مشارکت مردم در تولید؛ کلید تحول بخش معدن از مسیر بورس کالا

باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - بخش معدن در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از مزیت‌های راهبردی اقتصاد ایران بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است کارشناسان معتقدند توسعه این بخش می‌تواند به افزایش صادرات غیرنفتی و ارزآوری پایدار منجر شود با این حال، کمبود منابع مالی همواره یکی از چالش‌های اصلی فعالان معدنی بوده است؛ در این میان، بازار سرمایه و ابزار‌های نوین مالی به‌عنوان راهکاری جایگزین برای تأمین مالی مطرح شده‌اند.

بورس کالای ایران طی سال‌های اخیر نقش پررنگ‌تری در طراحی ابزار‌های مالی کالامحور ایفا کرده است گواهی سپرده کالایی و صندوق‌های کالایی از جمله ابزار‌هایی هستند که با استقبال سرمایه‌گذاران مواجه شده‌اند افزایش ارزش معاملات در بازار مالی بورس کالا نشان‌دهنده رشد اعتماد عمومی به این ابزارهاست این روند می‌تواند زمینه هدایت سرمایه‌های خرد به سمت فعالیت‌های مولد را فراهم کند؛ بر همین اساس، توسعه ابزار‌های مالی در بخش معدن به یکی از محور‌های جدید سیاست‌گذاری تبدیل شده است.

در همین راستا سید جواد جهرمی مدیرعامل بورس کالا در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان با بیان اینکه بخش معدن از سودآورترین حوزه‌های اقتصادی کشور است و می‌توان تأمین مالی این بخش را از طریق سرمایه‌های خرد مردم انجام داد، اظهار کرده بود: تجربه چند سال اخیر بورس کالا نشان می‌دهد مردم به ابزار‌های مالی این بورس از جمله گواهی سپرده کالایی و صندوق‌های کالایی، اعتماد دارند. این موضوع به‌روشنی در روند ورود مشتریان و ارزش معاملات بازار مالی بورس کالا مشهود است؛ به‌گونه‌ای که ارزش معاملات بازار مالی بورس کالا از ابتدای سال تاکنون به ۱۷ میلیارد دلار رسیده و این بازار سهمی ۴۴ درصدی از ارزش کل معاملات بورس کالا را به خود اختصاص داده است.

مدیرعامل بورس کالای ایران ادامه داد: معتقدیم می‌توان از مسیر ابزار‌های مالی بورس کالا، تحولی جدی در توسعه معادن کشور ایجاد کرد و نقدینگی مردمی را به سمت پروژه‌های مولد هدایت کرد؛ همان مسیری که در معادن طلای کشور طی شد و به کمک گواهی سپرده و صندوق‌های طلا، بهبود فرآیند تولید و فروش این معادن رقم خورد.

او افزود: وقتی بر لزوم مشارکت مردم در تولید کشور تاکید می‌شود، باید بستر‌هایی آسان، امن و جذاب برای ورود سرمایه‌های خرد به بخش‌های مولد فراهم شود. افزایش عمق معاملات صندوق‌های کالایی و گواهی‌های سپرده کالایی، مصداقی از این فرآیند است. از این‌رو طراحی ابزار‌های مالی مبتنی بر محصولات معدنی در دستور کار قرار گرفته و امیدواریم بزودی شاهد توسعه و تحول بخش معدن از این مسیر باشیم.

گفتنی است، تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که یکی از کارآمدترین مسیر‌های تأمین مالی، استفاده از ابزار‌های بازار سرمایه برای تجهیز منابع خرد است. در ایران نیز توسعه صندوق‌های کالایی به‌ویژه در حوزه طلا، نمونه‌ای موفق از تبدیل دارایی فیزیکی به ابزار مالی قابل معامله بوده است. این تجربه چند دستاورد مهم از جمله افزایش شفافیت قیمت، کاهش هزینه مبادله، تسهیل نقدشوندگی و جذب سرمایه‌های کوچک مردمی داشته است.

اگر این الگو به سایر محصولات معدنی مانند مس، سنگ‌آهن، روی و سایر فلزات گسترش یابد، می‌تواند مشکل سنتی کمبود سرمایه در گردش معادن را تا حد زیادی برطرف کند. با این حال، تحقق این هدف مستلزم فراهم بودن چند پیش‌نیاز اساسی است؛ از جمله ثبات مقررات، استانداردسازی دقیق محصولات برای پذیرش در انبار‌های مورد تأیید، تقویت نظام نظارتی و افزایش سواد مالی سرمایه‌گذاران از جمله این موارد است.

همچنین باید توجه داشت که بازار‌های کالایی ذاتاً در معرض نوسانات قیمتی جهانی هستند؛ بنابراین طراحی ابزار‌های پوشش ریسک، توسعه قرارداد‌های مشتقه و مدیریت حرفه‌ای صندوق‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. در صورت اجرای صحیح، این سیاست می‌تواند ضمن هدایت نقدینگی به سمت تولید، از فشار تورمی ناشی از ورود سرمایه‌ها به بازار‌های غیرمولد نیز بکاهد و بخش معدن را به یکی از پیشران‌های اصلی رشد اقتصادی کشور تبدیل کند.

همچنین باید اشاره کرد، توسعه ابزار‌های مالی مبتنی بر محصولات معدنی می‌تواند نقطه عطفی در تأمین مالی بخش معدن باشد؛ هدایت سرمایه‌های خرد به پروژه‌های معدنی، وابستگی به منابع بانکی را کاهش می‌دهد. شفافیت معاملاتی در بورس کالا، اعتماد سرمایه‌گذاران را تقویت خواهد کرد.افزایش عمق بازار مالی به بهبود کشف قیمت و کاهش رانت کمک می‌کند.گسترش این ابزار‌ها می‌تواند نقدینگی سرگردان را به سمت تولید هدایت کند. این روند در صورت مدیریت صحیح، به رشد صادرات و ارزآوری منجر می‌شود.

در نهایت باید تاکید کرد، تقویت پیوند میان بازار سرمایه و بخش معدن، ساختار اقتصادی کشور را متنوع‌تر می‌کند و می‌تواند معدن را به موتور محرک توسعه پایدار تبدیل کند.