رکورد شکنی مالیاتی؛ از رشد درآمدها تا میزان مشارکت در نشان دار کردن مالیات

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبهکباری - مالیات یکی از مهمترین منابع تأمین هزینههای عمومی و توسعه زیرساختهای کشور به شمار میرود؛ منابعی که در صورت تخصیص هدفمند میتوانند نقش مؤثری در ساخت مدرسه، توسعه مراکز درمانی، بهبود راههای ارتباطی، تأمین امکانات عمومی و ارتقای سطح خدمات در مناطق مختلف کشور ایفا کنند.
با این حال، یکی از موضوعات مهم در نظام مالیاتی، افزایش اعتماد عمومی و آگاهی مؤدیان از نحوه مصرف مالیاتهای پرداختی است. طرح نشاندار کردن مالیات با همین رویکرد طراحی شده تا مؤدیان بتوانند علاوه بر ایفای تکلیف قانونی خود، در تعیین محل هزینهکرد بخشی از مالیات مشارکت داشته باشند.
در این طرح، مؤدیان مالیاتی این امکان را پیدا میکنند که از میان پروژههای عمرانی و زیرساختی معرفیشده، طرح مورد نظر خود را انتخاب کنند تا اعتبار مالیاتی مربوط به آن در مسیر تأمین مالی پروژه منتخب اختصاص یابد. به این ترتیب، پرداخت مالیات از یک تکلیف صرفاً مالی فراتر میرود و به فرصتی برای مشارکت در توسعه و آبادانی مناطق مختلف کشور تبدیل میشود.
رشد مشارکت مؤدیان؛ از ۳۰۰ هزار نفر به ۵۰۰ هزار نفر
یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی این طرح، افزایش استقبال مؤدیان مالیاتی در سالهای اخیر است. بر اساس آمار اعلامشده از سوی سازمان امور مالیاتی کشور، در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۰۱ هزار مؤدی در طرح نشاندار کردن مالیات مشارکت کردند؛ اما این تعداد در سال جاری و تا ۲۹ آبانماه به ۵۰۰ هزار نفر رسیده است. این آمار بیانگر رشد حدود ۶۷ درصدی مشارکت نسبت به سال گذشته است و نشان میدهد امکان انتخاب محل مصرف مالیات، مورد توجه بخش بیشتری از صاحبان کسبوکار قرار گرفته است.
افزایش مشارکت در این طرح را میتوان نشانهای از اهمیت شفافیت و ایجاد ارتباط میان پرداخت مالیات و نتایج قابل مشاهده آن در جامعه دانست. زمانی که مؤدی میتواند پروژهای را انتخاب کند که در منطقه محل فعالیت یا زندگی او اجرا میشود، ارتباط میان پرداخت مالیات و بهبود خدمات عمومی ملموستر خواهد شد. این موضوع میتواند در تقویت اعتماد عمومی، فرهنگسازی مالیاتی و افزایش احساس مسئولیت اجتماعی نقش داشته باشد.
تأمین مالی بیش از ۹۱ درصد پروژهها
آمارهای اعلامشده از سوی سازمان امور مالیاتی کشور، از پیشرفت قابل توجه طرح در بخش تأمین اعتبار پروژهها حکایت دارد. در سال جاری ۲ هزار و ۸۳ پروژه با اعتباری بالغ بر ۲۸ هزار میلیارد تومان برای مشارکت مؤدیان معرفی شده است. از این تعداد، تا ۲۹ آبانماه، ۱۹۰۵ پروژه بهصورت کامل و صددرصدی تأمین مالی شدهاند؛ به این معنا که بیش از ۹۱ درصد پروژههای پیشبینیشده توانستهاند اعتبار مورد نیاز خود را از محل مشارکت مؤدیان تأمین کنند.
نکته قابل توجه در میان پروژههای معرفیشده، سهم بالای طرحهای آموزشی و مدرسهسازی است. بیش از ۹۰۰ پروژه از مجموع طرحهای تعریفشده به حوزه آموزش و احداث و تکمیل مدارس اختصاص دارد. همچنین پروژههای مرتبط با آبرسانی، حفاظت از محیط زیست، بهداشت و درمان، راهسازی، احداث پل و توسعه زیرساختهای شهری و روستایی در فهرست طرحهای قابل انتخاب قرار گرفتهاند. این تنوع نشان میدهد نشاندار کردن مالیات صرفاً به یک بخش خاص محدود نیست و طیف گستردهای از نیازهای عمرانی و خدماتی کشور را پوشش میدهد.
از منظر توسعه منطقهای نیز این سازوکار اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه امکان هدایت بخشی از منابع مالیاتی به پروژههای اولویتدار استانها و مناطق مختلف را فراهم میکند. برای مثال، در حوزه آموزش، تکمیل یک مدرسه در منطقهای کمبرخوردار میتواند دسترسی دانشآموزان به امکانات آموزشی را بهبود ببخشد و در حوزه آبرسانی نیز تأمین اعتبار یک پروژه میتواند به رفع بخشی از مشکلات زیرساختی روستاها کمک کند. به همین ترتیب، پروژههای بهداشتی، راهسازی و خدمات شهری نیز آثار مستقیمی بر کیفیت زندگی شهروندان دارند.
