانان غربی خبر داد و گفت: هدف از این نشست‌ها، صرفاً بازخوانی و تبیین پیام‌های این نامه‌ها نیست، بلکه تلاش داریم محورهای اساسی پیام قائد امت به برنامه‌ها و اقدامات عملی در عرصه بین‌الملل تبدیل شود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، حجت‌الاسلام سید مصطفی حسینی نیشابوری رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ، با اشاره به اهمیت نامه‌های امام شهید خطاب به جوانان اروپا و آمریکای شمالی، جوانان کشورهای غربی و دانشجویان و دانشگاهیان حامی مردم مظلوم غزه، اظهار داشت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف، سلسله نشست‌های بین‌المللی بررسی و تحلیل این نامه‌ها را برگزار خواهند کرد. هدف از این نشست‌ها، علاوه بر رساندن پیام این نامه‌ها به مخاطبان، برجسته‌سازی محورهای مهم آن‌ها و فراهم‌کردن زمینه تبدیل این محورها به اقدامات عملی است.
حسینی نیشابوری با بیان اینکه این سه نامه از ابعاد مختلف دینی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و تمدنی قابل بررسی هستند، تصریح کرد: لازم است اندیشمندان و صاحب‌نظران، به‌ویژه کسانی که دغدغه حقیقت‌جویی، دفاع از اخلاقیات و ارزش‌های انسانی و مقابله با ظلم را دارند، در نقاط مختلف جهان و با دیدگاه‌های گوناگون، درباره این نامه‌ها بحث و تبادل نظر کنند. در گام بعدی نیز باید از دل این مباحث، پیشنهادها و برنامه‌هایی استخراج شود که به ایجاد ارتباط و همبستگی میان وجدان‌های بیدار جهان کمک کند.
نامه نخست؛ ضرورت شناخت مستقیم و بی‌واسطه اسلام
رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ در ادامه، با اشاره به نخستین نامه امام شهید خطاب به عموم جوانان اروپا و آمریکای شمالی در اول بهمن‌ماه ۱۳۹۳، گفت: در آن مقطع، انگیزه‌ها و زمینه‌های متعددی برای سیاه‌نمایی گسترده علیه اسلام وجود داشت. پس از وقوع حوادثی در غرب، تلاش شد این حوادث به اسلام نسبت داده شود و از این طریق، چهره واقعی و رحمانی این دین مخدوش شود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، امام شهید با نگارش این نامه تلاش کردند جوانان غربی را به شناخت مستقیم و بی‌واسطه اسلام دعوت کنند و آنان را از اتکا به تصویرسازی‌های رسانه‌ای و روایت‌های جهت‌دار برحذر دارند.
حسینی نیشابوری با اشاره به تحلیل مطرح‌شده در این نامه درباره سابقه اسلام‌هراسی در غرب اظهار داشت: امام شهید توضیح می‌دهند که از مدتی پیش، به‌ویژه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تلاش‌های گسترده‌ای برای معرفی دین به‌عنوان دشمنی ترسناک صورت گرفته است. در این روند، از ایجاد هراس و تحریک احساسات و عواطف عمومی استفاده شده و پس از آن نیز اسلام به یکی از اهداف اصلی این جریان تبدیل شده است.
وی افزود: این مسئله در عین حال با تلاش برای تطهیر گذشته قدرت‌های غربی همراه بوده است؛ قدرت‌هایی که در طول تاریخ، به رنگین‌پوستان و غیرمسیحیان ظلم کرده‌اند، سرزمین‌ها و ثروت ملت‌های دیگر را به غارت برده‌اند و با جنگ و خشونت، قربانیان فراوانی بر جای گذاشته‌اند. در چنین شرایطی، هراس‌افکنی علیه اسلام می‌تواند به ابزاری برای منحرف‌کردن افکار عمومی از این سابقه تاریخی تبدیل شود.
رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ با بیان اینکه یکی از بخش‌های مهم نامه نخست، طرح پرسش‌های اساسی درباره عملکرد جوامع غربی است، گفت: امام شهید از جوانان می‌خواهند از روشنفکران خود بپرسند چرا وجدان عمومی در غرب باید با تأخیری چند ده‌ساله و گاهی چند صدساله بیدار شود؟ چرا بازنگری در وجدان عمومی بیشتر به گذشته‌های دور معطوف است و مسائل روز را کمتر دربرمی‌گیرد؟ و چرا در موضوع مهمی همچون شیوه برخورد با فرهنگ و اندیشه اسلامی، از شکل‌گیری آگاهی عمومی جلوگیری می‌شود؟
وی ادامه داد: پرسش دیگر این است که چرا ساختار قدرت در جهان امروز تمایل دارد تفکر اسلامی در حاشیه و انفعال باقی بماند؟ ارزش‌های اسلامی چه مزاحمتی برای برنامه‌های قدرت‌های بزرگ ایجاد می‌کنند و چه منافعی از تصویرسازی نادرست از اسلام به دست می‌آید؟ بنابراین، یکی از خواسته‌های اصلی امام شهید از جوانان غربی این است که درباره انگیزه‌های این سیاه‌نمایی گسترده پرسش کنند و به‌جای پذیرش پیش‌فرض‌ها، در پی شناخت واقعیت‌ها باشند.
