ماینر‌های غیرمجاز؛ بار پنهانی که پایداری شبکه برق را تهدید می‌کند

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور  -  در شرایطی که صنعت برق در ماه‌های گرم سال با افزایش هم‌زمان مصرف خانگی، تجاری و صنعتی و نزدیک شدن بار شبکه به سقف ظرفیت‌های تأمین و توزیع مواجه است، فعالیت مراکز استخراج رمزارز غیرمجاز به یکی از عوامل تشدیدکننده فشار بر شبکه تبدیل شده است؛ مراکزی که با مصرف مستمر و عمدتاً شبانه‌روزی برق، می‌توانند بار قابل توجهی را به شبکه تحمیل کنند و در صورت فعالیت خارج از چارچوب‌های قانونی، مدیریت مصرف و تأمین پایدار انرژی را با چالش مواجه سازند.

استخراج رمزارز فرآیندی است که به فعالیت مداوم تجهیزات پردازشی نیاز دارد و همین ویژگی، مصرف برق این مراکز را از بسیاری از مصارف معمول متمایز می‌کند. در واقع، زمانی که تعداد قابل توجهی دستگاه استخراج به‌صورت غیرمجاز وارد مدار می‌شوند، مصرف آنها به یک بار مستمر و قابل توجه تبدیل شده و در مناطق دارای محدودیت ظرفیت می‌تواند بر عملکرد شبکه توزیع اثرگذار باشد.

از این رو، شناسایی و جمع‌آوری ماینر‌های غیرمجاز تنها یک اقدام نظارتی یا مقابله با استفاده غیرقانونی از انرژی نیست؛ بلکه بخشی از برنامه مدیریت بار و صیانت از زیرساخت برق کشور به شمار می‌رود.

 شناسایی بیش از ۱۰ هزار ماینر غیرمجاز در استان تهران

در ادامه محمود محمودی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، اظهار کرد: با اطلاع‌رسانی و گزارش‌های مردمی و همچنین هماهنگی دستگاه‌های نظارتی و امنیتی، اقدامات مؤثری برای شناسایی و جمع‌آوری دستگاه‌های استخراج رمزارز غیرمجاز در استان تهران انجام شده است.

او افزود: تاکنون بیش از ۱۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در استان تهران شناسایی شده و این آمار در حال نزدیک شدن به ۱۱ هزار دستگاه است.

مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران ادامه داد: از ابتدای سال نیز در ۳۳ مزرعه، ۶۹۹ دستگاه ماینر کشف و ضبط شده است که این اقدامات نقش قابل توجهی در جلوگیری از هدررفت انرژی و کمک به پایداری شبکه برق داشته است.

محمودی تأکید کرد: در چهار ماه گرم سال، هیچ دستگاه ماینری بدون مجوز اجازه فعالیت ندارد و فعالیت استخراج رمزارز بدون مجوز می‌تواند فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد کند.

او در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم با همکاری مردم و اطلاع‌رسانی به‌موقع موارد غیرمجاز، بتوانیم تابستان گرم امسال را با کمترین مشکل و بدون قطعی برق پشت سر بگذاریم و پایداری و تداوم شبکه برق را حفظ کنیم.

از منظر فنی، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بار مصرفی مراکز استخراج رمزارز، پیوستگی و استمرار مصرف است. برخلاف بسیاری از مصارف خانگی که در طول شبانه‌روز نوسان دارند، تجهیزات استخراج معمولاً برای فعالیت مستمر طراحی شده‌اند و در صورت نبود محدودیت، می‌توانند به‌صورت مداوم از شبکه برق مصرف کنند.

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که فعالیت این تجهیزات در مقیاس بالا و در قالب یک مزرعه غیرمجاز انجام شود. در چنین شرایطی، مجموع توان مصرفی دستگاه‌ها می‌تواند به بار قابل توجهی در سطح شبکه تبدیل شود.

از سوی دیگر، افزایش بار شبکه به معنای افزایش نیاز به ظرفیت تولید، انتقال و توزیع است و در صورت عبور مصرف از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده، احتمال بروز محدودیت در برخی نقاط شبکه افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین کنترل بار‌های غیرمجاز، به‌خصوص در دوره اوج مصرف، بخشی از فرآیند مدیریت شبکه محسوب می‌شود.

