«آگلونما»؛ گیاه همیشه‌سبز و مقاوم برای خانه‌های کم‌نور
باشگاه خبرنگاران جوان - زیبایی برگ‌های پهن و رنگارنگ «آگلونما»، آن را به یکی از محبوب‌ترین گیاهان زینتی برای محیط‌های داخلی تبدیل کرده است. این گیاه همیشه‌سبز که به‌خاطر سازگاری با نور کم شهرت دارد، اگرچه مقاوم به‌نظر می‌رسد، اما رعایت اصول صحیح آبیاری و نوردهی، مرز میان یک گیاه سرحال و یک گیاه کم‌رمق را تعیین می‌کند.
آگلونما یکی از گیاهان آپارتمانی محبوب است که به‌خاطر برگ‌های پهن، زیبا و گاهی رنگارنگ، می‌تواند گوشه‌ای از خانه را سرسبزتر کند. این گیاه در عین ظاهر ظریف، نسبت به بسیاری از گیاهان آپارتمانی تحمل خوبی در برابر نور کم دارد و به همین دلیل برای خانه‌ها و فضاهایی که نور مستقیم خورشید ندارند، انتخاب رایجی است. با این حال مقاوم بودن آگلونما به این معنا نیست که می‌توان آن را بدون توجه به نیازهایش نگهداری کرد. آبیاری نامناسب، سرمای شدید، نور مستقیم و خاکی که آب را در خود نگه می‌دارد، می‌تواند به‌مرور به گیاه آسیب بزند.
آگلونما از کجا آمده است؟
آگلونما نام یک دسته از خانواده گل‌شیپوریان یا Araceae است. این گیاهان چندساله و همیشه سبز بومی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری آسیا و بخش‌هایی از گینه نو هستند و در طبیعت معمولا در محیط‌های مرطوب و نسبتا سایه‌دار رشد می‌کنند. امروزه ۲۶ گونه از این دسته پذیرفته شده است و پراکندگی طبیعی آن از شمال شرق هند تا گینه نو ادامه دارد.
آگلونما با نام انگلیسی Chinese evergreen نیز شناخته می‌شود. این گیاه در کشورهای آسیایی سابقه طولانی در استفاده به‌عنوان گیاه زینتی دارد و به دلیل تحمل نور کم و زیبایی برگ‌ها، به‌تدریج به یکی از گیاهان محبوب برای فضای داخلی تبدیل شده است. پژوهش‌های گیاه‌شناسی نیز نشان می‌دهند که آگلونما قرن‌ها در کشورهای آسیایی به‌عنوان گیاه زینتی پرورش داده شده و در سال ۱۸۸۵ به باغ گیاه‌شناسی سلطنتی کیو معرفی شده است.
نام این گیاه نیز ریشه یونانی دارد و از واژه‌هایی به معنای "درخشان" و "رشته یا نخ" گرفته شده است که به ساختار گل آن مربوط می‌شود. البته جذابیت اصلی آگلونما برای بیشتر علاقه‌مندان، نه گل‌های آن، بلکه برگ‌های سبز، نقره‌ای، سفید، صورتی یا قرمز و نقش‌های متنوع روی آنهاست.
آگلونما چه مقدار نور می‌خواهد؟
یکی از دلایل محبوبیت آگلونما، سازگاری نسبتا خوب آن با نور کم است. گونه‌ها و واریته‌های سبز و تیره معمولا در نور کم تا متوسط هم می‌توانند رشد کنند، اما انواع رنگارنگ و دارای لکه‌های سفید، نقره‌ای، صورتی یا قرمز معمولا به نور غیرمستقیم بیشتری نیاز دارند تا رنگ و نقش برگ‌هایشان حفظ شود.
نکته مهم این است که مقاومت در برابر نور کم به معنای علاقه به تاریکی نیست. اگر آگلونما برای مدت طولانی در محیط بسیار کم‌نور قرار بگیرد، رشد آن می‌تواند کند شود و ساقه‌ها فاصله بیشتری بین برگ‌ها پیدا کنند. از سوی دیگر، تابش مستقیم و شدید آفتاب، به‌ویژه از پشت شیشه، می‌تواند باعث سوختگی برگ‌ها شود. بهترین محل برای این گیاه معمولا جایی است که روشن باشد اما نور خورشید به‌طور مستقیم روی برگ‌ها نتابد برای مثال فاصله‌ای مناسب از پنجره روشن یا پشت پرده‌ای نازک.
