ابتلای ۳ هزار و ۳۶۸ نفر به مالاریا در نیمه نخست سال

 برنامه حذف مالاریا در افق ۱۴۰۴ به اهداف قابل ملاحظه‌ای همچون قطع زنجیره انتقال بومی بیماری و موارد صفر مرگ مالاریا در کشور رسیده بود، به نحوی که از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ هیچ مورد بومی مالاریا گزارش نشده بود، اما هم‌جواری با کشور‌های پاکستان و افغانستان و آلودگی این کشور‌ها به مالاریا، تردد‌های مرزی فراوان در دو سوی مرز با پاکستان، قاچاق سوخت و ورود مخازن انگلی بیماری، بارندگی و سیلاب‌های اخیر در کشور پاکستان و شهر‌های مرزی استان سیستان و بلوچستان باعث افزایش موارد مالاریا در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ نسبت به سال‌های گذشته شده است.

مالاریا چیست؟

مالاریا یک بیماری عفونی است که توسط انگل‌های تک‌یاخته‌ای به نام "پلاسمودیوم" ایجاد می‌شود. به دنبال گزش پشه‌ای به نام "آنوفل" ماده و انجام خونخواری از فرد بیمار، انگل مالاریا در بدن پشه تکثیر پیدا می‌کند و بعد از اینکه این پشه فرد سالم را نیش زد، تعدادی انگل مالاریا همراه با بزاق پشه وارد جریان خون انسان می‌شود. پس از آنکه انگل وارد بدن انسان شد و مرحله بافتی اولیه را در کبد گذراند چرخه بیماری‌زایی انگل آغاز شده و به حدی می‌رسد که نشانه‌های بالینی ایجاد می‌شوند.

علائم مالاریا چیست؟

در ابتدای شروع بیماری علائمی نظیر احساس خستگی، درد عضلانی، سردرد، تهوع و استفراغ، لرز‌های خفیف و درد در ناحیه کمر شایع است. همچنین دمای بدن بیمار ممکن است به ۳۹ درجه سانتی‌گراد برسد. ﻧـﺸﺎﻧﻪﻫـﺎی اولیه مالاریا غیراختصاصی است و ممکن است با بسیاری دیگر از بیماری‌های عفونی تب‌دار اشتباه گرفته شود.

مالاریا چگونه تشخیص داده می‌شود؟

در حال حاضر کیت تشخیص سریع مالاریا (مبتنی بر شناسایی آنتی ژن) در کشور در دسترس است و استفاده از این کیت می‌تواند نتیجه آزمایش را طی مدت ۲۰ دقیقه مشخص کند.

ابتلای بیش از ۱۰ هزار نفر به مالاریا در سال گذشته

بنابر اطلاعات ارائه شده از سوی مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، در سال ۱۴۰۲ تعداد کل موارد بیماری مالاریا، ۱۰ هزار و ۳۸۳ مورد گزارش شد که می‌تواند دستاورد‌های برنامه حذف مالاریا را به طور جدی به خطر بیندازد.

وضعیت مالاریا در کشور

براساس آخرین اطلاعات معاونت بهداشت وزارت بهداشت، در ۶ ماهه اول سال ۱۴۰۳ تعداد کل موارد ابتلا به مالاریا به ۳۳۶۸ مورد رسید که در مقایسه با مدت مشابه در سال گذشته کاهش نسبی قابل توجهی داشته است. 

آن طور که پیش از این معاونت بهداشت وزارت بهداشت اعلام کرده بود، اقدامات کنترلی وسیعی از جمله آموزش‌های خود مراقبتی، توزیع پشه بند و بیماریابی تشدید یافته در گروه‌های پرخطر و در معرض خطر گزش، مداخلات بهسازی محیط و کنترل ناقلین شامل مبارزه با پشه بالغ و لارو در کانون‌های دارای انتقال بیماری، در راستای کاهش آسیب‌پذیری و ظرفیت انتقال بیماری انجام شده است.

مالاریا در مناطق روستایی جنوب و جنوب شرق ایران در استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بخش جنوبی کرمان بیشتر به صورت انتقال ازموارد وارده از خارج کشور است.

مالاریا درمان می‌شود؟

تأخیر در تشخیص و درمان بیماری مالاریا بیشترین علت مرگ بر اثر این بیماری است. پس از تشخیص بیماری پزشک دارو‌هایی برای بیمار تجویز می‌کند که می‌تواند بیماری را درمان کند؛ مالاریا انواع مختلفی دارد و بیش از ۹۰ درصد موارد ابتلا را مالاریا نوع "پلاسمادیوم ویواکس" تشکیل می‌دهد. ویژگی این انگل، ایجاد شکل نهفته در کبد است که هفته‌ها و ماه‌ها پس از عفونت اولیه، باعث عود مکرر بیماری می‌شود. با وجود این دارو‌هایی نظیر پریماکین، کلروکین و ... برای بیماران تجویز و درمان آنها انجام می‌شود.

چگونه از ابتلا به مالاریا پیشگیری کنیم؟

باتوجه به این‌که شایع‌ترین راه انتقال مالاریا گزش پشه آلوده است، یکی از ارکان مهم مبارزه با مالاریا، جلوگیری از گزش توسط پشه‌های عامل این بیماری است. منابع مناسب رشد لارو‌های پشه آنوفل، گودال‌های آب و برکه‌ها هستند. از بین بردن لاروها، سم پاشی داخل منازل، مه‌پاشی و اقدامات زیر می‌تواند به پیشگیری از ابتلا به این بیماری کمک کند:

اجتناب از پوشیدن لباس‌های آستین کوتاه و شلوارک از غروب آفتاب تا صبح زود در مناطق مالاریاخیز

نصب توری در و پنجره و خوابیدن داخل منازل

استفاده از دستگاه حشره‌کش برقی

استفاده از مواد دورکننده پشه

منبع: تسنیم