کاهش «گذار از فرزند اول به دوم» در خانواده‌های ایرانی
باشگاه خبرنگاران جوان - مرکز رصد جمعیت کشور در گزارش هفتگی خود با بررسی روند تغییرات شاخص گذار از فرزند اول به فرزند دوم اعلام کرد: تا سال ۱۳۸۵، حدود ۸۲ درصد از فرزندانی که در سال ۱۳۷۵ به‌عنوان فرزند اول متولد شده بودند، صاحب خواهر یا برادر شدند. در آن مقطع، این نسبت به‌جز چهار استان گیلان، تهران، البرز و اصفهان، در سایر استان‌های کشور بیش از ۸۰ درصد بود.
بررسی روند این شاخص در سالهای بعد، از کاهش مستمر گذار به فرزند دوم حکایت دارد؛ به‌گونه‌ای که این نسبت در سال ۱۴۰۵ به ۶۲ درصد رسیده است و بر این اساس، ۳۸ درصد از خانواده‌هایی که در سال ۱۳۹۵ صاحب نخستین فرزند خود شده‌اند، تا سال ۱۴۰۵ همچنان تک فرزند باقی مانده‌اند.
همچنین در سال ۱۳۸۵، شاخص گذار از فرزند اول به دوم در ۱۰ استان کشور بیش از ۹۰ درصد بود؛ به‌طوری‌که این میزان در کهگیلویه و بویراحمد و خراسان جنوبی ۹۴ درصد، سیستان و بلوچستان ۹۳ درصد، ایلام، بوشهر و خراسان شمالی ۹۲ درصد، هرمزگان ۹۱ درصد و چهارمحال و بختیاری، کرمان و خوزستان ۹۰ درصد گزارش شده بود.
بررسی استانی سالهای اخیر این شاخص نیز نشان می‌دهد که سهم خانواده‌هایی که پس از تولد فرزند اول، همچنان تک‌فرزند مانده‌اند، در گیلان ۶۳ درصد، مازندران ۵۷ درصد، البرز ۵۱ درصد و تهران ۵۰ درصد است و این آمار بیانگر تفاوت‌های استانی در الگوی فرزندآوری و ضرورت توجه به روندهای جمعیتی در مناطق مختلف کشور است.
بر اساس گزارش مرکز رصد جمعیت کشور، این شاخص در سالهای بعد در تمام این استان‌ها، به‌جز سیستان و بلوچستان، بیش از ۱۵ درصد کاهش یافته است. در حال حاضر، نسبت گذار از فرزند اول به دوم در سیستان و بلوچستان ۸۸ درصد است.
مرکز رصد جمعیت کشور همچنین یادآور شده است که تفسیر این شاخص باید با در نظر گرفتن عواملی مانند افزایش سن ازدواج و طولانی‌تر شدن فاصله زمانی ازدواج تا تولد فرزند اول انجام شود؛ عواملی که در سالهای گذشته روندی افزایشی داشته‌اند و می‌توانند بر زمان‌بندی فرزندآوری خانواده‌ها تأثیرگذار باشند.