نحوه آبیاری
یکی از اشتباه‌های رایج در نگهداری آگلونما، آبیاری بیش از اندازه است. این گیاه خاک مرطوب را می‌پسندد اما خیس ماندن دائمی خاک می‌تواند ریشه‌ها را دچار مشکل کند. توصیه می‌شود پیش از آبیاری مجدد اجازه دهید لایه بالایی خاک تا حدی خشک شود. معمولا خشک شدن حدود ۲.۵ تا ۵ سانتی‌متر از سطح خاک را معیاری مناسب برای زمان آبیاری معرفی می‌کنند.
بنابراین به جای اینکه مثلا هر سه روز یا هر هفته بدون توجه به شرایط گیاه آب بدهید، بهتر است ابتدا خاک را بررسی کنید. اگر سطح خاک هنوز مرطوب است، آبیاری را به تعویق بیندازید. مقدار و فاصله آبیاری به اندازه گلدان، نوع خاک، دمای خانه، میزان نور و فصل سال بستگی دارد. در فصل‌های سرد که رشد گیاه کمتر می‌شود، معمولا نیاز آبی آن نیز کاهش پیدا می‌کند. آبی که در زیرگلدانی جمع می‌شود نیز بهتر است تخلیه شود تا ریشه‌ها برای مدت طولانی در آب نمانند.
دمای مناسب برای آگلونما
آگلونما گیاهی گرمادوست است و سرمای شدید را تحمل نمی‌کند. دمای معمول خانه برای آن مناسب است و منابع باغبانی دمای حدود ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتی‌گراد را برای رشد مناسب آن پیشنهاد می‌کنند. قرار دادن گلدان در کنار پنجره‌ای که در زمستان هوای سرد از آن وارد می‌شود، یا درست مقابل کولر و جریان شدید هوا، می‌تواند برای آگلونما مشکل‌ساز شود. بنابراین بهتر است گیاه در محیطی با دمای نسبتا ثابت قرار گیرد و از تغییرات شدید دما دور باشد.
میزان رطوبت
آگلونما از گیاهان مناطق گرمسیری است و رطوبت متوسط تا بالا را می‌پسندد، هرچند بسیاری از انواع آن می‌توانند با رطوبت معمول داخل خانه نیز سازگار شوند. منابع باغبانی توصیه‌هایی مانند استفاده از دستگاه بخور یا قرار دادن گلدان روی سینی سنگریزه مرطوب را برای افزایش رطوبت مطرح کرده‌اند. اگر هوای خانه بسیار خشک باشد، ممکن است نوک یا حاشیه برگ‌ها قهوه‌ای شود. با این حال افزایش رطوبت نباید به قیمت خیس ماندن دائمی برگ‌ها یا خاک تمام شود. همچنین بهتر است گیاه در معرض جریان مستقیم باد کولر یا وسایل گرمایشی قرار نگیرد.
خاک مناسب آگلونما چیست؟
ریشه آگلونما به خاکی نیاز دارد که هم رطوبت کافی را نگه دارد و هم آب اضافی را خارج کند. بنابراین خاک سنگین و فشرده‌ای که پس از آبیاری مدت زیادی خیس می‌ماند، انتخاب مناسبی نیست. یک ترکیب آماده مخصوص گیاهان آپارتمانی که زهکشی مناسبی داشته باشد می‌تواند گزینه ساده‌ای باشد. هنگام انتخاب گلدان، وجود سوراخ در کف اهمیت زیادی دارد. گلدان بدون زهکش ممکن است حتی با رعایت میزان مناسب آبیاری، آب را در اطراف ریشه‌ها نگه دارد.
نحوه کوددهی
آگلونما برای رشد به مواد غذایی نیاز دارد اما کوددهی بیش از اندازه می‌تواند به ریشه و برگ‌ها آسیب بزند. بهترین زمان کوددهی معمولا دوره رشد فعال گیاه، یعنی بهار و تابستان، است. می‌توان از کود مایع متعادل مخصوص گیاهان آپارتمانی طبق دستور درج‌شده روی بسته استفاده کرد. توصیه منابع مختلف از نظر فاصله کوددهی یکسان نیست اما بهتر است در فصل پاییز و زمستان، همزمان با کاهش رشد گیاه، کوددهی کاهش یابد.