به گفته وزیر اقتصاد و دارایی مدنی زاده، روند تأمین درآمدهای مالیاتی کشور ادامه دارد بطوری که درآمدهای مالیاتی در ٨ ماهه امسال نسبت به هشت ماهه سال قبل ۵٨ درصد رشد داشته است.
وزیر امور اقتصادی و دارایی همچنین گفت: علیرغم این تبلیغات، مشارکت فعالان اقتصادی در طرح نشان دار کردن مالیات امسال به ۵۰۰ هزار نفر رسید.
به گفته مدنی زاده، مشارکت ۵۰۰ هزارنفری در طرح نشان دار کردن مالیات در حالی صورت گرفته است که سال گذشته ۳۰۰ هزار نفر در این طرح مشارکت کرده بودند.
وزیر امور اقتصادی و دارایی با اشاره به اینکه امسال از رهگذر طرح نشان دار کردن مالیات، اعتبار مورد نیاز برای ۲۰۸۳ پروژه فراهم شده است گفت: از میان این پروژه ها بیش از ۹۰۰ پروژه مربوط به ساخت مدارس بوده است و مابقی نیز جزء پروژه های زیرساختی و عمرانی در سایر حوزه ها است.
سازوکاری برای تقویت شفافیت و اعتماد مالیاتی
یکی از ویژگیهای مهم طرح نشاندار کردن مالیات، استفاده از ظرفیت تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم برای مشارکت صاحبان مشاغل مشمول است. مؤدیان واجد شرایط میتوانند هنگام تأیید فرم مالیات مقطوع خود، پروژه مورد نظرشان را از میان طرحهای معرفیشده انتخاب کنند. اطلاعات مربوط به پروژهها، از جمله عنوان، حل اجرا و دستگاه اجرایی، مبنای انتخاب قرار میگیرد و منابع تخصیصیافته نیز در چارچوب سازوکار بودجهای به پروژه منتخب هدایت میشود.
البته موفقیت این طرح تنها به میزان مشارکت مؤدیان یا تعداد پروژههای تأمین اعتبارشده وابسته نیست؛ بلکه نحوه اجرای پروژهها، نظارت بر پیشرفت فیزیکی، اطلاعرسانی مستمر درباره میزان تخصیص منابع و اعلام نتایج نهایی نیز اهمیت فراوانی دارد. شفافیت در این مراحل میتواند اطمینان مؤدیان را نسبت به تحقق انتخابشان افزایش دهد و زمینه مشارکت گستردهتر در دورههای بعدی را فراهم کند.
از پرداخت مالیات تا مشارکت در آبادانی کشور
در کنار اجرای طرح نشاندار کردن مالیات، افزایش درآمدهای مالیاتی نیز از دیگر موضوعات مورد توجه وزارت امور اقتصادی و دارایی بوده است. بر اساس اظهارات سیدعلی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، وصول درآمدهای مالیاتی کشور در هشتماهه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۸ درصد افزایش داشته است. وی همچنین میزان وصول مالیات در آبانماه را حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرده که نسبت به آبان سال گذشته رشد ۷۰ درصدی داشته است.
این آمار در کنار افزایش مشارکت مؤدیان در طرح نشاندار کردن مالیات، بیانگر دو مسیر مکمل در نظام مالیاتی کشور است؛ از یک سو تلاش برای تأمین منابع عمومی و مقابله با فرار مالیاتی و از سوی دیگر حرکت به سمت افزایش شفافیت، جلب اعتماد عمومی و مشارکت دادن مردم در تعیین اولویتهای توسعهای.
در مجموع، طرح نشاندار کردن مالیات را میتوان گامی در جهت مردمیتر شدن فرآیند تخصیص منابع مالیاتی دانست؛ طرحی که در آن مؤدیان صرفاً پرداختکننده مالیات نیستند، بلکه در انتخاب بخشی از مسیر توسعه کشور نیز نقشآفرینی میکنند. تداوم این رویکرد، همراه با نظارت دقیق بر اجرای پروژهها و اطلاعرسانی شفاف درباره نتایج هزینهکرد منابع، میتواند به تقویت فرهنگ مالیاتی و افزایش سرمایه اجتماعی منجر شود.
در واقع، دستاورد اصلی نشاندار کردن مالیات زمانی نمایان میشود که مؤدیان بتوانند نتیجه مشارکت خود را در زندگی روزمره مردم ببینند؛ مدرسهای که ساخته میشود، جادهای که به بهرهبرداری میرسد، روستایی که از آب برخوردار میشود یا مرکز درمانی که خدمات بهتری ارائه میدهد. در چنین شرایطی، مالیات نهتنها منبع تأمین بودجه عمومی، بلکه ابزاری برای مشارکت مردم در ساختن آینده کشور خواهد بود.