حسینی نیشابوری با تصریح بر این نکته که مخاطبان این نامه، جوانان تحصیل‌کرده و دانشجویانی هستند که توانایی مطالعه، پرسشگری و تحلیل دارند، گفت: پیام اصلی این بخش آن است که اجازه ندهند میان آنان و واقعیت اسلام، دیواری از احساسات منفی و پیش‌داوری‌های القاشده ایجاد شود. این نامه از ظرفیت مهمی برای فعالیت‌های قرآنی و تبلیغی در عرصه بین‌الملل برخوردار است؛ زیرا یکی از راه‌های مقابله با تصویرسازی نادرست از اسلام، فراهم‌کردن امکان ارتباط مستقیم مخاطبان با قرآن و سیره پیامبر(ص) است.
نامه دوم؛ تروریسم، معیارهای دوگانه و مسئولیت قدرت‌های بزرگ
حسینی نیشابوری در ادامه، نامه دوم امام شهید خطاب به عموم جوانان کشورهای غربی را که در هشتم آذرماه ۱۳۹۴ نوشته شده است، از اسناد مهم در زمینه تبیین ریشه‌های تروریسم و نقد معیارهای دوگانه قدرت‌های بزرگ دانست و گفت: این نامه در پی حوادث تروریستی فرانسه نوشته شد؛ حوادثی که بار دیگر مسئله تروریسم و پیامدهای انسانی آن را در کانون توجه افکار عمومی قرار داد.
وی افزود: امام شهید در این نامه، ضمن اشاره به تلخی و دردناک‌بودن این حوادث، توجه مخاطبان را به رنج طولانی‌مدت ملت‌های مسلمان جلب می‌کنند. حوادثی که در مدتی کوتاه و در محدوده‌ای مشخص در کشورهای غربی رخ داده بود، از نظر ایشان باید در کنار تجربه سال‌ها خشونت و ناامنی در کشورهای اسلامی مانند عراق، یمن، سوریه، افغانستان، فلسطین و لبنان بررسی شود.
رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ با تاکید بر اینکه پیام اساسی این بخش آن است که رنج ناشی از تروریسم، رنج مشترک همه انسان‌هاست، متذکر شد: همان‌گونه که مردم غرب از حوادث تروریستی احساس درد، ناامنی و اضطراب می‌کنند، مسلمانان نیز همین احساس را دارند؛ با این تفاوت که بسیاری از جوامع اسلامی، سال‌ها و حتی دهه‌ها با این وضعیت مواجه بوده‌اند و در مواردی، شدت و گستره این خشونت‌ها بسیار بیشتر بوده است.
وی با اشاره به دو تفاوت عمده‌ای که در این نامه میان تجربه غرب و جهان اسلام مطرح می‌شود، اظهار کرد: نخست اینکه جهان اسلام در ابعادی وسیع‌تر، با قربانیان بیشتر و در دوره‌ای طولانی‌تر در معرض خشونت و وحشت‌افکنی قرار گرفته است. دوم اینکه بخشی از این خشونت‌ها، به شیوه‌های مختلف، از سوی برخی قدرت‌های بزرگ حمایت شده است.
حسینی نیشابوری گفت: در این چارچوب، مسئله نقش ایالات متحده آمریکا در شکل‌گیری، تقویت و تسلیح گروه‌هایی مانند القاعده، طالبان و داعش مطرح می‌شود. همچنین به حمایت از جریان‌های تکفیری و سلفی اشاره می‌شود؛ موضوعی که تناقض میان ادعای مبارزه با تروریسم و عملکرد برخی قدرت‌های مدعی را به پرسشی جدی تبدیل می‌کند.
نامه سوم؛ حمایت از دانشجویان حامی غزه و بیداری وجدان‌های جهانی
رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ در ادامه، به سومین نامه امام شهید اشاره کرد که در سال ۱۴۰۳ خطاب به جوانان و دانشجویان حامی مردم مظلوم غزه و فلسطین نوشته شد و اظهار داشت: این نامه را باید در امتداد دو نامه پیشین و تأکیدات مطرح‌شده در آن‌ها درباره بیداری وجدان‌های انسانی در جوامع غربی بررسی کرد. در سال‌های گذشته، امام شهید بر ظرفیت حقیقت‌جویی جوانان غربی تأکید کرده بودند. در ادامه این روند، به‌ویژه پس از حوادث غزه، شاهد حضور گسترده گروه‌هایی از دانشجویان و جوانان در دانشگاه‌های آمریکا و دیگر کشورها بودیم که در حمایت از مردم فلسطین به میدان آمدند.