 افزایش مصرف در تابستان، اهمیت برخورد با ماینر‌ها را بیشتر می‌کند

در ماه‌های گرم سال، استفاده گسترده از وسایل سرمایشی موجب افزایش قابل توجه تقاضای برق می‌شود. در این شرایط، صنعت برق باید هم‌زمان پاسخگوی رشد مصرف مشترکان و حفظ پایداری شبکه باشد.

در چنین شرایطی، فعالیت ماینر‌های غیرمجاز می‌تواند به‌عنوان یک بار اضافه و کنترل‌نشده، مدیریت شبکه را دشوارتر کند. به همین دلیل، ممنوعیت فعالیت ماینر‌های بدون مجوز در چهار ماه گرم سال، از منظر مدیریت بار شبکه اهمیت ویژه‌ای دارد.

کارشناسان حوزه انرژی معتقدند در زمان اوج مصرف، اولویت صنعت برق باید تأمین برق مشترکان و حفظ پایداری شبکه باشد و هرگونه مصرف غیرمجاز که بدون هماهنگی با برنامه‌های مدیریت بار انجام شود، می‌تواند هزینه‌های بیشتری به شبکه تحمیل کند.

 مسئله فقط میزان مصرف برق نیست

یکی از نکات مهم درباره ماینر‌های غیرمجاز این است که موضوع صرفاً به میزان برق مصرفی آنها محدود نمی‌شود. فعالیت غیرمجاز این تجهیزات می‌تواند مشکلات دیگری نیز برای شبکه توزیع ایجاد کند.

اتصال تعداد زیادی دستگاه به یک نقطه از شبکه، در صورت نبود طراحی و زیرساخت مناسب، می‌تواند موجب افزایش بار در تجهیزات توزیع و ترانسفورماتور‌ها شود. همچنین در صورت استفاده غیرمجاز از انشعابات یا تغییرات غیراصولی در تأسیسات برق، احتمال بروز خسارت به تجهیزات و افزایش مخاطرات ایمنی نیز وجود دارد؛ از این منظر، شناسایی مراکز غیرمجاز پیش از آنکه به یک مشکل گسترده برای شبکه تبدیل شوند، اهمیت قابل توجهی دارد.

نقش گزارش‌های مردمی در کشف مراکز غیرمجاز ماینرها

بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، گزارش‌های مردمی یکی از مسیر‌های شناسایی مراکز استخراج غیرمجاز بوده است.

کارشناسان معتقدند استفاده از ظرفیت مردم در کنار ابزار‌های نظارتی می‌تواند فرآیند شناسایی این مراکز را سرعت ببخشد. مصرف غیرعادی برق در یک محل، فعالیت شبانه‌روزی تجهیزات، صدای مستمر تجهیزات سرمایشی و نشانه‌های مشابه می‌تواند از جمله علائمی باشد که در فرآیند شناسایی مراکز غیرمجاز مورد توجه قرار می‌گیرد.

برخورد با مراکز استخراج غیرمجاز اگرچه در مرحله نخست با کشف و جمع‌آوری تجهیزات همراه است، اما از نگاه کارشناسی، سیاست مؤثرتر، ترکیب اقدامات نظارتی، پیشگیرانه و اطلاع‌رسانی است.

به بیان دیگر، صرف افزایش تعداد تجهیزات کشف‌شده نمی‌تواند به‌تنهایی معیار موفقیت باشد؛ بلکه باید روند شکل‌گیری مراکز غیرمجاز نیز کنترل شود. پایش الگو‌های مصرف، شناسایی نقاط دارای مصرف غیرعادی، تقویت همکاری میان دستگاه‌های مرتبط و افزایش آگاهی عمومی می‌تواند به کاهش فعالیت‌های غیرمجاز کمک کند.

همچنین اطلاع‌رسانی درباره شرایط قانونی استخراج رمزارز و محدودیت‌های مربوط به مصرف برق می‌تواند مانع از آن شود که برخی افراد بدون آگاهی از تبعات قانونی و فنی، وارد این حوزه شوند.