هرس آگلونما چگونه انجام می‌شود؟
آگلونما معمولا به هرس سنگین نیاز ندارد. برگ‌های زرد، خشک یا آسیب‌دیده را می‌توان با قیچی تمیز جدا کرد. این کار علاوه بر مرتب نگه داشتن ظاهر گیاه، به حذف بخش‌های آسیب‌دیده کمک می‌کند. با افزایش سن ممکن است بعضی ساقه‌ها بلند و کم‌پشت شوند. در چنین شرایطی می‌توان ساقه‌های بیش از حد بلند را کوتاه کرد و از بخش‌های سالم برای تکثیر استفاده کرد. برش تمیز و استفاده از ابزار ضدعفونی شده اهمیت دارد. همچنین اگر گیاه گل بدهد، گل‌های آن نسبت به شاخ و برگ معمولا جذابیت کمتری دارند و در برخی منابع حذف آنها برای هدایت انرژی گیاه به رشد رویشی توصیه شده است.
چه زمانی گلدان آگلونما را عوض کنیم؟
آگلونما رشد نسبتا آرامی دارد و لازم نیست مرتب گلدان آن تعویض شود. معمولا وقتی ریشه‌ها فضای گلدان را پر کرده‌اند یا گیاه در گلدان فعلی دچار محدودیت شده است، زمان تعویض فرا می‌رسد. توصیه می‌شود تعویض گلدان هر دو تا سه سال یا هنگام ریشه‌پر شدن گلدان انجام گیرد. گلدان جدید بهتر است فقط یک اندازه بزرگ‌تر از گلدان قبلی باشد. انتخاب گلدانی بسیار بزرگ ممکن است باعث شود خاک مدت بیشتری خیس بماند و خطر مشکلات ریشه افزایش پیدا کند.
تکثیر آگلونما
آگلونما را می‌توان از راه‌های مختلف تکثیر کرد اما تقسیم بوته و قلمه ساقه از روش‌های کاربردی برای خانه هستند. هنگام تعویض گلدان، اگر گیاه چند بوته یا بخش ریشه‌دار داشته باشد، می‌توان آنها را با دقت از هم جدا و در گلدان‌های جداگانه کاشت. قلمه‌گیری از ساقه نیز روش دیگری است.
اگر برگ‌ها زرد یا قهوه‌ای شدند، چه کنیم؟
زرد شدن برگ‌ها همیشه یک علت ندارد. آبیاری بیش از اندازه، ماندن آب در خاک و مشکلات ریشه از عوامل مهم هستند. از سوی دیگر خشکی شدید خاک نیز می‌تواند به گیاه آسیب بزند. قهوه‌ای شدن نوک برگ‌ها ممکن است با خشکی هوا، جریان هوای نامناسب یا مشکلات مربوط به آبیاری همراه باشد.
اگر برگ‌ها ناگهان رنگ پریده یا سوخته به نظر رسیدند، محل قرار گرفتن گلدان را نیز بررسی کنید. نور مستقیم و شدید می‌تواند باعث سوختگی برگ شود. وجود حشرات ریز، تارهای بسیار ظریف یا لکه‌های غیرطبیعی روی برگ‌ها نیز می‌تواند نشانه آفت باشد. شته، شپشک آردآلود، کنه تارعنکبوتی و شپشک از آفاتی هستند که در منابع باغبانی برای آگلونما گزارش شده‌اند.
آگلونما گزینه‌ای مناسب برای آپارتمان
آگلونما برای کسانی که به دنبال یک گیاه برگ‌زینتی برای فضای داخلی خانه هستند، گزینه‌ای سازگار با شرایط مختلف محسوب می‌شود. مقاومت نسبی در برابر نور کم، تنوع رنگ و طرح برگ‌ها و نیاز نداشتن به هرس مداوم، از ویژگی‌هایی است که آن را به گیاهی محبوب تبدیل کرده است.
با این حال نگهداری موفق از آگلونما بیشتر از آنکه به کارهای پیچیده نیاز داشته باشد، به رعایت چند اصل ساده وابسته است: نور غیرمستقیم مناسب، آبیاری پس از خشک شدن بخشی از خاک، گلدان دارای زهکش، دمای نسبتا ثابت، خاک سبک و توجه به وضعیت برگ‌ها و ریشه‌ها. اگر این چند نکته رعایت شود، آگلونما می‌تواند برای مدت طولانی به عنوان یکی از عناصر سبز و زنده دکوراسیون خانه باقی بماند.
منبع: ایرنا