حسینی نیشابوری ادامه داد: دانشجویان در دانشگاه‌های مهم آمریکا و برخی کشورهای دیگر چادر زدند، تجمع کردند و با اعلام همبستگی با مردم غزه، مخالفت خود را با جنایات رژیم صهیونیستی ابراز داشتند. آنان تلاش کردند صدای مردم مظلوم فلسطین باشند و واقعیت‌های مربوط به جنگ و کشتار در غزه را به افکار عمومی منتقل کنند.
وی تصریح کرد: امام شهید در این نامه از جوانانی قدردانی می‌کنند که وجدان بیدارشان آنان را به دفاع از زنان و کودکان مظلوم غزه برانگیخته است. ایشان تأکید می‌کنند که پیام همدلی این دانشجویان به مخاطبان رسیده و آنان کار شرافتمندانه‌ای را آغاز کرده‌اند.
رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ با اشاره به تبیین جایگاه جبهه مقاومت در این نامه گفت: امام شهید جبهه مقاومت را جریانی معرفی می‌کنند که در برابر نسل‌کشی، ماشین کشتار رژیم صهیونیستی و ظلم و ستم ایستادگی می‌کند و تسلیم این وضعیت نمی‌شود. از این منظر، حرکت دانشجویانی که در حمایت از مردم غزه اعتراض می‌کنند، با ایستادگی نیروهای مقاومت در برابر ظلم، در یک نقطه اساسی اشتراک دارد؛ هر دو در برابر ستم ایستاده‌اند و از مردم مظلوم دفاع می‌کنند.
حسینی نیشابوری در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به دو مؤلفه مهم قرآنی مطرح‌شده در نامه سوم گفت: استقامت و ظلم‌ستیزی از محورهای بنیادینی هستند که امام شهید بر آن‌ها تأکید می‌کنند؛ استقامت به معنای پایداری در مسیر حق، حتی در شرایط دشوار و زیر فشار است و ظلم‌ستیزی نیز به معنای نپذیرفتن ستم و دفاع از حقوق انسان‌های مظلوم است. این دو اصل می‌توانند مبنایی برای گفت‌وگو با وجدان‌های بیدار در جوامع مختلف باشند و ظرفیت مشترکی برای همبستگی میان انسان‌هایی ایجاد کنند که دغدغه عدالت، اخلاق و کرامت انسانی دارند.
وی خاطرنشان کرد: بررسی این دو مؤلفه می‌تواند یکی از محورهای مستقل نشست‌های بین‌المللی باشد؛ زیرا استقامت و مقابله با ظلم، علاوه بر جایگاه دینی و قرآنی، از موضوعاتی هستند که با وجدان انسانی و فطرت مشترک ملت‌ها ارتباط دارند.
ضرورت تبدیل پیام نامه‌ها به برنامه‌های عملی در عرصه بین‌الملل
رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ در جمع‌بندی سخنان خود، با تأکید بر ضرورت پیگیری عملی محورهای این سه نامه گفت: سلسله نشست‌های بین‌المللی که با مشارکت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و اندیشمندان کشورهای مختلف برگزار خواهد شد، باید بستری برای تحلیل عمیق و استخراج راهکارهای عملی فراهم کند. در این نشست‌ها، اندیشمندان و نخبگانی که دغدغه حقیقت‌جویی، دفاع از اخلاقیات، ارزش‌های انسانی و مقابله با ظلم را دارند، می‌توانند از منظرهای مختلف به بررسی این نامه‌ها بپردازند.
حسینی نیشابوری با بیان اینکه مهم آن است که این مباحث در سطح نظری باقی نمانند و به برنامه‌هایی مشخص برای آگاهی‌بخشی، تعامل فرهنگی و ایجاد پیوند میان وجدان‌های بیدار جهان تبدیل شوند، تصریح کرد: در گام بعدی، باید محصولات و دستاوردهای متنوعی از این محورها استخراج شود؛ از جمله پیشنهادها و برنامه هایی که بتوانند زمینه تحقق مطالبات مطرح‌شده در نامه‌ها را فراهم کنند و ارتباط میان جوانان، دانشگاهیان، اندیشمندان و فعالان فرهنگی در کشورهای مختلف را گسترش دهند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: هدف نهایی این است که این سه نامه صرفاً به‌عنوان پیام‌هایی مکتوب بازخوانی نشوند، بلکه به نقطه آغاز حرکت‌هایی مؤثر در عرصه بین‌الملل تبدیل شوند؛ حرکت‌هایی که بر شناخت مستقیم اسلام، مقابله با پیش‌داوری‌ها، افشای معیارهای دوگانه، دفاع از مردم مظلوم و تقویت همبستگی میان وجدان‌های بیدار جهان تأکید دارند. ان‌شاءالله برگزاری این نشست‌ها بتواند زمینه تبدیل این پیام‌ها به اقداماتی مؤثر و پیوندهایی پایدار میان انسان‌های حقیقت‌جو را فراهم سازد.
