کنترل تنگه هرمز به اهرم راهبردی ایران تبدیل شده است/ ایران توانست هزینه‌های نظامی و راهبردی تقابل را برای واشنگتن افزایش دهد
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفی‌راد - مصطفی مصلح‌زاده، سفیر اسبق جمهوری اسلامی ایران در اردن در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان گفت: رویارویی ایران و آمریکا، چهار چالش اساسی برای واشنگتن ایجاد کرده است؛ نخست، آسیب‌پذیری پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه؛ دوم، محدود شدن آزادی عمل ناوگان این کشور در خلیج فارس؛ سوم، تردید‌ها درباره توان سامانه‌های پدافندی آمریکا در مقابله با حملات موشکی و پهپادی ایران؛ و چهارم، آشکار شدن محدودیت قدرت نظامی آمریکا در دستیابی به اهداف خود در یک رویارویی مستقیم.
وی افزود: آمریکا سال‌ها با اتکا به ناو‌های هواپیمابر و تجهیزات پیشرفته نظامی، قدرت خود را به نمایش می‌گذاشت، اما به باور او، تحولات اخیر نشان داده است که برخورداری از برتری تسلیحاتی لزوماً به معنای تضمین پیروزی در میدان نیست.
مصلح‌زاده با اشاره به حملات موشکی و پهپادی ایران به مواضع آمریکا در منطقه اظهار داشت: این حملات، ارزیابی‌ها از میزان آسیب‌پذیری پایگاه‌ها و تجهیزات نظامی آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است.
وی همچنین محدود شدن حضور ناو‌های آمریکایی در خلیج فارس را از تحولات مهم این تقابل دانست.
تنگه هرمز؛ فراتر از یک گذرگاه انرژی
سفیر اسبق ایران در اردن، کنترل تنگه هرمز را مهمترین دستاورد راهبردی مورد اشاره خود دانست و گفت: اهمیت این آبراه تنها به انتقال نفت و گاز محدود نمی‌شود، بلکه تحولات آن می‌تواند بازار‌های انرژی، حمل‌ونقل دریایی و بخش‌های مختلف اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با اشاره به پیامد‌های اقتصادی اختلال در تردد دریایی افزود: افزایش قیمت سوخت و نگرانی درباره امنیت عرضه انرژی، نشان می‌دهد که تحولات تنگه هرمز می‌تواند فراتر از منطقه پیامد داشته باشد.
به گفته مصلح‌زاده، وابستگی بازار‌های جهانی به مسیر‌های راهبردی انتقال انرژی، اهمیت ژئوپلیتیکی این آبراه را دوچندان کرده است.
مصلح‌زاده تصریح کرد: تلاش آمریکا برای جلب مشارکت کشور‌های دیگر، از جمله اعضای ناتو و برخی کشور‌های آسیایی، با هدف تغییر وضعیت تنگه هرمز، از نگاه وی نشان‌دهنده دشواری مدیریت این بحران است.
او معتقد است تنگه هرمز اکنون برای ایران علاوه بر اهمیت اقتصادی، یک مؤلفه مهم در محاسبات امنیتی و راهبردی به شمار می‌رود.
سه دوره در معادلات قدرت منطقه‌ای
مصلح‌زاده در تشریح تحولات تاریخی منطقه، از سه دوره در توازن قدرت سخن گفت.
به گفته وی، در دوره نخست، از پایان جنگ جهانی دوم تا پیروزی انقلاب اسلامی، آمریکا و متحدانش از برتری قابل توجهی در معادلات منطقه برخوردار بودند و اسرائیل نیز در چندین جنگ منطقه‌ای به اهداف نظامی خود دست یافت.
وی افزود: پس از انقلاب اسلامی، شکل‌گیری و گسترش جریان مقاومت، معادلات پیشین را تغییر داد و آمریکا در برخی رویارویی‌های منطقه‌ای نتوانست به اهداف مورد نظر خود دست یابد.
او جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، جنگ ۳۳ روزه لبنان و تحولات عراق، سوریه و یمن را از جمله نمونه‌هایی دانست که به باور وی، محدودیت‌های قدرت آمریکا و متحدانش را نشان داده‌اند.
مصلح‌زاده با اشاره به تحولات پس از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ اظهار داشت: این مقطع آغاز مرحله تازه‌ای از تقابل میان محور مقاومت و آمریکا و متحدانش بود؛ مرحله‌ای که با رویارویی مستقیم‌تر آمریکا و ایران ادامه یافت.
وی جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه را از نقاط عطف این روند توصیف کرد و مدعی شد که در این دوره، موازنه قدرت منطقه‌ای بیش از گذشته تحت تأثیر توانمندی‌های ایران و نقش جغرافیای راهبردی آن قرار گرفته است.
سفیر اسبق ایران در اردن با اشاره به اهدافی که به گفته وی آمریکا در تقابل با ایران دنبال می‌کرد، اظهار داشت: جلوگیری از تداوم نظام سیاسی ایران، تجزیه کشور، از بین بردن توانمندی هسته‌ای و دستیابی به منابع نفتی ایران از جمله اهدافی بوده‌اند که واشنگتن در پی تحقق آنها بوده است.
وی مدعی شد که آمریکا در دستیابی به این اهداف ناکام مانده و در مقابل، ایران توانسته است هزینه‌های نظامی و راهبردی تقابل را برای واشنگتن افزایش دهد.
مصلح‌زاده تأکید کرد: ارزیابی نتایج یک جنگ تنها با شمار تجهیزات به‌کارگرفته‌شده یا میزان برتری فناوری ممکن نیست، بلکه باید اهداف اولیه طرفین و میزان تحقق آنها را نیز در نظر گرفت. بر همین اساس، وی معتقد است تحولات اخیر باید در چارچوب تغییر محاسبات راهبردی آمریکا بررسی شود.
تداوم کنترل تنگه هرمز و پیامد‌های آن برای ایران
مصلح‌زاده با تأکید بر اهمیت موقعیت راهبردی تنگه هرمز گفت: حفظ نقش ایران در مدیریت این آبراه باید در محاسبات بلندمدت کشور جایگاه ویژه‌ای داشته باشد و نباید صرفاً به تحولات مقطعی جنگ محدود شود.
وی افزود: چگونگی مدیریت تردد دریایی، توافق‌های احتمالی با کشور‌های منطقه و همکاری با عمان از موضوعاتی است که می‌تواند در آینده تنگه هرمز مطرح باشد.
این دیپلمات پیشین با اشاره به پیامد‌های احتمالی تغییر وضعیت تنگه هرمز خاطرنشان کرد: اهمیت این گذرگاه به اندازه‌ای است که تحولات آن می‌تواند بر توازن قدرت منطقه‌ای اثر بگذارد و جایگاه ایران را در مذاکرات و مناسبات بین‌المللی تحت تأثیر قرار دهد.
از موازنه منطقه‌ای تا نقش‌آفرینی بین‌المللی
مصلح‌زاده در جمع‌بندی تحلیل خود اظهار داشت: ترکیب توان موشکی و پهپادی ایران با موقعیت جغرافیایی و اهمیت تنگه هرمز، ظرفیت‌هایی ایجاد کرده است که می‌توانند در محاسبات قدرت فراتر از غرب آسیا نیز اثرگذار باشند.
وی افزود: به اعتقاد او، اگر ایران بتواند این ظرفیت‌ها را به‌صورت پایدار حفظ و مدیریت کند، زمینه افزایش نقش‌آفرینی کشور در معادلات بین‌المللی فراهم خواهد شد.
مصلح‌زاده تأکید کرد که تنگه هرمز در کنار توان نظامی، یکی از مؤلفه‌های اصلی این جایگاه راهبردی است.
